70 χρόνια ΚΕΑΝ: Το πορτρέτο μιας οικογένειας

70 χρόνια ΚΕΑΝ: Το πορτρέτο μιας οικογένειας

70 χρόνια ΚΕΑΝ: Το πορτρέτο μιας οικογένειας
Φωτογραφία: Δημήτρης Βαττής

Στη σκιά των δέντρων, με δροσερή λεμονάδα σκουός και τα τζιτζίκια για παρέα, έξι μέλη της οικογένειας ΚΕΑΝ, ζωντανεύουν την ιστορία ενός ονόματος που είναι συνυφασμένο με τα καλοκαίρια μας και τις παιδικές μας αναμνήσεις. Οι αδελφές Κικούλα Κότσαπα και Καίτη Μαρκίδου, μαζί με τα παιδιά τους Ρωξάνη Κότσαπα, Κρις Μαρκίδη και τα παιδιά της τρίτης τους αδελφής Εύης Παπαδοπούλου, τον Δημήτρη και την Αριάνα Παπαδοπούλου, ξετυλίγουν το νήμα της αγάπης που δένει τρεις γενιές, με τη γη, τους ανθρώπους, τις συνήθειες και τους χυμούς του τόπου μας.

Από την Τώνια Σταυρινού
Επιμέλεια: Shona Muir

Το μικρότερο μέλος της οικογένειας αλλάζει χέρια περνώντας από την αγκαλιά της μαμάς στους θείους μοιράζοντας γελάκια. Είναι ο έξι μηνών γιος της Αριάνας, το τρίτο της παιδί. Ο εννιάχρονος γιος του Κρις κάθεται δίπλα στη γιαγιά του την Καίτη, η οποία είναι το αφεντικό του για το καλοκαίρι. «Δουλεύει μαζί μου στο γραφείο και στο τέλος του μήνα θα τον πληρώσω» λέει και του κλείνει το μάτι. «Όλοι δουλεύαμε από μικροί» μου λέει ο Δημήτρης και η Αριάνα συμπληρώνει ότι η ΚΕΑΝ είναι κομμάτι του DNA τους. «Νομίζω ότι αντί αίμα στις φλέβες μας κυλά πορτοκαλάδα», λέει και σκάμε όλοι στα γέλια. Δεν υπάρχει τίποτα προσποιητό στον τρόπο που αγαπιούνται, ανταλλάζουν πειράγματα, φτιάχνουν συμμαχίες «εναντίον» των μεγάλων οι οποίες αντεπιτίθενται στα ίσα, στον τρόπο που γελάνε, θυμούνται, μοιράζονται… Ρωτάω ποιο είναι το κοινό όραμα που τους κρατά στη διαχείριση μιας τόσο μεγάλης εταιρείας, όντας τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους. «Έτσι μεγαλώσαμε» λέει η Αριάνα. «Οι τρεις αδελφές, η Κικούλα, η Καίτη και η μικρότερη, η Εύη που την χάσαμε πρόσφατα από καρκίνο, είχαν πάντα μια ιδιαίτερη και δυνατή σχέση. Μαζί στη δουλειά, μαζί τα βράδια για φαγητό, μαζί στα ταξίδια και στις διακοπές, μαζί σε όλες τις τρέλες. Τις ένωνε μια δυνατή φιλία και μια μεγάλη αγάπη για τη ζωή. Έτσι μεγαλώσαμε κι εμείς η τρίτη γενιά. Έχουμε αυτό τον δυνατό δεσμό με τα ξαδέλφια μας. Και τώρα που χάσαμε τη μητέρα μας και η Κικούλα και η Καίτη την αδελφή τους, προσπαθούμε πολύ να βρούμε τις ισορροπίες μας. Και στη δουλειά αλλά και σε προσωπικό επίπεδο». Η Κικούλα, η Καίτη και η Εύη είναι οι τρεις κόρες του ιδρυτή της ΚΕΑΝ Τάκη Χριστοδούλου, ο οποίος σπούδασε χημικός στην Αθήνα. Μετά τις σπουδές του επέστρεψε στην Κύπρο όπου εργάστηκε σε εταιρίες της ειδικότητας του. «Όταν παντρεύτηκε και γεννήθηκα εγώ που είμαι η μεγαλύτερη από τις τρεις του κόρες, αποφάσισε να ξεκινήσει κάτι δικό του. Έτσι, το 1949 ίδρυσε την ΚΕΑΝ», αφηγείται η Κικούλα. Το πρώτο προϊόν της ήταν η πορτοκαλάδα στο χαρακτηριστικό καφετί μπουκάλι της εποχής με τη χάρτινη ετικέτα κολλημένη επάνω. Το 1956 λειτούργησε το εργοστάσιο εκεί που βρίσκεται μέχρι σήμερα, ένα σημείο αναφοράς στην πόλη της Λεμεσού. «Ήταν ένας γνήσιος οραματιστής ο πατέρας μας, ένας άνθρωπος που δεν επαναπαυόταν ποτέ.

 

Παρακολουθούσε συνεχώς τις τάσεις της αγοράς και δεν έχανε το πάθος του για εξερεύνηση. Έτσι επεκτάθηκε σε μια μεγάλη γκάμα προϊόντων στις δεκαετίες που ακολούθησαν. Αυτό ενσωματώθηκε στη φιλοσοφία της εταιρείας μας. Το κρατήσαμε και το συνεχίσαμε κι εμείς. Παρακολουθούμε τις τάσεις της αγοράς και το χημείο μας είναι πάντα έτοιμο να πειραματιστεί και να δημιουργήσει νέα προϊόντα, όπως η σειρά αναψυκτικών με στέβια». Η πρωτοπορία βρίσκεται στα κύτταρα της εταιρείας και το γονίδιο της αποδεικνύεται πανίσχυρο στο πέρασμα των χρόνων. Η Εύη Παπαδοπούλου δημιούργησε το τμήμα του μάρκετινγκ σε μια εποχή που η λέξη αλλά και η έννοια ήταν ακόμη σχετικά άγνωστη. «Όταν ήρθε στην Κύπρο το 1975 δημιούργησε το τμήμα μάρκετινγκ από το μηδέν», λέει ο γιος της Δημήτρης Παπαδόπουλος ο οποίος ήταν στο ίδιο τμήμα με τη μητέρα του και τώρα αντικρίζει κάθε μέρα το άδειο της γραφείο. «Είχε πρωτοποριακές ιδέες και συνεργαζόταν από τότε με δημιουργικούς ανθρώπους κάνοντας ουσιαστικά τη δουλειά του μάρκετινγκ χωρίς τον τίτλο». Οι δυο μεγάλες αδελφές της θυμούνται έναν άνθρωπο που έκανε τα αδύνατα δυνατά να περάσει το δικό της και μετά απλά μεγαλουργούσε. «Είχε ισχυρή άποψη, επέμενε στις ιδέες της και μπορούσε να τις τεκμηριώσει. Ήξερε τι έλεγε», λέει η Κικούλα. «Ήταν πολύ μπροστά για την Κύπρο. Κάναμε πράγματα που δεν τα είχε κανείς ακόμη. Και βλέπαμε να τα παρουσιάζουν μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες πολύ αργότερα. Ήταν πολύ μπροστά». Η Εύη διαγνώστηκε με καρκίνο στα 33 της και για τη μισή ζωή της πάλευε αδιάκοπα. Ήταν μία εκ των ιδρυτριών της Europa Donna Κύπρου, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος καθώς και πρόεδρος της ευρωπαϊκής οργάνωσης. Δούλευε πάντα με στόχους. Κι όταν πετύχαινε και υλοποιούσε τον ένα είχε πάντα έτοιμο τον επόμενο. Με αυτό τον τρόπο κέρδισε πολλά χρόνια ζωής, λένε τα παιδιά της. «Παρόλο που είναι πολύ δύσκολο να ζούμε στην απουσία της, φρόντισε να μας δώσει όλα τα εφόδια για να συνεχίσουμε χωρίς αυτήν και να προσφέρουμε κι εμείς στις δικές μας οικογένειες», λέει η Αριάνα. «Το να ξεκινάς ουσιαστικά τη ζωή σου, με μια σοβαρή ασθένεια και να την παλεύεις τόσα χρόνια, προσφέροντας και πετυχαίνοντας τόσα πολλά, δείχνει από τι υλικά ήταν φτιαγμένη ως άνθρωπος», συμπληρώνει ο Δημήτρης.

 

Αν η πρωτοπορία είναι το ένα κομμάτι που χαρακτηρίζει την ΚΕΑΝ το άλλο είναι η ανθρωπιά της. «Οι 200 περίπου οικογένειες των υπαλλήλων μας αισθανόμαστε πως είναι και δικές μας οικογένειες», λέει η Καίτη Μαρκίδου. «Ο πατέρας μας ήταν ένας άνθρωπος που χωρίς να το ξέρει κανείς βοηθούσε απίστευτα τον κόσμο. Έχει χρηματοδοτήσει τις σπουδές παιδιών χωρίς να το μάθουν ποτέ. Όταν έβλεπε ότι κάποιο παιδί είχε προοπτικές και δεν είχε τους πόρους να σπουδάσει, φρόντιζε να βρει με μαγικό τρόπο τα χρήματα και να τα καταφέρει». Για την επόμενη γενιά τα πράγματα ήταν λίγο πολύ αυτονόητα. «Πολύ πριν εφευρεθούν οι όροι εταιρική ευθύνη και CSR και ενσωματωθούν στις σύγχρονες εταιρείες, για μας ήταν ήδη βίωμα, ήταν μέσα στα κύτταρα της εταιρείας αλλά και στα δικά μας», λέει ο Δημήτρης. «Μεγαλώσαμε θεωρώντας αυτονόητο ότι είμαστε υπεύθυνοι για ό,τι γίνεται γύρω μας και να σας πω την αλήθεια τους βρίσκουμε και λίγο υποκριτικούς αυτούς τους νέους όρους γιατί υπονοούν ότι μια εταιρεία προσφέρει επειδή “πρέπει”. Εμείς νιώθαμε αυτή την οφειλή από πάντα γιατί έτσι μεγαλώσαμε». Η φιλοσοφία της στήριξης του τόπου και των ανθρώπων εκτείνεται σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων της εταιρείας. «Η λειτουργία του εργοστασίου στηρίζει πάρα πολλές οικογένειες», λέει ο Κρις. «Είμαστε, δυστυχώς, μια από τις τελευταίες βιομηχανίες της Κύπρου και εκτός από τους υπαλλήλους υποστηρίζουμε ένα μεγάλο μέρος της τοπικής οικονομίας. Εξαρτόμαστε κατά κύριο λόγο από τους ντόπιους προμηθευτές, έτσι το εργοστάσιο επηρεάζει έως και 1000 προμηθευτές. Είναι σημαντικό να υποστηρίζεις τους ανθρώπους της κοινωνίας μέσα στην οποία λειτουργείς». Παράδοση για την ΚΕΑΝ αποτελούν και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που γίνονται σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας έχουν περάσει χιλιάδες παιδιά, μαθαίνοντας με ευχάριστους βιωματικούς τρόπους τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος. Στα γενέθλια της ΚΕΑΝΙΤΑ εξάλλου, η εταιρεία διοργανώνει ένα μεγάλο πάρτι στο οποίο μαζεύονται γύρω στις 12.000 άτομα με το 100% των εσόδων να πηγαίνουν σε φιλανθρωπικές δράσεις. Μερικά πράγματα είναι απλά στη φύση τους. Σε μια εποχή που οι πολυεθνικές έχουν κατακλύσει τον κόσμο, οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι αυτές που κρατάνε τις ρίζες και την επαφή με τον τόπο σου. «Αν δεν βρούμε τα εφόδια να αντισταθούμε, ως τοπικές επιχειρήσεις, θα γίνουμε όλοι υπάλληλοι στις παγκόσμιες αλυσίδες», λέει ο Κρις. «Τα κυπριακά προϊόντα είναι αυτά που μας κρατάνε συνδεδεμένους με τις γεύσεις του τόπου μας, με αυτές που μεγαλώσαμε, είναι αυτά που μας δίνουν κάτι αυθεντικό και αναδεικνύουν τη μοναδικότητα του τόπου μας».

 

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ
Το να πάρεις στους ώμους σου μια κερδοφόρα εταιρεία και να την σηκώσεις για να την παραδώσεις στην επόμενη γενιά, είναι μια μεγάλη ευθύνη που σε αυτή τη φάση έχει πέσει στους Κρις, Αριάνα, Ρωξάνη και Δημήτρη. Ο Κρις είναι διευθυντής πωλήσεων, ο Δημήτρης είναι στο τμήμα μάρκετινγκ, η Αριάνα έχει ξεκινήσει να παίρνει ενεργό ρόλο στην εταιρεία και η Ρωξάνη που έχει δικές της επιχειρήσεις και είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου όπως και οι υπόλοιποι. Υπάρχουν ακόμα δύο μέλη της 3ης γενιάς, ο Λεωνίδας Μαρκίδης και ο Δρ Χριστόδουλος Κότσαπας, που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό αλλά έχουν στενή σχέση με την οικογένεια και ενημερώνονται για την εταιρία των γονιών τους. «Ναι είναι μεγάλη ευθύνη» συμφωνούν και τα τέσσερα κεφάλια τους κουνιούνται ρυθμικά πάνω κάτω. «Το κλειδί είναι να μην επαναπαύεσαι και να έχεις τα μάτια σου ανοικτά σε όλες τις επιλογές», λέει ο Δημήτρης. «Εκτός από την παραγωγή και τις εξαγωγές μας σε 50 περίπου χώρες, έχουμε επενδύσει πλέον και στις εισαγωγές ειδών διατροφής». Θεωρούν ότι η επιτυχία τους έγκειται στον αλληλοσεβασμό. Λειτουργούν σαν ομάδα και ξέρουν καλά να ακούνε. Είναι ανοικτοί στις απόψεις ο ένας του άλλου αλλά και δεκτικοί σε ιδέες που έρχονται από έξω. Και το κυριότερο, δεν φέρνουν ποτέ τη δουλειά στις προσωπικές τους στιγμές. Ξέρουν να είναι οικογένεια χωρίς άλλα καπέλα. «Αυτό είναι θέμα εκπαίδευσης», λέει η Ρωξάνη. « Το να μπορούμε να βρεθούμε και να είμαστε οικογένεια, είναι πολύ δύσκολο αλλά και πολύ σημαντικό».

Τι κάνετε λοιπόν εκτός δουλειάς ως οικογένεια, ρωτάω και ένα κύμα ευθυμίας χτυπά την παρέα, με τα γέλια και τα δικά τους αστεία να πέφτουν βροχή. «Δεν μπορείς να φανταστείς!», λέει η Κικούλα. «Μαγειρεύουμε, τρώμε, πίνουμε, ταξιδεύουμε, χορεύουμε». Η Αριάνα συμπληρώνει ότι «οι καλύτεροι μάγειρες της οικογένειας είναι ο Κρις, η Ρωξάνη και ο Δημήτρης. Η Εύη και η Κικούλα μπορεί να είχαν όλα τα καλά του κόσμου αλλά με τη μαγειρική δεν το είχαν ποτέ!». Η Καίτη διαμαρτύρεται και τους θυμίζει τα κέικ της. «Φτιάχνουμε φλαούνες, μελομακάρονα, κουραμπιέδες, όλοι μαζί», προσθέτει. «Πάμε ταξίδια μαζί, διακοπές τα καλοκαίρια», λέει η Αριάνα… «Τα εγγόνια μας βλέπουν αυτή τη σύνδεση, έτσι τα παιδιά της Ρωξάνης, της Αριάνας και του Κρις, είναι όλα αγαπημένα», συμπληρώνει η Καίτη. Τι γίνεται με τις συζύγους και τους συζύγους; «Έχουν όλοι ενταχθεί ομαλά στην οικογένεια λες και ήταν πάντα μέλη της», λέει η Ρωξάνη και ο Κρις συμπληρώνει ότι «ήξεραν από την αρχή πού πήγαιναν να «μπλέξουν» και νομίζω πως τους άρεσε όλο το πακέτο». Μένουν σχεδόν όλοι κοντά στην ίδια περιοχή έτσι οι μετακινήσεις είναι εύκολες από το σπίτι του ενός στου άλλου. «Νομίζω βοηθά το γεγονός ότι είμαστε όλοι πολύ χαλαροί σαν άνθρωποι. Ήπιων τόνων και πολύ easy going. Εντάξει εκτός όταν θυμώνουμε!», λέει η Ρωξάνη. «Δεν υπάρχουν κακομαθημένοι ανάμεσά μας ούτε ιδιότροποι». Η Καίτη προσθέτει ότι συμπληρώνουν ο ένας τον άλλο και η Κικούλα έχει τον τελευταίο λόγο: «Λειτουργούμε καλά σαν ομάδα. Δεν προσπαθεί κανείς να επισκιάσει τον άλλο. Κι εμείς οι παλιές ακούμε τους νέους. Αν και προτιμούμε να μας ακούνε αυτοί!». Σκάνε όλοι στα γέλια και σηκώνουν τα ποτήρια με τις λεμονάδες τους για να τα τσουγκρίσουν με το δικό της.

Πηγή : Περιοδικό Omikron, τεύχος 281

Related posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *