Αποτελούν αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της ξεχωριστής σχέσης πατέρα και κόρης. Ο Νίκος και η Ίτα Κόση φωτογραφήθηκαν για το Hello! και μίλησαν για τους οικογενειακούς δεσμούς, την κοινωνία του σήμερα και το μέλλον της Κύπρου.
Από τη Νατάσσα Γεωργίου
Πως ήταν για ένα κορίτσι να μεγαλώνει στην οικογένεια Κόση;
Ένοιωθα κόρη ενός ανθρώπου, ο οποίος ήταν αγαπητός και είχε επίδραση στον κόσμο. Εισέπραττα πάντα, την αγάπη και τον θαυμασμό του κόσμου, μέσα από το πρόσωπο του πατέρα μου.
Τα αδέλφια σας τι ρόλο έπαιζαν και παίζουν στη ζωή σας;
Είναι πραγματικά υπέροχο να έχεις αδέλφια! Δεν έχω αδελφή, αλλά μεγαλώνοντας με δύο αγόρια, μεγαλύτερα από εμένα, ήταν σαν να είχα τους δικούς μου, προσωπικούς σωματοφύλακες, με την καλή έννοια! (Γέλια).
Τι θυμάστε πιο έντονα από τα παιδικά σας χρόνια σε σχέση με τον πατέρα σας;
Την ηρεμία που επικρατούσε, όταν ερχόταν στο σπίτι. Επίσης, θυμάμαι πολύ έντονα, να καθόμαστε μπροστά στο τζάκι, να ψήνουμε κάστανα και να τον ακούμε να μας διηγείται απίστευτες ιστορίες από τη ζωή του.
Τι είναι αυτό που αγαπάτε περισσότερο σε αυτόν;
Αυτό που μου αρέσει περισσότερο στο πατέρα μου, είναι η ηρεμία και η ασφάλεια που εκπέμπει. Αγαπώ την δύναμη και την απέραντη θετικότητά του, το χιούμορ του και, φυσικά, την απλότητα και την μετριοφροσύνη του.
Ποιο είναι το χρησιμότερο μάθημα που σας έχει διδάξει;
Να είμαι καλός γονιός, διότι η οικογένεια έρχεται πάντα πρώτη. Να συγχωρώ, να μην κρατώ κακία και να μην καταπιάνομαι με μικρά και ασήμαντα πράγματα.
Πόσο δύσκολο είναι για τους γονείς να αφήσουν τα παιδιά τους ελεύθερα και να τα αποδέχονται όπως είναι; Είναι θέμα νοοτροπίας ή θέμα χαρακτήρα;
Νίκος: Νομίζω ότι αυτή είναι η έννοια της πραγματικής ελευθερίας. Να μην επεμβαίνεις στην ζωή των παιδιών σου, αλλά να τα συμβουλεύεις. Επειδή εμείς, ζήσαμε σε άλλη εποχή και υπάρχει μεγάλη απόσταση από τότε, πρέπει να τα αφήσουμε να λειτουργήσουν με τον δικό τους τρόπο, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα. Να τα βοηθήσουμε να δημιουργήσουν τις απαραίτητες αντιστάσεις, χωρίς να τους επιβάλλουμε αυτό που θέλουμε εμείς, το οποίο μπορεί να μην ισχύει καν σήμερα. Είναι γονείς, που καταπιέζουν τα παιδιά τους και θέλουν να τα κάνουν όπως είναι οι ίδιοι. Δεν το θεωρώ σωστό. Το παιδί πρέπει να το αφήσεις να αναπτύξει πρωτοβουλίες, την δική του προσωπικότητα, έτσι ώστε να μπορέσει να οχυρωθεί, όταν κάποτε θα φύγεις. Αν δεν το κάνουμε αυτό, μετά μπορεί να δημιουργηθούν αξεπέραστα προβλήματα. Το βασικότερο πράγμα δεν είναι το χρήμα, αλλά η αγάπη που δείχνεις στα παιδιά σου. Έτσι είμαι μαζί τους και έτσι ήμουν πάντα. Συζητάμε σχεδόν για τα πάντα και πρέπει να σας πω ότι τις περισσότερες φορές έχουν δίκαιο! Τα παιδιά μας πρέπει να γίνονται καλύτερα από εμάς. Και αυτό μπορούμε να το πετύχουμε μόνο αν κάνουμε και οι ίδιοι αυτοκριτική, για να διορθώνουμε τα λάθη μας, να βελτιωνόμαστε και να εξελισσόμαστε.
Ίτα: Κατά την άποψή μου, παίζουν ρόλο και τα δύο. Με την εξέλιξη της κοινωνικής μας μόρφωσης, είναι πιο εύκολο να δεχτούμε τα παιδιά μας όπως είναι.
Τι λείπει σήμερα από τις σχέσεις γονέων – παιδιών;
Ίτα: Ο ποιοτικός χρόνος. Την σήμερον ημέραν, οι περισσότεροι γονείς δουλεύουν μέχρι αργά και αναγκάζονται να αφήσουν τα παιδιά με γιαγιάδες και παππούδες ή οικιακές βοηθούς. Ως αποτέλεσμα, δεν μένει ικανοποιητικός χρόνος για τα παιδιά και πολλοί προσπαθούν να ευχαριστήσουν τα παιδιά τους, προσφέροντας τους ακριβά δώρα. Τίποτα, όμως, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον ποιοτικό χρόνο που περνά ένας γονιός με το παιδί του.
Νίκος: Παρατηρώ ότι υπάρχουν οικογένειες, που έχουν άριστους δεσμούς με τα παιδιά τους και πολύ στενές επαφές, καλύτερες από εκείνες που είχαμε εμείς με τους γονείς μας. Οι δικοί μας γονείς δούλευαν πολύ. Σήμερα, γενικά, υπάρχει μεγάλη φροντίδα. Το σημαντικό είναι να παρακολουθείς τα πάντα και να βλέπεις που μπορείς να βοηθήσεις το παιδί σου, ιδιαίτερα όταν είναι ακόμα μικρό. Ειδικά, όσο μεγαλώνεις, οι άριστες σχέσεις με τα παιδιά είναι ότι καλύτερο μπορεί να σου συμβεί, αφού περιορίζεσαι πλέον και είναι ωραία να τους έχεις κοντά σου. Φυσικά, στην δική μου περίπτωση, ο περιορισμός δεν ισχύει καθόλου, αφού εξακολουθώ να είμαι πολύ κοινωνικός! (Γέλια).
Πως επηρέασε η εμπλοκή σας στην πολιτική την κοινωνική και την οικογενεική σας ζωή;
Είχα την ευλογία και την ευτυχία, να ζήσω σε μια περίοδο με πολλά γεγονότα. Τέλειωσα το σχολείο, μπήκα στην Ε.Ο.Κ.Α., ήμουν βουλευτής για 15 χρόνια, ήμουν Υπουργός, ήταν η εποχή του ’63 και πραγματικά, μου άρεσε που τα ζούσα όλα αυτά. Αν και δεν είμαι, καθόλου, πολιτικός, δεν δηλώνω πολιτικός, η επιρροή της πολιτικής στην ζωή μου ήταν θετική. Μου άρεσε η επαφή με τον κόσμο. Σίγουρα, η οικογένειά μου με στερήθηκε αρκετά, αλλά πάντα με αντιμετώπιζαν με κατανόηση.
Υπάρξαν στιγμές που είχατε φοβηθεί για την οικογένειά σας ή τον εαυτό σας;
Οποιοσδήποτε άνθρωπος με μυαλό αναλάβει μια θέση, με τους όποιους κινδύνους κουβαλά αυτή, και σου πει ότι δεν φοβάται, δεν είναι φυσιολογικός. Η χαρά είναι φυσιολογική, όπως και ο φόβος και το κλάμα, που είναι μια απελευθερωτική εμπειρία. Όλα αυτά τα συναισθήματα ήταν μέσα στην ζωή μου. Όταν ανέλαβα Υπουργός Εσωτερικών το 1974, σε μια κρίσιμη περίοδο, όπου τα παιδιά μου ήταν μικρά, προβληματίστηκα έντονα. Ο κ. Κληρίδης μου είχε πει ότι η πατρίδα με έχει ανάγκη να υπηρετήσω σε αυτό το πόστο. Όταν το αποφάσισα, ήμουν προετοιμασμένος για αυτές τις δυσκολίες και είπα στον εαυτό μου «ή θα φοβάσαι και θα πεις δεν αναλαμβάνεις, ή φοβάσαι και θα το πολεμήσεις για θα κάνεις ότι μπορείς για να βοηθήσεις». Πέρασα από δύσκολες στιγμές, αλλά τελικά βγήκαμε νικητές. Αυτή η εκτίμηση που εισπράττω, μέχρι σήμερα, από κόσμο που μπορεί να μην με γνωρίζει, είναι μεγάλη ανταμοιβή. Ο κόσμος μας είναι πολύ καλός, με φιλότιμο και ανθρωπιά.
Τι σας προβληματίζει περισσότερο σε σχέση με το μέλλον της Κύπρου;
Έχουμε τον δικό μας Θεό στην Κύπρο. Πώς αλλιώς, ένα μικρό κράτος, με ιστορία πέραν των 4000 χρόνων, που πέρασε από τόσους πολλούς κατακτητές, κατάφερε να διατηρήσει την θρησκεία, την πατρίδα, τον πολιτισμό και την γλώσσα του; Άλλα κράτη, πολύ μεγαλύτερα, απλά χάθηκαν. Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος μας είναι πολύ δυνατός. Για αυτό είμαι αισιόδοξος. Νιώθω απογοήτευση για όσα συμβαίνουν στον κόσμο, αλλά στην Κύπρο θεωρώ ότι συμβαίνουν πολύ λιγότερα, συγκριτικά. Υπάρχουν και χειρότερα.
Μπορεί να υπάρξει βιώσιμη λύση;
Όχι. Δεν μπορεί να υπάρξει λύση του Κυπριακού. Η λύση μπορεί να υπάρξει όταν θέλουν και οι δύο πλευρές. Οι Τουρκοκύπριοι και οι πλείστοι από εμάς, θέλουμε μια βιώσιμη λύση, όπου θα ζούμε αδελφομένοι, σε μια Κύπρο ελεύθερη. Χωρίς να είμαστε το Προτεκτοράτο καμίας χώρας. Ανεξάρτητοι, με πλήρη ελευθερία. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει Πρόεδρος που θα υπογράψει, ή να παροτρύνει τον λαό να δεχτεί τις λύσεις που θέλουν οι Τούρκοι, με ασφάλεια και στρατό.
Ποιους θεωρείτε ως τους σημαντικότερους λόγους που μας οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση;
Αναμφίβολα, έχουμε κάνει και εμείς λάθη. Αυτό που θεωρώ ότι είναι ανέκαθεν το πρόβλημά μας, είναι το οικόπεδο της Κύπρου. Μπορεί να μην είμαστε μεγάλο κράτος, αλλά πολλοί νοιάζονται για την τοποθεσία μας. Είμαστε ένα αεροπλανοφόρο μέσα στην Μεσόγειο, σε μια περιοχή ηφαίστειο. Τώρα, και με τα ευρήματα φυσικού αερίου, το ενδιαφέρον απλά μεγαλώνει.
Συμφωνείτε ότι υπάρχει έλλειψη ανθρώπων με αξίες και ιδανικά, όπως υπήρχαν παλαιότερα;
Αυτό που λείπει σήμερα, είναι οι ηγέτες με όραμα. Είναι λυπηρό. Από όλο τον κόσμο. Είναι κατάντημα. Τα κόμματα που δημιουργήθηκαν για να λειτουργήσει ορθά η δημοκρατία, σήμερα αποτελούν πρόβλημα για την δημοκρατία. Το κατεστημένο και η διαφθορά, απογοητεύουν τον κόσμο και αυτό φαίνεται από την αποχή, που δεν είναι κυπριακό φαινόμενο, αλλά παγκόσμιο. Πρέπει να μελετηθεί τι πάει λάθος. Εμείς μεγαλώσαμε με μια συνεργασία γονιών, δασκάλων και εκκλησίας και ωριμάσαμε νωρίς, μέσα σε αυτό το πνεύμα. Τότε, βρέθηκαν οι κατάλληλοι ηγέτες. Όταν είναι έτοιμος ο λαός, θα βρεθούν και οι κατάλληλοι ηγέτες. Όπως λέει ο Παλαμάς, «με των καιρών το πλήρωμα όμοια βαθύ εν’ ανέβασμα μας μέλλεται προς ύψη ουρανοφόρα».
Ποιο, θα λέγατε, ότι είναι το μεγαλύτερο σας επίτευγμα;
Η οικογένειά μου. Είναι ότι καλύτερο μπορεί να συμβεί στον άνθρωπο. Εκεί δημιουργείς, όχι από εγωισμό, για να έχεις δίπλα σου αγαπημένους, ωραίους ανθρώπους.
Είστε συμφιλιωμένος με τον χρόνο που περνά;
Πολύ, μου αρέσει που μεγαλώνω. Όταν φιλοσοφείς την ζωή, ξέρεις ότι γεννιέσαι και πεθαίνεις. Άρα, αυτή την περίοδο που θα ζήσεις, θα πρέπει να την ζήσεις ωραία, ευχάριστα, να δίνεις αγάπη και να παίρνεις αγάπη και να μην κρατάς κακία μέσα σου, γιατί υποφέρεις εσύ. Να συγχωράς και την ώρα που θα φεύγεις, να είσαι ελεύθερος. Χωρίς κακίες και προβλήματα. Με ρωτούν, αν έχω συγχωρέσει, αυτόν που με πρόδωσε στον αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. Τώρα πια, που το σκέφτομαι ψύχραιμα, τον συγχωρώ μέσα μου, γιατί δεν ξέρεις πόσες είναι οι αντοχές του κάθε ανθρώπου. Εγώ άντεξα. Με βοήθησε ο Θεός και άντεξα. Κάποιοι λύγισαν. Αξίζουν της συμπάθειας και της συγχώρεσής μας. Η ειρωνεία είναι ότι όταν με έστειλαν στην Αγγλία για θεραπεία, εκείνοι που με πολεμούσαν στον αγώνα, ήταν οι φρουροί μου στο νοσοκομείο. Η συγχώρεση είναι σπουδαίο πράγμα και ο καθένας από εμάς, μαζί με τον Θεό του, πρέπει να αποφασίζει για τον εαυτό του, χωρίς να επηρεάζεται.
Πως διατηρείτε την φυσική σας κατάσταση; Είναι τελικά συνειδητή απόφαση το πόσο γρήγορα γερνάει κάποιος;
Ουδέποτε σκέφτηκα ότι είμαι 84 χρονών. Ο Θεός μου δίνει υγεία και τον παρακαλώ να πεθάνω όρθιος. Αυτός είναι ο καλύτερος θάνατος. Δεν θέλω να σέρνομαι, να βασανίζω τους δικούς μου και τον εαυτό μου, ούτε να χάσω την ωραία ζωή που έζησα. Αν είχα την δύναμη, όταν θα με παίρνουν στον τελικό μου προορισμό, θα ήθελα να τους πω ότι περνώ πολύ καλά! (Γέλια). Νιώθω πολύ καλύτερα από ότι πριν 15 χρόνια. Προσέχω, συνειδητά, τον εαυτό μου και δεν κάνω καταχρήσεις. Παν μέτρον άριστον. Ποτέ δεν μου άρεσε το βάρος. Ειμαι πολύ πειθαρχημένος, όσον αφορά την υγεία και το σώμα μου. Κολυμπώ, περπατώ, κλαδεύω, ποτίζω και δεν στερούμαι το φαΐ, χωρίς να είμαι λαίμαργος.
Τι σας προσφέρει η ενασχόληση με τα εγγόνια σας; Έχετε διαφωνίες, κάποιες φορές, ως προς τους χειρισμούς του παππού;
Νίκος: Τελικά, δεν είναι τα πάντα που εποίησεν εν σοφία ο Θεός, αφού υπάρχουν τα γηρατειά, αλλά μας έδωσε ως αντάλλαγμα τα εγγόνια. Τι καλύτερο για να έναν οικογενειάρχη, από το να βλέπει τα εγγόνια του να μεγαλώνουν; Όταν παντρεύεσαι και μπαίνεις στον αγώνα της ζωής, αγαπάς τα παιδιά σου, αλλά δεν συνειδητοποιείς πόσο γρήγορα μεγαλώνουν και δεν τους δίνεις τόση σημασία. Με τα εγγόνια, έχεις περισσότερο χρόνο, βλέπεις το μέλλον τους και αγωνίζεσαι να τα ζήσεις όσο το δυνατόν καλύτερα.
Ίτα: Πολλές φορές έχω διαφωνίες, αλλά δεν είναι σοβαρές. Έχουν να κάνουν συνήθως με την διατροφή ή τα ωράρια ύπνου.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε σε σχέση με την ανατροφή του γιου σας στην σημερινή κοινωνία;
Ίτα: Η σημερινή κοινωνία κατακλύζεται από διάφορα ερεθίσματα, τα οποία παίζουν μεγάλο ρόλο στην διαμόρφωση του χαρακτήρα ενός παιδιού. Επιρροές από τις καθημερινές του συναναστροφές, από ηλεκτρονικά παιχνίδια, τηλεόραση, διαδίκτυο, ακόμα και από τα ίδια τα μέλη της οικογένειας, τα οποία δεν συμφωνούν πάντα, αποτελούν μεγάλες προκλήσεις για μία μητέρα.
Ποια χαρακτηριστικά έχει κληρονομήσει πιο έντονα από εσάς;
Ίτα: Ο Ιωάννης είναι φιλικός, ευκολοσχέτιστος, έχει φιλότιμο και είναι πολύ ευαίσθητος. Έχει πολύ χιούμορ και είναι αρκετά εγωιστής. Σίγουρα, το χιούμορ και ο εγωισμός είναι και δικά μου χαρακτηριστικά! (Χαμόγελο).
Τι είναι τελικά η οικογένεια;
Ίτα: Η οικογένεια είναι η βάση από την οποία ξεκινούν όλα και σε αυτήν επιστρέφουν. Είναι ένα ασφαλές καταφύγιο για τις χαρές, τις λύπες και τις ανησυχίες μας.
Νίκος: Η οικογένεια είναι το Α και το Ω της ζωής μας. Όταν την έχεις, είναι ευλογία από τον Θεό. Τα χρήματα σε κάνουν δυστυχισμένο. Η δόξα είναι πρόσκαιρη. Με την οικογένειά σου ζεις, και είναι η συνέχειά σου.
Επιμέλεια: Άντρεα Χατζηνικόλα
Μακιγιάζ: Αμβροσία Σπύρου (Florentia Makeup Artist Workshop)
