Με αφορμή τον μήνα ενημέρωσης για τον καρκίνο του μαστού, ο Ειδικός Ακτινολόγος και Επιστημονικός Διευθυντής του Diagnosis Specialised Breast and Ultrasound Center, Δρ. Δημήτρης Μονιάτης, εξηγεί γιατί ο τακτικός έλεγχος αποτελεί μια ουσιαστική πράξη προστασίας της υγείας κάθε γυναίκας.
Ο Οκτώβριος είναι ο μήνας ενημέρωσης για τον καρκίνο του μαστού. Πόσο σημαντικός είναι ο προληπτικός έλεγχος;
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως. Στις ΗΠΑ, ο διά βίου κίνδυνος είναι περίπου μία στις οκτώ γυναίκες. Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να εντοπίσει καρκίνο πριν γίνει ψηλαφητός ή προκαλέσει συμπτώματα, όταν η πρόγνωση είναι καλύτερη.
Παρόλο που είναι συχνότερος μετά τα 40, οι διαγνώσεις σε νεότερες γυναίκες δεν είναι αμελητέες.
Σύμφωνα με το Αρχείο Καρκίνου Κύπρου, το 2022 —το τελευταίο έτος με στοιχεία ανά ηλικία— καταγράφηκαν 750 περιπτώσεις σε γυναίκες. Οι 52, περίπου 7%, αφορούσαν γυναίκες κάτω των 40, χωρίς να περιλαμβάνονται τα μη διηθητικά in situ καρκινώματα. Για την περίοδο 1998–2022, περίπου 7,5% των γυναικών αυτών ήταν κάτω των 40. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τη σημασία της έγκαιρης εκτίμησης κινδύνου. Το Αμερικανικό Κολλέγιο Ακτινολογίας (ACR) συστήνει εκτίμηση μέχρι τα 25, ενώ η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Απεικόνισης Μαστού (EUSOBI) υποστηρίζει εξατομικευμένο έλεγχο ανάλογα με τον κίνδυνο.
Ποιος είναι ο ρόλος της σύγχρονης απεικόνισης;
Η μαστογραφία είναι η βασική εξέταση προληπτικού ελέγχου και η μόνη μέθοδος που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού. Η συστηματική συμμετοχή στον έλεγχο έχει συσχετιστεί με περίπου 40% μείωση της θνησιμότητας και, σε μεγάλες μελέτες, σχεδόν 50%. Χρησιμοποιεί χαμηλή δόση ακτινοβολίας και το όφελος υπερβαίνει κατά πολύ τον θεωρητικό κίνδυνο. Η μαστογραφία με σκιαγραφικό (Contrast-Enhanced Mammography-CEM) μπορεί να αναδείξει ύποπτες περιοχές και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αποτελεί αξιόπιστη εναλλακτική της μαγνητικής μαστογραφίας, όταν δεν μπορεί να γίνει ή δεν είναι διαθέσιμη. Η τεχνητή νοημοσύνη αναλύει εικόνες και επισημαίνει ύποπτες περιοχές, υποστηρίζοντας τον ακτινολόγο. Δεν τον αντικαθιστά· η τελική εκτίμηση βασίζεται στην εμπειρία και στο ιστορικό της γυναίκας.
Τι προσφέρει η 3D μαστογραφία / τομοσύνθεση, που διαθέτει το Diagnosis Specialised Breast Center;
Η 3D τομοσύνθεση δημιουργεί εικόνες από διαφορετικές γωνίες, μειώνοντας την επικάλυψη των ιστών και αναδεικνύοντας μικρές βλάβες. Για αξιόπιστο αποτέλεσμα χρειάζεται σωστή τοποθέτηση από έμπειρο ακτινογράφο, σύγχρονος και αξιόπιστος εξοπλισμός και αξιολόγηση από έμπειρο ακτινολόγο μαστού. Αυτό το τρίπτυχο καθορίζει την ποιότητα της μαστογραφίας.
Ποιος είναι ο ρόλος του χειροκίνητου και του αυτοματοποιημένου υπερηχογραφήματος μαστού (ABUS);
Μετά τα 40, η μαστογραφία είναι η κύρια εξέταση προληπτικού ελέγχου για γυναίκες μέσου κινδύνου. Το υπερηχογράφημα είναι συμπληρωματικό, ιδιαίτερα στους πυκνούς μαστούς, αλλά δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία. Στις νεότερες γυναίκες, το υπερηχογράφημα συχνά αποτελεί την πρώτη εξέταση, με ψηλαφητό εύρημα ή άλλο σύμπτωμα. Διακρίνει καλοήθεις αλλοιώσεις, όπως κύστεις και ινοαδενώματα, αλλά και ύποπτες βλάβες. Το Αυτοματοποιημένο Σύστημα Υπερηχογραφήματος Μαστού (ABUS) εξετάζει ολόκληρο τον μαστό με τυποποιημένη λήψη και τρισδιάστατη αξιολόγηση και χρησιμοποιείται συμπληρωματικά στους πυκνούς μαστούς.
Το Diagnosis Specialised Breast Center διενεργεί βιοψίες μαστού. Πότε χρειάζεται μια βιοψία;
Η βιοψία γίνεται όταν ένα εύρημα έχει ύποπτα χαρακτηριστικά και χρειάζεται ιστολογική διάγνωση. Συνήθως είναι ελάχιστα επεμβατική και γίνεται με τοπική αναισθησία. Ο εξειδικευμένος ακτινολόγος μαστού έχει κεντρικό και κύριο ρόλο στη διάγνωση: Eπιλέγει τις κατάλληλες εξετάσεις, αξιολογεί τα ευρήματα και, όπου χρειάζεται, καθοδηγεί και εκτελεί τη βιοψία, ώστε να ληφθεί το απαραίτητο δείγμα για την οριστική ιστολογική διάγνωση. Μετά τη διάγνωση του καρκίνου, ο χειρουργός έχει κεντρικό ρόλο στον χειρουργικό σχεδιασμό και ο ογκολόγος στη συστηματική θεραπεία. Η καλύτερη φροντίδα προκύπτει από τη συνεργασία όλων των ειδικοτήτων.
Τι θα συμβουλεύατε μια γυναίκα χωρίς συμπτώματα;
Να μην αμελεί τον τακτικό της έλεγχο. Το Αμερικανικό Κολλέγιο Ακτινολογίας συστήνει ετήσια μαστογραφία από τα 40 για γυναίκες μέσου κινδύνου. Σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου, ο έλεγχος εξατομικεύεται και μπορεί να αρχίσει νωρίτερα.
Πέρα από τον καρκίνο, τι άλλο μπορεί να εντοπιστεί;
Κύστεις, ινοαδενώματα, φλεγμονές, διατεταμένοι πόροι και άλλες καλοήθεις αλλοιώσεις. Ο εξειδικευμένος ακτινολόγος μαστού δεν «διαβάζει» απλώς μια μαστογραφία, αλλά καθοδηγεί τη διερεύνηση μέχρι να υπάρξει ασφαλής διάγνωση.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες παρανοήσεις σχετικά με τον έλεγχο;
Μία παρανόηση είναι ότι φυσιολογικό υπερηχογράφημα σημαίνει πως δεν χρειάζεται μαστογραφία. Αυτό δεν ισχύει, καθώς υπάρχουν καρκίνοι που ανιχνεύονται μόνο στη μαστογραφία. Άλλη παρανόηση είναι ότι ο καρκίνος του μαστού αφορά κυρίως γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό. Στην πραγματικότητα, περίπου 85% των γυναικών με καρκίνο του μαστού, δεν έχουν γνωστό οικογενειακό ιστορικό, ενώ μόνο περίπου 5–10% των καρκίνων σχετίζονται με κληρονομούμενες παθογόνες μεταλλάξεις. Επομένως, η απουσία οικογενειακού ιστορικού δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού. Συχνή είναι και η αντίληψη ότι η μαστογραφία είναι επώδυνη. Όταν ο μαστός τοποθετείται σωστά και η εξέταση εκτελείται από έμπειρο ακτινογράφο, η μεγάλη πλειονότητα των γυναικών αισθάνεται μόνο σύντομη, ήπια πίεση ή ενόχληση. Ο έντονος πόνος είναι σπάνιος.
Ποιο είναι το μήνυμά σας προς τις γυναίκες;
Να μην φοβούνται και να μην αναβάλλουν τον ετήσιο έλεγχο, να μην αγνοούν αλλαγές στον μαστό και να ακολουθούν εξατομικευμένο πρόγραμμα. Η ενημέρωση δεν πρέπει να δημιουργεί φόβο. Πρέπει να δίνει γνώση, ασφάλεια και δύναμη. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει ζωές.
Στοιχεία Επικοινωνίας
Diagnosis Specialised Breast and Ultrasound Center
Κολοκοτρώνη 14, ‘Εγκωμη Λευκωσία 2408.
Τηλ.: 22258686
