Βρίζουν με το που ανατέλλει ο ήλιος, τρολάρουν οτιδήποτε περάσει απ’ τον τοίχο τους, τους φταίνε οι πολιτικοί, οι γυναίκες, οι μετανάστες, οι παχύσαρκοι, οι ομοφυλόφιλοι, το γκαζόν που δεν είναι κόκκινο και ο ήλιος που δεν είναι αρκετά φωτεινός. Η γενιά των haters είναι εδώ και μοιάζει πιο τρομακτική από ποτέ.
Tης Νταϊάνας Αζά
Είχε απ’ το πρωί ένα βάρος στο στομάχι, το meeting όμως δεν έλεγε να τελειώσει. Τρέχει στο γραφείο, ανοίγει υπολογιστή, Google Chrome, Outlook και μια καταιγίδα από εικονίδια κατακλύζουν την οθόνη. Ειδοποιήσεις, μηνύματα, email και η ίδια σε κατάσταση πανικού, να ανοίγει, να κλείνει παράθυρα, προσπαθώντας, μάταια, να κρατήσει την ψυχραιμία της. Ψάχνοντας την άκρη του νήματος θυμάται τη μεταμεσονύχτια ανάρτηση στον προσωπικό της λογαριασμό στο Facebook. Όταν η αϋπνία της χτύπησε την πόρτα, μαζί και τα υπαρξιακά, που την έκαναν να μοιραστεί σε ένα δημοφιλές group στο Facebook κάποιες ενδόμυχες σκέψεις. Διαβάζει τα σχόλια ένα-ένα προσεκτικά. Κάτω από τη δική της ανάρτηση, εκατοντάδες μηνύματα μίσους, με χαρακτηρισμούς, προσβλητικά σχόλια και απειλές από γνωστούς και αγνώστους. Και ανάμεσά τους αυτοί που την υπερασπίστηκαν και που τελικά κατέληξαν να βάζουν λάδι στη φωτιά, δίνοντας ακόμη περισσότερη τροφή στο μίσος.
Το βλέπεις να συμβαίνει καθημερινά. Ακόμη κι αν δεν ανήκεις σε ομάδες που αποτελούν συχνά στόχο και δεν είσαι απ’ αυτούς που συνηθίζουν να μοιράζονται τις σκέψεις και τις απόψεις τους στο facebook, σίγουρα έχεις πέσει πάνω σε κάποιο ποστ που κατέληξε θύμα βανδαλισμού από τους haters. Κι αυτό γιατί ο καθένας μας μπορεί να στοχοποιηθεί ανά πάσα στιγμή, συνήθως για κάτι το οποίο συνήθως δεν επέλεξε: γιατί είναι γυναίκα, γκέι, ξένος, γιατί ανήκει σε άλλη -ή και σε καμία- θρησκεία, σε άλλη ιδεολογία, ομάδα, γιατί είναι υπέρβαρος. Οι «αιτίες» που δέχεται κανείς το μίσος δεν έχουν τέλος και, κυρίως, δεν έχουν λογική.
BULLYING ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΙ ΝΤΑΗΔΕΣ
Ο ορισμός της ρητορικής μίσους είναι ξεκάθαρος: η λεκτική επίθεση προς έναν άνθρωπο για οποιοδήποτε χαρακτηριστικό ή στοιχείο της ταυτότητάς του, για τις απόψεις του, το φύλο, τη σεξουαλική ταυτότητα, τη θρησκεία, την εθνικότητα και κάθε άλλη μορφή διαφορετικότητας. Η συμπεριφορά των haters μπορεί να οδηγήσει τα θύματά τους σε κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση και άρνηση για δημιουργία, χωρίς να αποκλείονται σοβαρότερες επιπτώσεις – δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις χρηστών που δέχονταν καθημερινά bullying από διαδικτυακούς «νταήδες», λόγω της εμφάνισης ή της σεξουαλικής τους ταυτότητας, να οδηγούνται ακόμα και στην αυτοκτονία.
ΔΕΝ ΓΕΛΑΣΕ ΚΑΝΕΙΣ
Είναι και οι «γελωτοποιοί» του διαδικτύου, τα τρολ. Ορίζονται ως «χρήστες με προκλητικές, σκόπιμα ανόητες ή εκτός θέματος απόψεις στα διαδικτυακά φόρουμ ή τα κοινωνικά δίκτυα με σκοπό να προκαλέσουν ή να ερεθίσουν άλλους χρήστες» και είναι μέρος της ευρύτερης κοινότητας του μίσους. Στην καθημερινότητα θα τους χαρακτήριζες ως εμμονικούς με δεκάδες απωθημένα και άλυτα προβλήματα ή ακόμα και απόλυτα φυσιολογικούς τύπους. Στο διαδίκτυο, όμως, οι τρολ μεταμορφώνονται, αποκτώντας τις κρυμμένες τους δυνάμεις μέσα από τα like και τα share που εισπράττουν. Αυτοί που σε μια άλλη δεκαετία σήκωναν το σταθερό, χτυπούσαν τυχαίους αριθμούς, χαχανίζοντας με την παρέα, σήμερα πετάγονται κάτω από άσχετες αναρτήσεις και φωτογραφίες του Instagram, πατούν το print screen πιο συχνά κι απ’ το space, τρολάρουν τα πάντα που περνούν απ’ το χρονολόγιό τους, κάνουν tag επωνύμους στο Twitter με προσβλητικά σχόλια. Γενικώς, στοχοποιούν οποιονδήποτε δώσει τροφή στο αχόρταγο μυαλό τους: τις αναρτήσεις για καλό μήνα, την φωτογραφία μιας γυναίκας, τα ορθογραφικό λάθος μιας άλλης, τον αστυνομικό που τους έκοψε κλήση, την παρουσιάστρια του κεντρικού δελτίου που φόρεσε κοντή φούστα. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, το 5% των χρηστών που παραδέχτηκαν ότι τρολάρουν συστηματικά, έχουν διαγνωστεί ως νάρκισσοι, ψυχοπαθείς, μακιαβελιστές και σαδιστές. Σε περίπτωση, λοιπόν, που έπεσες θύμα διαδικτυακού τρολαρίσματος, να είσαι βέβαιος πως το πραγματικό τους πρόβλημα δεν είσαι εσύ, απλώς έτυχε να γίνεις ο σάκος του μποξ τους. Και το σημαντικότερο, την επόμενη φορά που θα κάνεις like σε κάποιο τρολάρισμα που σε έκανε να γελάσεις, σκέψου το ξανά: Μήπως δεν προκάλεσε τα ίδια συναισθήματα στους άμεσα εμπλεκόμενους;
CELEBRITΥ HATERS
Αρκετοί διάσημοι κατεβάζουν κατά διαστήματα τους λογαριασμούς τους στα social media, γιατί δεν μπορούν να διαχειριστούν το μίσος που εισπράττουν από τους εκατοντάδες haters. Πρόσφατο παράδειγμα ο Justin Bieber, που αποχώρησε από το Instagram ύστερα από το μπαράζ των τρολ κάτω από κάθε του φωτογραφία. Αυτά είναι όσα δήλωσαν οι ίδιοι για τους διαδικτυακούς εχθρούς τους.
Madonna: «Γελώ με όλους τους haters που σπαταλούν την ενέργειά τους προσπαθώντας να με επηρεάσουν με τις προκαταλήψεις και τους φόβους τους. Κανείς δεν πρέπει να σπαταλά με αυτό τον τρόπο τον πολύτιμο χρόνο του, αλλά να τον εκμεταλλεύεται κάνοντας πράγματα που αγαπά!»
Anne Hathaway: «Αν δεν αγαπάς εσύ ο ίδιος τον εαυτό σου, όταν κάποιος λέει άσχημα πράγματα για εσένα, ένα μέρος σου πάντα θα τους πιστεύει.»
Angelina Jolie: «Είναι δική μας η επιλογή κατά πόσο θα λάβουμε υπόψη μας και θα αφήσουμε να μας επηρεάσει κάτι που συμβαίνει στη ζωή μας. Μπορούμε να αναλωθούμε από το μίσος και το σκοτάδι ή να επανακτήσουμε την ανθρώπινή μας πλευρά ή να συμβιβαστούμε με όσα συμβαίνουν, γνωρίζοντας καλύτερα τον εαυτό μας.»
Taylor Swift: «Υπάρχουν άνθρωποι που θα βρουν κάτι που σε αφορά και θα το διαστρεβλώσουν. Όχι μόνο πρέπει να μάθεις να ζεις τη ζωή σου αγνοώντας τα άτομα που δεν μπορούν να σε καταλάβουν, αλλά να βρεις τον τρόπο διασκεδάζεις περισσότερο απ’ αυτούς!»
Kim Kardashian: «Αυτό που πρέπει να κάνεις είναι να είσαι θετικός και να τους αγνοείς. Μην αλλάξεις ποτέ αυτό που είσαι και να είσαι χαρούμενος για τον εαυτό σου, αν είσαι περήφανος για οτιδήποτε έχεις πετύχει στη ζωή σου!»
Η ΚΑΘΕ ΚΙΝΗΣΗ ΜΕΤΡΑ
Οι κανόνες για την «αναχαίτιση» των haters, ώστε να ελαχιστοποιήσεις τη ζημιά που μπορεί να σου προκαλέσουν στο πέρασμά τους.
**Μην αποδέχεσαι αιτήματα φιλίας από χρήστες που δεν ξέρεις, έλεγχε με προσοχή τους λογαριασμούς που σε προσθέτουν αναφέροντάς τους αν μοιάζουν πλαστοί, διάβασε με προσοχή τα μικρά γράμματα των όρων αποδοχής, ρίξε μια δεύτερη ματιά στις ρυθμίσεις του λογαριασμού σου στο Facebook, περιόρισε τις δημόσιες αναρτήσεις στο ελάχιστο και κάνε τον λογαριασμό σου στο Instagram ιδιωτικό.
**Πριν αναρτήσεις τη γνώμη σου για ένα θέμα να είσαι προετοιμασμένος ότι κάποιοι άνθρωποι θα διαφωνήσουν μαζί σου. Πώς θα ξεχωρίσεις τη διαφωνία που εκφράζεται έντονα από το μίσος; Όταν ο συνομιλητής σου παραθέτει (έστω οργισμένα) επιχειρήματα για το θέμα της συζήτησης τότε μιλάμε για διαφωνία. Όταν ξαφνικά εσύ γίνεσαι ο στόχος μιλάμε για ρητορική μίσους.
** Όταν πρόκειται για ρητορική μίσους, μην τρέφεις την αρνητικότητα μπαίνοντας σε διάλογο. Όταν ο άλλος γίνεται εχθρικός, αποχώρησε από τη συζήτηση.
**Μην παίρνεις τίποτα προσωπικά. Σίγουρα δεν είναι εύκολο να συγκρατήσεις τα συναισθήματά σου όταν ο άλλος σε βρίζει. Όσο κι αν σε πονάει, ρώτησε τον εαυτό σου: αυτοί που σου επιτίθενται σε γνωρίζουν πραγματικά; Έχουν σημασία για σένα;
IT’S A FACT
**Σύμφωνα με το πρωτόκολλο στη Σύμβαση κατά του Εγκλήματος μέσω του Διαδικτύου, στο οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία προσχώρησε το 2004, «όποιος με πρόθεση και χωρίς δικαίωμα εξυβρίζει δημόσια, μέσω συστήματος ηλεκτρονικού υπολογιστή, πρόσωπο το οποίο με την εξύβριση εκτίθεται σε μίσος, καταδίκη ή κοροϊδία, διαπράττει αδίκημα που τιμωρείται με φυλάκιση που δεν υπερβαίνει, τα πέντε έτη ή -με χρηματική ποινή- μέχρι –είκοσι χιλιάδες λίρες ή και με τις δύο ποινές».
**Το 70% των χρηστών μεταξύ 18-24 ετών έχουν κακοποιηθεί διαδικτυακά, πέφτοντας θύματα είτε ρατσιστικών, σεξιστικών είτε άλλου είδους επίθεσης.
**Παρόλο που οι περισσότεροι έχουμε ταυτίσει το facebook με το διαδικτυακό μίσος, το Twitter είναι το κοινωνικό μέσο που επιτρέπει με μεγαλύτερη ευκολία το ηλεκτρονικό λιντσάρισμα, προωθώντας την ανωνυμία και την άνευ όρων αλληλεπίδραση μεταξύ χρηστών (π.χ. κάποιος με ψευδώνυμο να αναφέρει το όνομα κάποιου επώνυμου χρήστη, χωρίς καν να τον γνωρίζει).
**Το facebook τα τελευταία χρόνια έχει καταφέρει να ελέγξει σε μεγάλο βαθμό τους ανώνυμους χρήστες, μπλοκάροντάς τους και ελέγχοντας σε μεγάλο βαθμό την ιντερνετική κακοποίηση, αφού πλέον γίνεται επώνυμα και συνεπώς περιορισμένα.
** Πιο ασφαλή μέχρι στιγμής θεωρούνται το Instagram και -κυρίως- το Snapchat, αφού οι φωτογραφίες και τα βίντεο ανεβοκατεβαίνουν τόσο γρήγορα που δεν επιτρέπουν στους haters να «εισβάλουν».
ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ ΜΟΝΟΣ
Αν κρίνεις ότι η διαδικτυακή επίθεση που δέχτηκες χρήζει καταγγελίας, μη διστάσεις να επικοινωνήσεις με τους αρμόδιους φορείς: Τη γραμμή του πολίτη της Αστυνομίας Κύπρου στο 1460 ή με τη Γραμμή Βοήθειας και τη Γραμμή Καταγγελιών του οργανισμού CNTI (www.cyberethics.info), που δέχεται τέτοιου είδους καταγγελίες ανώνυμα. Η Γραμμή Καταγγελιών (22674747) προσφέρει τη δυνατότητα στο κοινό να καταγγείλει δραστηριότητες που εντοπίζονται στο διαδίκτυο και αφορούν περιστατικά ρατσισμού και ξενοφοβίας. Η Γραμμή Βοήθειας (7000 0 116, www.helpline.cyberethics.info) παρέχει ψυχολογική και τεχνική υποστήριξη εντελώς ανώνυμα και χειρίζεται, μεταξύ άλλων, θέματα διαδικτυακού εκφοβισμού και αλλαγής ρυθμίσεων απορρήτου και ιδιωτικότητας. Όταν μια καταγγελία φτάσει στον οργανισμό, πραγματοποιείται επικοινωνία με τον αρμόδιο φορέα (Facebook, Google, Microsoft, Ask.Fm, Tweeter, Whatsapp κτλ) για την περαιτέρω διερεύνηση του περιστατικού.
