Από «βαρώνος» ενός αδίστακτου κολομβιανού καρτέλ ναρκωτικών, πρωταγωνιστής και ρομαντικός ήρωας σε ένα μπαράζ βιβλίων, ταινιών, τηλεοπτικών σειρών. Το φάντασμα του «πιο διαβόητου εγκληματία του κόσμου, επιστρέφει για να στοιχειώσει την ποπ κουλτούρα…
Της Κάλλιας Καστάνη
Ο Pablo Escobar, o «τσάρος της κοκαΐνης», o «Ντα Βίντσι» του εγκλήματος, ο Δον Πάμπλο, ο Ρομπέν της Κολομβίας είναι θαμμένος, εδώ και 23χρόνια, σε ένα νεκροταφείο έξω από την πόλη του, το Μεντεγίν. Την ίδια στιγμή, βρίσκεται παντού. Σε t-shirts, σε κούπες, βιβλία, αυτοκόλλητα, μπρελόκ, στα γήπεδα και τις γειτονιές που έχτισε, στα εικονίσματα των φτωχών, στις επιγραφές των μπαρ που «φυτρώνουν» ασύνταχτα στα στενάκια. Οι τουρίστες «καταναλώνουν» τόσο Escobar, που καταντάει σχεδόν ενοχλητικό.
Ο λόγος; Ένα σερί ταινιών και τηλεοπτικών σειρών σχετικών με τη ζωή και τη δράση του Εl Patron, με πιο αντιπροσωπευτικό, ενδεχομένως, το συναρπαστικό «Νarcos» του Netflix. Ο Pablo είναι μόδα – η σκοτεινή του γοητεία, η ξέφρενη ζωή του, όλο drugs, sex, βία και σκληρή, απόλυτη εξουσία μαγνητίζει το Χόλιγουντ. Για κάποιους, βέβαια, παραμένει ένας φριχτός εγκληματίας. Ο Rodrigo Lara Restrepo, γιος του δολοφονημένου υπουργού Δικαιοσύνης, Rodrigo Lara Bonilla, έχει πει ότι «το να πουλάς την εικόνα του Εscobar είναι ένα παράδειγμα του θριάμβου της κουλτούρας που δημιούργησε. Πως «το κέρδος είναι πιο σημαντικό απ’ οτιδήποτε άλλο»….
Ο Pablo Εscobar, έζησε και πέθανε με αυτήν την αρχή. Στο peak της δόξας του, το 1989, ήταν, σύμφωνα με το περιοδικό Forbes, ο έβδομος πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο – η περιουσία του, με τους πιο πρόχειρους υπολογισμούς, έφτανε τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Συνεκτιμώντας τον πληθωρισμό, αν ζούσε σήμερα, το ποσό αυτό θα ήταν 48.5 δισεκατομμύρια δολάρια. Που σημαίνει πως ο Pabllo θα μπορούσε να αγοράσει, αν ήθελε, το Twitter, το Pinterest, την Barcelona και να πληρώσει ετήσιο βοήθημα 728 δολαρίων, σε κάθε πολίτη της Κολομβίας. Ναι, θα ήταν υπερβολή. Αλλά ο «el zar de la cocaine» λάτρευε τις υπερβολές…

ΑΠΟ ΤΙΣ ΦΤΩΧΟΓΕΙΤΟΝΙΕΣ, ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ
Ο Pablo Emilio Escobar Gaviria γεννήθηκε την 1η του Δεκέμβρη του 1949 στο Ριονέγρο, ένα προάστιο του Μεντεγίν της Κολομβίας – ήταν το τρίτο από τα επτά παιδιά, του Abel De Jesus Dari Escobar, ενός αγρότη, και της Ηemilda, μιας δασκάλας. Η οικογένεια υπέφερε από τη φτώχεια – ο θρύλος λέει πως κάποτε, τόσο ο Pablo, όσο και ο αδελφός του, Roberto αποβλήθηκαν από το σχολείο, γιατί κυκλοφορούσαν ξυπόλητοι. Δεν είχαν χρήματα ν’ αγοράσουν παπούτσια. Ο Pablo που, στα 5 του, άκουγε συχνά τη μητέρα του, να παραπονιέται για την άθλια ζωή τους, την παρηγορούσε, λέγοντας: «Περίμενε λίγο να μεγαλώσω και θα δεις… Θα σου δώσω τα πάντα…». Το σίγουρο είναι πως, από τότε, είχε στόχους – στους φίλους του έλεγε πως μια μέρα θα γίνει πρόεδρος της Κολομβίας…
Η «πείνα» του για φαγητό, ασφάλεια, γρήγορο, εύκολο χρήμα, τον οδήγησαν, σχεδόν μοιραία, στην παρανομία. Στην αρχή έκλεβε ταφόπλακες, από τα νεκροταφεία του Μεντεγίν και τις πουλούσε σε μαυραγορίτες από τον Παναμά. Στα 20 του, ήταν ήδη διακεκριμένος κλέφτης αυτοκινήτων. Διακινούσε λαθραία τσιγάρα, ψεύτικα δελτία λοταρίας, μικροποσότητες μαριχουάνας. Καθώς, η φήμη του μεγάλωνε στον υπόκοσμο της Κολομβίας ο Pablo, μαζί με τον Roberto συνεργάστηκαν με τις άλλες συμμορίες, για να φτιάξουν το Καρτέλ του Μεντεγίν, να «βγάλουν» από τη μέση τον ντόπιο capo, Fabio Restrepo και να αναλάβουν τον έλεγχο τις πόλης. Μες στις επόμενες δύο δεκαετίες, ο Pablo κατάφερε να χτίσει μια ολόκληρη εγκληματική αυτοκρατορία, «πασπαλισμένη» με μπόλικη, άσπρη σκόνη – το καρτέλ έπαιρνε φύλλα κόκας από τη Βολιβία και το Περού, τα επεξεργαζόταν και τα διακινούσε στις αγορές της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής.

Ο ίδιος ο Εscobar ήταν υπεύθυνος για τη μεταφορά και τη διανομή της κοκαΐνης. Στην αρχή, μετέφερε μικρές ποσότητες μέσα στις ρόδες των αεροπλάνων ή σε μικρές επιβατικές πτήσεις. Αργότερα, στα μέσα της δεκαετίας του ‘80, όταν πια ήταν πανίσχυρος, γέμιζε ολόκληρα αεροπλάνα με το «staff» – υπολογίζεται πως, τότε, το καρτέλ του Μεντεγίν εξήγαγε το 80% της αγοράς κοκαΐνης (σχεδόν 70-80 τόνους το μήνα) που εισερχόταν στην αγορά των ΗΠΑ, από το Μεξικό και την Καραϊβική. Με αεροπλάνα, φορτηγά, ακόμα και με τηλεκατευθυνόμενα υποβρύχια. (Σημειωτέον, ο ίδιος ο Escobar δεν ήταν χρήστης…). Τα κέρδη του El Patron ήταν μυθικά, άγγιζαν τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο – ήταν τόσα πολλά που αναγκάστηκε να τα θάβει. Δεκάδες οικόπεδα σε όλη την Κολομβία έκρυβαν ολόκληρους θησαυρούς μετρητών, με αποτέλεσμα το 10% των κερδών του καρτέλ να χάνονται κάθε χρόνο γιατί πλημμύριζαν, μούχλιαζαν ξεχνιούνταν θαμμένα ή… τα έτρωγαν τα ποντίκια! Λέγεται πως ξόδευαν 2.500 δολάρια το μήνα μόνο στα λαστιχάκια για τις δεσμίδες των μετρητών! Για να διακινεί και να «ξεπλένει» τα χρήματα των ναρκωτικών, το καρτέλ ήλεγχε δεκάδες πρόσωπα σε καίριες θέσεις, όπως τραπεζίτες, δικηγόρους, δικαστές, αστυνομικούς, αλλά και οικογένειες με επιρροή στην υψηλή κοινωνία. Η τακτική του «el zar de la cocaina» ήταν απλή και συμπυκνωνόταν στο δίλημμα «plata o plomo» («ασήμι ή μολύβι», δηλαδή «χρήματα ή σφαίρες»). Με άλλα λόγια, «όποιος δεν αγοράζεται, πεθαίνει». Με αυτά τα μέσα, πολύ σύντομα, σκαρφάλωσε στην κορυφή, έγινε ο «βασιλιάς του κόσμου». Μπορούσε πια να εκπληρώσει την υπόσχεση που είχε δώσει στην μητέρα του…

Το 1978, εγκαταστάθηκε σε ένα αχανές ράντζο που το ονόμασε «Hacienda Napoles». Η «Hacienda» ήταν ο προσωπικός του παράδεισος, ένα όνειρο πολυτέλειας – διέθετε τα πάντα, από γήπεδα γκολφ, πισίνες και λίμνες μέχρι αρένες ταυρομαχιών και ζωολογικό κήπο. Στα σχέδια του Escobar, που ήταν και λάτρης της ελληνικής μυθολογίας ήταν να χτίσει έναν αρχαιοελληνικό ναό, μια μικρή Ακρόπολη(!). Εκεί, ζούσε με την οικογένειά του: τη γυναίκα του, Maria Victoria Henao Vellejo (με την οποία ήταν μαζί, από τότε που εκείνη ήταν 15 κι αυτός 26) και τα δυο παιδιά τους, τον Huan Pablo και τη Μanuela. (Παρόλο που ο άπιστος Pablo φημιζόταν για τις πολλές, εξωσυζυγικές του σχέσεις -ακόμα και με ανήλικα κορίτσια- ήταν, λένε, τρυφερός σύζυγος και πατέρας). Η αυτοκρατορία του, περιλάμβανε ακόμα επαύλεις και διαμερίσματα σε όλη της χώρα, μια στρατιά από αεροσκάφη και διαδρόμους προσγείωσης, κι έναν ολόκληρο ιδιωτικό στρατό, πλήρως εξοπλισμένο. Το 1982, αφού υποσχέθηκε να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος της χώρας, ύψους 10 δις. δολαρίων, κατάφερε να εκλεγεί στο Κογκρέσο της Κολομβίας ως μέλος του Φιλελεύθερου Κόμματος. Ο θρίαμβός του είχε ολοκληρωθεί.

«ΡΟΜΠΕΝ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ» Ή «ΚΑΚΟΣ ΣΕΡΙΦΗΣ»;
Για να βοηθήσει τους φτωχούς του Μεντεγίν -είτε επειδή, δεν είχε ξεχάσει τα δύσκολα, παιδικά του χρόνια είτε επειδή επεδίωκε να εξαγοράσει την εύνοια και τη στήριξή τους- ο Escobar έκανε σημαντικό φιλανθρωπικό έργο. Εγκαινίασε προγράμματα σίτισης του πληθυσμού, ξόδεψε εκατομμύρια δολάρια για να φτιάξει σχολεία, στάδια, εκκλησίες, σπίτια για να μένουν αφιλοκερδώς οι άποροι και άστεγοι, ενώ υπήρξε και ο βασικός χρηματοδότης της ομάδας ποδοσφαίρου του Μεντεγίν, της Atletico Nacional. Οι εξαθλιωμένοι Κολομβιανοί τον λάτρευαν, τον θεωρούσαν ένα είδος ντόπιου «Ρομπέν των Δασών», κρέμαγαν τη φωτογραφία του δίπλα στα εικονίσματα.

Αλλά κανείς δεν μπορεί να κοροϊδέψει πολλούς για πολύ. Το 1984, η παράνομη δράση του Escobar βγήκε στο φως. Τα πολιτικά στελέχη του κόμματός του τον κατήγγειλαν, οργάνωσαν την αποπομπή του. Τα αντίποινα που ξέσπασαν ήταν βίαια. Το 1989 ο υποψήφιος πρόεδρος Luis Carlos Galan -του οποίου η ατζέντα προέβλεπε μια σειρά από αυστηρά μέτρα κατά των καρτέλ και της διακίνησης των ναρκωτικών- βρέθηκε δολοφονημένος και η χώρα ολόκληρη βυθίστηκε στο χάος, με απαγωγές, καθημερινές δολοφονίες, βομβιστικές επιθέσεις. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 1991, οι άνδρες του Εscobar είχαν δολοφονήσει περισσότερα από 27.100 άτομα.
Όταν τα πράγματα χειροτέρεψαν πολύ, προκειμένου να ηρεμήσει τα πνεύματα και να αποφύγει την έκδοσή του στις ΗΠΑ, ο Pablo έκανε μια στρατηγική υποχώρηση: πρότεινε στην κολομβιανή κυβέρνηση τον οικειοθελή, πενταετή εγκλεισμό του σε μια φυλακή ύψιστης ασφαλείας. Φυσικά, η «La Catedral» (σ.σ. έτσι ονομαζόταν η φυλακή που βρισκόταν λίγο έξω από το Μεντεγίν), ήταν περισσότερο ένα «χρυσό κλουβί». Ο Escobar διέθετε τζακούζι, πλήρως εξοπλισμένο μπαρ, γήπεδο ποδοσφαίρου, ακόμα και ιδιωτικούς καταρράκτες(!). Του επετράπη, μάλιστα, να επιλέξει τους δικούς του «φρουρούς», κάνοντας την κράτησή του εκεί, μια φάρσα – από το κελί συνέχισε να διοικεί τηλεφωνικώς τις επιχειρήσεις του, σε μια φυλακή που είχε μόνο έναν κρατούμενο…
Έμεινε εκεί ένα χρόνο, ώσπου τον Ιούλιο του 1992, οπότε ο El Patron διέταξε να του παραδώσουν στη φυλακή πρώην συντρόφους του που τον είχαν προδώσει. Τους βασάνισε και τους σκότωσε επί τόπου. Αυτό ήταν πολύ ακόμα και για τη διεφθαρμένη κολομβιανή κυβέρνηση, που αποφάσισε να μεταφέρει τον Escobar σε κανονικές φυλακές. Φοβούμενος τα χειρότερα, ο Pablo απέδρασε από την ιδιωτική του φυλακή, περνώντας ανενόχλητος από την κεντρική πύλη(!) κι έγινε φυγάς, εγκαινιάζοντας ένα θηριώδες ανθρωποκυνηγητό που κράτησε 16 μήνες και στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες ανθρώπους.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, όπου ο ίδιος και η οικογένειά του ταξίδευαν διαρκώς από κρησφύγετο σε κρησφύγετο (σ.σ. θρυλείται πως κάποτε, όταν κρυβόταν σε μια καλύβα στο βουνό έκαψε 2.000.000 δολάρια για να ζεσταθεί!), στο κατόπι του βρίσκονταν δυο οργανώσεις: το Search Bloc, μια ομάδα ειδικών δυνάμεων της Κολομβίας εκπαιδευμένη στην Αμερική και οι «Los Pepes», μια σκιώδης οργάνωση αποτελούμενη από αντιπάλους του Escobar (και μέλη οικογενειών ανθρώπων που είχαν εκτελεστεί κάτω από τις διαταγές του), η οποία χρηματοδοτούταν από τους βασικούς ανταγωνιστές του, το καρτέλ Κάλι, καθώς και η Delta Force, υποστηριζόμενη από την αμερικανική Δίωξη Ναρκωτικών και τη CIA.
Στις 2 Δεκεμβρίου 1993, μια μέρα μετά τα 44α του γενέθλια, ο Pablo θέλησε να μιλήσει με τον γιο του, τον Huan – ήταν το μοιραίο του λάθος. Οι κολομβιανές αρχές, εξοπλισμένες με αμερικανική τεχνολογία, τον εντόπισαν να κρύβεται στο σπίτι μιας μεσοαστικής γειτονιάς του Μεντεγίν. Το Search Bloc τον περικύκλωσε και προσπάθησε να τον συλλάβει. Όταν έσπασαν την πόρτα, ο Pablo κρύφτηκε στην οροφή του σπιτιού, αλλά οι αστυνομικοί τον εντόπισαν και τον πυροβόλησαν τουλάχιστον 9 φορές μέχρι να βεβαιωθούν πως ήταν νεκρός. O γιος του, μέχρι σήμερα, επιμένει πως ο πατέρας του αυτοκτόνησε.
Η επόμενη μέρα, για την Κολομβία, ήταν διαφορετική. Χωρίς τον σκληροτράχηλο ηγέτη του στο τιμόνι, το καρτέλ Μεντεγίν έχασε σύντομα τη δύναμή του από το αντίπαλο καρτέλ Κάλι, το οποίο παρέμεινε κυρίαρχο μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90. Η περιουσία του Escobar, τα μετρητά, τα αυτοκίνητα, τα αεροπλάνα, τα έργα τέχνης διαμοιράστηκαν στους εχθρούς του – ήταν τα «λύτρα» που πλήρωσε η γυναίκα και τα παιδιά του για τη ζωή τους. Σήμερα, και οι τρεις τους ζουν στην Αργεντινή, με αλλαγμένα ονόματα. Ο γιος του, Huan, γράφει βιβλία για τη ζωή με τον Pablo. Τα έσοδα από τις πωλήσεις και τα τηλεοπτικά δικαιώματα των ντοκιμαντέρ που έχουν γυριστεί με τη δική του επιμέλεια, τα παραχωρεί στις οικογένειες των θυμάτων του πατέρα του και κάνει επίκληση για «έναν κόσμο χωρίς βία». Το ράντζο Hacienda Napoles λειτουργεί ως θεματικό πάρκο. Αλλά πίσω, στο Μεντεγίν, o θρύλος του El Patron είναι πάντα ζωντανός – οι φτωχοί τον μνημονεύουν στις προσευχές του, τον κάνουν σημαία, στάμπες σε μπλουζάκια και καλωσορίζουν γελώντας τους τουρίστες στο Barrio di Escobar …

