Γέμισε μια μεγάλη βαλίτσα, έκοψε ένα εισιτήριο και βρέθηκε στη μέση του Παρισιού ολομόναχη. Μια δεκαετία μετά, η Βάκια Σταύρου, παίρνει προσκλήσεις για εμφανίσεις στα μεγαλύτερα world music φεστιβάλ στον κόσμο, έχει συνεργασία με μια μεγάλη γαλλική δισκογραφική και οι live εμφανίσεις της είναι sold out. Η ιστορία της συνοψίζεται σε μια απλή, αλλά καθόλου εύκολη, απόφαση: να κάνει τα πράγματα με τον δικό της τρόπο.
Από την Τώνια Σταυρινού
Στο ρετιρέ μιας πολυκατοικίας του 1970, πνιγμένη στο φως του πρωινού ήλιου, μιλάμε για το ταξίδι της που ξεκίνησε με αφορμή τη μουσική αλλά εξελίχθηκε λίγο πολύ σε ένα δρόμο αυτογνωσίας. Έβγαλε τη γλώσσα της στους προκαθορισμένους δρόμους της μουσικής βιομηχανίας, αποφάσισε να ζήσει σαν νομάδας και να υπερασπιστεί το δικαίωμά της να ονειρεύεται. Η πρώτη επιτυχία ήρθε με το τραγούδι Sozinia που κυκλοφόρησε το 2004 και με τις αίθουσες που γέμιζαν σιγά σιγά από κοινό που ερχόταν για να την ακούσει. Το ένα έφερε το άλλο και σήμερα κρατάει στα χέρια της τον δίσκο Alasia που κυκλοφόρησε από την γαλλική εταιρία Accords Croises, με 15 τραγούδια δικά της –μουσική και στίχοι- εκτός από δύο που είναι μελοποιημένα ποιήματα του Πορτογάλου λογοτέχνη José Lus Peixoto. Όταν δεν γράφει μουσική κοιτώντας το Παρίσι από το παράθυρό της, ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο συμμετέχοντας σε φεστιβάλ μουσικής.
Tο Fnac, το μεγαλύτερο δισκοπωλείο της Γαλλίας, παρουσίασε τον δίσκο σου ως «έρωτα με την πρώτη ματιά».
Ναι, ήταν μια ωραία έκπληξη. Επιλέγηκε ως το αγαπημένο cd στην κατηγορία world music. Έχουν γραφτεί και κάποιες καλές κριτικές μέχρι στιγμής επομένως αισιοδοξώ ότι θα πάει καλά και σε πωλήσεις.
Ο τίτλος του δίσκου παραπέμπει στην Κύπρο…
Ναι, επισήμως είναι ο πρώτος μου δίσκος. Είναι το πρώτο υλικό που κυκλοφορεί με μια μεγάλη δισκογραφική εταιρία, έτσι είπαμε να δώσουμε μια ταυτότητα, την καταγωγή μου, ως πρώτο βάφτισμα.
Πόσα χρόνια λοιπόν τραγουδάς και γράφεις μουσική «ανεπίσημα»;
Ξεκίνησα πριν αρκετά χρόνια στην Ελλάδα με τη Sony. Δεν είχε όμως συνέχεια γιατί αισθανόμουν ότι δεν μου ταίριαζε ο τρόπος λειτουργίας των δισκογραφικών. Ήμουνα λίγο σαν εξωγήινη γι’ αυτούς. Προσπαθούσαν να καταλάβουν τι είμαι και πού να με κατατάξουν και στην πορεία με ήθελαν να αλλάξω. Λίγο το ρεπερτόριο, λίγο η συμπεριφορά μου, να γίνω πιο «ελαφριά»… Ένιωσα ότι έχανα τον χρόνο μου. Και αυτοί τον δικό τους. Έτσι κατάλαβα ότι έπρεπε να κοιτάξω αλλού και έφυγα για Παρίσι.
Είχες κάτι εκεί να σε περιμένει;
Τίποτα. Απλά έτρεφα μια εκτίμηση για το γαλλόφωνο τραγούδι και τη γαλλική κουλτούρα οπότε ένιωθα ότι μπορούσα να ταιριάξω εκεί. Έτσι, μόνη μου εντελώς, με μια βαλίτσα στο χέρι, ξεκίνησα από το μηδέν. Εντελώς μηδέν όμως.
Ήταν μια επιλογή που πρέπει να εμπεριείχε και πολύ μοναξιά.
Ναι, σίγουρα. Ήταν όμως μια πολύ συνειδητή επιλογή, ήξερα τι θέλω και είχα ακριβώς την εικόνα μπροστά μου. Αυτό σου δίνει μια εσωτερική δύναμη και μια αίσθηση ελευθερίας που υπερνικάει τη μοναξιά και τις δυσκολίες. Κόστος υπήρξε, αλλά σε σχέση με το τι πήρα όλα αυτά τα χρόνια, δεν μπορώ να παραπονιέμαι.
Τι αντιμετώπισες φτάνοντας εκεί;
Ήταν πολλές οι δυσκολίες. Από το απλό πού θα μείνεις σε ένα πανάκριβο Παρίσι, μέχρι το πού θα τραγουδήσεις. Χτυπούσα πόρτες και έλεγα «αυτό είναι το υλικό μου, θέλετε να το ακούσετε;». Όταν επιλέξεις τα δύσκολα πρέπει να είσαι προετοιμασμένος ότι θα φας και αρκετή απόρριψη. Ιδιαίτερα όταν είσαι ένας ξένος καλλιτέχνης που κατέβηκε ουρανοκατέβατος και έχει να αναμετρηθεί με χιλιάδες άλλους. Παρόλα αυτά δεν θέλησα να κάνω εκπτώσεις.
Σαν τι εκπτώσεις;
Δεν τραγούδησα ποτέ σε χώρους όπου μιλούν, τρώνε, καπνίζουν… Έκανα υπομονή μέχρι να μπω σε χώρους με συνειδητοποιημένο κοινό. Έρχονταν ξέροντας τι θα άκουγαν και σε όλη τη διάρκεια της συναυλίας δεν άκουγες τσιμουδιά. Προτίμησα να κάνω τα πράγματα με τον δικό μου τρόπο και ας μου πήρε περισσότερο χρόνο. Αυτό που έψαχνα και αυτό που βρήκα ήταν ο σεβασμός.
Η μουσική σε ποια φάση μπήκε στη ζωή σου, σε ποια ηλικία;
Νομίζω ότι την αγάπη για τη μουσική την έφερα μαζί μου. Έχω μνήμες από τα 5 και τα 6 μου που χανόμουνα για ώρες ακούγοντας δίσκους του πατέρα μου. Οι γονείς μου αν και δεν είναι καλλιτέχνες υπήρξαν πολύ φιλότεχνοι και μουσικόφιλοι επομένως υπήρχαν πάντα ερεθίσματα στο σπίτι. Υπήρχε πάντα κάτι να παίζει στο πικ-απ. Από πέντε χρονών θυμάμαι να φοράω τα μεγάλα ακουστικά του μπαμπά μου και να κάθομαι ακίνητη ακούγοντας με συγκέντρωση τη μουσική. Έτσι ξεκίνησα μαθήματα κιθάρας. Ήθελα να αρχίσω πιάνο, αλλά επειδή ήτανε πολύ ακριβό, πήγα στην πιο οικονομική επιλογή. Ήταν η ευτυχέστερη ανατροπή αυτή γιατί λάτρεψα την κιθάρα.
Ποιοι άνθρωποι σε καθόρισαν;
Οι γονείς μου. Γιατί μου έδωσαν χώρο να ακολουθήσω τα όνειρα μου. Δεν προσπάθησαν ποτέ να με καλουπώσουν ή να με περιορίσουν. Καταλάβαιναν ότι αυτή ήταν η κλίση μου και ότι έπρεπε όπως μπορούσαν αυτό που είχα να το υποστηρίξουν.
Νομίζω αν δεν είχα αυτό το περιβάλλον δεν θα ήμουνα εδώ σήμερα.
Μετά από όλο αυτό τον δρόμο που διένυσες, πού θα έλεγες ότι βρίσκεται το μυστικό της επιτυχίας;
Χρειάζεται υπομονή και όραμα. Αν έχεις τα εφόδια, εναπόκειται σε σένα να διαγράψεις μια πορεία διαφορετική από το προκαθορισμένο. Ο καθένας βεβαίως έχει δική του αντίληψη για το τι είναι καριέρα.
Για σένα τι είναι καριέρα;
Ήταν εξ αρχής η ανάγκη μου να ταιριάζω σ’ αυτό που κάνω. Ή να μου ταιριάζει. Θα μπορούσα να κάτσω στον τόπο μου, όμως, το περιβάλλον ήταν ασφυκτικό για μένα. Ήξερα ότι δεν μπορούσε να με πάρει εκεί που ήθελα, να χτίσω κάτι πιο μεγάλο, κάτι που να με αντιπροσωπεύει.
Σήμερα ταξιδεύεις σε όλο τον κόσμο τραγουδώντας…
Ναι λαμβάνω συνέχεια προσκλήσεις από φεστιβάλ world music και ουσιαστικά είμαι με μια βαλίτσα συνέχεια στο χέρι. Ήμουνα Βαρκελώνη την περασμένη βδομάδα, τον άλλο μήνα θα είμαι στη Γαλλία, μετά στο Μαρόκο κι αργότερα στη Γερμανία και μετά ξανά Ισπανία.
Δεν σε κουράζει;
Αντιθέτως, μου δίνει ενέργεια να δημιουργώ και να επεκτείνω τη μουσική μου. Αυτό ήταν το όνειρο μου. Αν ήθελα μπορούσα να κάνω πιο ασφαλείς κι εύκολες επιλογές. Δεν το έκανα.
Έχεις βρει τις ισορροπίες μέσα σου;
Αν δεν τις έβρισκα θα τα είχα παρατήσει. Θα είχα γυρίσει στην Κύπρο και θα έκανα κάτι πιο συμβατικό.
Κάποιοι στίχοι σου είναι γραμμένοι στα πορτογαλικά. Πώς προέκυψε αυτή η σχέση με τη χώρα;
Σπούδασα μουσική στην Πράγα. Εκεί έπεσε στα χέρια μου ένα cd της Marisa Monte το οποίο με μάγεψε και αποφάσισα ότι έπρεπε να μάθω πορτογαλικά. Έχω μια ιδιαίτερη έφεση στις γλώσσες, έτσι ξεκίνησα αμέσως μαθήματα με μια Βραζιλιάνα. Μετά από χρόνια έζησα και στην Πορτογαλία. Έχω ζήσει και κάποιους μήνες στη Μόσχα οπότε έμαθα και Ρωσικά.
Πόσες γλώσσες μιλάς δηλαδή;
Αγγλικά, γαλλικά, πορτογαλικά, ισπανικά, ρωσικά, λίγα ιταλικά και τσέχικα.
Ποια είναι η αγαπημένη σου πόλη;
Το Παρίσι και η Λισαβόνα, είναι γεμάτες μαγεία. Το Παρίσι δεν είναι εύκολη πόλη. Ούτε κι οι Παριζιάνοι είναι εύκολοι. Όμως σε επίπεδο κουλτούρας σου προσφέρει τόσα πολλά που δεν χάνει ποτέ τη γοητεία του. Η Λισαβόνα από την άλλη εκπέμπει μια ηρεμία και έχει μια ατμοσφαιρικότητα που μου αρέσει πολύ. Ο κόσμος είναι πολύ καταδεκτικός και φιλόξενος.
Το Παρίσι είναι όμως η βάση σου;
Ουσιαστικά δεν έχω μόνιμο σπίτι γιατί μετακομίζω συνέχεια. Επειδή μπορεί να είμαι στο Παρίσι για ένα συνεχόμενο μήνα και μετά δυο μήνες να ταξιδεύω, αφήνω το διαμέρισμα μου και παίρνω άλλο. Αυτός είναι κι ολόγος που δεν έχω κατοικίδιο.
Ζεις σαν νομάς, δηλαδή, κανονικά.
Ναι. Κανονικότατα. Το έχω συνηθίσει. Δεν είμαι εύκολη, καθόλου, δεν είμαι το άτομο που μπορεί να κοιμηθεί οπουδήποτε, ξέρω και γω, στο πάτωμα. Καμία σχέση, θέλω την άνεση μου. Αλλά μπορώ να αλλάζω χωρίς δυσκολία σπίτια.
Βγάζεις μια τρυφερότητα και μια ευαισθησία ως άνθρωπος. Αυτό είναι δύναμη ή αδυναμία;
Ένας ευαίσθητος άνθρωπος είναι συχνά και λίγο ονειροπόλος. Αυτό μάλλον βοηθάει γιατί όταν είσαι λίγο στον κόσμο σου προστατεύεσαι από την πραγματικότητα και βρίσκεις τη δύναμη να συνεχίσεις. Ένας πραγματιστής θα σου πει «μα πού πας, τρελάθηκες;» ή θα σου υποδείξει ότι αυτό που επιδιώκεις είναι «αδύνατο». Μπορεί να είναι, μπορεί και όχι.
Η μουσική σου είναι πολύ αισθαντική και τα τραγούδια σου μιλούν κυρίως για τον έρωτα…
Ναι είναι το κυρίαρχο θέμα στα τραγούδια που γράφω. Ο έρωτας, η απογοήτευση, η νοσταλγία, η φλόγα, η χαρά. Πολλές φορές προσπαθώ να γράψω για κάτι άλλο όμως ο έρωτας τα επισκιάζει.
Πώς βιώνεις εσύ προσωπικά τον έρωτα;
Έχω μια αντιφατική φύση. Είμαι λίγο του ύψους και του βάθους… Είμαι συνεσταλμένη, ακόμη και στη σκηνή είμαι πολύ χαμηλών τόνων, όμως αυτό δεν σημαίνει πως είμαι συγκρατημένη στα συναισθήματα. Είμαι άνθρωπος που δίνεται. Και πιστεύω πως δεν υπάρχει άλλος τρόπος να βιώσεις τον έρωτα, αλλά και τη ζωή γενικότερα. Το να μην δίνεσαι, να μην αφήνεσαι, σε κρατάει μακριά από την ουσία και στην τελική χάνεις την ίδια τη ζωή. Όταν υπάρχει κάτι ωραίο πρέπει να το ζήσεις στο φουλ. Αλλιώς, απλά αναπνέεις. Δεν πάλλεσαι.
» Οι επόμενες εμφανίσεις της Βάκιας Σταύρου στην Κύπρο θα είναι στο Πολιτιστικό Φεστιβάλ του Πανεπιστημίου Κύπρου στο Αρχοντικό Αξιοθέας στη Λευκωσία (19 Σεπτεμβρίου) και στο Διεθνές Φεστιβάλ Πάφος 2017 στο Αμφιθέατρο Τάλας (20 Σεπτεμβρίου).
Styling: Άντρεα Χατζηνικόλα
