Από τον Μαρίνο Νομικό
Λίγες εβδομάδες πριν ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης ρίξει οριστικά αυλαία στο Maestro -με τον τέταρτο και τελευταίο κύκλο των έξι -επεισοδίων να σκάει αποκλειστικά στο Netflix στις 18 Δεκεμβρίου προτού περάσει το κατώφλι του Mega/Alpha Κύπρου – και με την οκτάωρη «Σύγκρουση» των Μελίνας Τσαμπάνη και Πέτρου Καλκόβαλη να παλεύει ήδη στην ελλαδική κυριακάτικη prime time απέναντι στο μεγαθήριο του «The Voice» (γράφοντας 9,4% στο σύνολο και 8% στο δυναμικό στην πρεμιέρα της παρά τις διθυραμβικές κριτικές), η συζήτηση γύρω από τα ελληνικά limited series ανοίγει ξανά για τα καλά. Είναι άραγε το format των 6, 8 ή 10 επεισοδίων το σωσίβιο ποιότητας που θα ξελασπώσει την εγχώρια μυθοπλασία ή ένα πολυτελές trend το οποίο στη συμβατική τηλεόραση μοιάζει με ξένο σώμα;
Στη χρυσή εποχή της ιδιωτικής τηλεόρασης, στα 90s και τα 00s, η εβδομαδιαία σειρά των 30-35 επεισοδίων αποτελούσε τον κανόνα: διέθετε αρχή, μέση, τέλος και πλοκή που ανέπνεε. Μετά ήρθε το μνημόνιο, η διαφημιστική πίτα συρρικνώθηκε και τα κανάλια ανακάλυψαν την πατέντα της ποσότητας σε βάρος της ποιότητας: καθημερινές χαλουμόπερες των 150 και 200 επεισοδίων, γυρισμένες στην Κύπρο στο 1/10 του κόστους της χρυσής εποχής, με σενάρια-λάστιχο που τραβούσαν μια σκηνή σε πέντε επεισόδια. Το τοπίο γύρισε τούμπα μόνο όταν μπήκε στο παιχνίδι ο «θείος» ΕΚΟΜΕ (νυν ΕΚΚΟΜΕΔ) με το Cash Rebate του 40%, δίνοντας οξυγόνο στα μπάτζετ και ανοίγοντας την όρεξη για συμπαραγωγές με κινηματογραφικές προδιαγραφές.
Τον δρόμο τον έδειξαν οι συνδρομητικές πλατφόρμες. Το 2019 η Cosmote TV και ο Σωτήρης Τσαφούλιας έκαναν την αρχή με το «Έτερος Εγώ: Χαμένες Ψυχές» (8 επεισόδια), αποδεικνύοντας ότι το ελληνικό αστυνομικό θρίλερ μπορεί να σταθεί ισάξια δίπλα σε αντίστοιχες ευρωπαϊκές παραγωγές. Ακολούθησαν τα «42°C», «Σώσε με», η ελληνοτουρκική εκδοχή της «Γέφυρας» και οι «Σέρρες» του Γιώργου Καπουτζίδη από το ΑΝΤ1+ και οι «Μαύροι πίνακες» του Star μέχρι που ήρθε το «Maestro» για να σφραγίσει τη συνταγή και να ανοίξει την πόρτα του παγκόσμιου Netflix. Εκεί όπου όμως το είδος απογειώθηκε σε επίπεδο παραγωγής ήταν το τελευταίο διάστημα: από το Milky Way του Βασίλη Κεκάτου (κόστους περίπου 280.000 ευρώ το επεισόδιο) και τις «17 Κλωστές» του Τσαφούλια, μέχρι το «Ριφιφί» (που σάρωσε τόσο στην Cosmote TV όσο και στον Alpha Ελλάδας, εδώ αναμένεται), «Το Απαραίτητο Φως», το αγωνιώδες «Αύριο» του Γιώργου Γκικαπέππα και, φυσικά, «Η Μεγάλη Χίμαιρα» – η ακριβότερη ελληνική παραγωγή όλων των εποχών, με προϋπολογισμό 6 εκατ. ευρώ για μόλις 6 επεισόδια, που έσπασε κάθε ρεκόρ ξεπερνώντας το 1 εκατ. θεάσεις στο ERTFLIX μέσα σε λίγες μέρες, την ώρα που στην ελεύθερη ΕΡΤ1 περιοριζόταν στο 10,6% του συνόλου και στο 7% του δυναμικού κοινού.
ΠΛΑΤΦΟΡΜΕΣ VS ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ TV
Η σύγκριση ERTFLIX και ΕΡΤ1 στη «Μεγάλη Χίμαιρα» -όπως και η εικόνα της «Σύγκρουσης» απέναντι στα 27άρια του The Voice- αποτυπώνει όλο το παράδοξο. Για τους δημιουργούς και τα στούντιο, το limited series είναι ευλογία: συμπυκνώνει το συνολικό ρίσκο σε λίγα επεισόδια, επιτρέπει 4K κινηματογραφική αισθητική χωρίς επεισόδια-γεμίσματα και εξασφαλίζει απόσβεση μέσω διεθνούς διανομής ή πώλησης σε πλατφόρμες (όπως έγινε με το «Σώσε με» και τις «Σέρρες» που γνώρισαν δεύτερη νιότη στο Netflix).
Για τους διευθυντές προγράμματος της συμβατικής τηλεόρασης, όμως, τα πράγματα είναι πολύ πιο ζόρικα. Οι μίνι σειρές είναι γραμμένες και μονταρισμένες για binge-watching: επενδύουν στις σιωπές, στην ατμόσφαιρα και στη βραδεία καύση, χωρίς φθηνά cliffhangers κάθε τέταρτο για να κρατήσουν τον θεατή στο διαφημιστικό διάλειμμα. Ο σύγχρονος θεατής, εθισμένος στο «next episode» του streaming και στο ακαριαίο σκρολάρισμα, δεν έχει πια την υπομονή να περιμένει από εβδομάδα σε εβδομάδα, ούτε αντέχει να σπάει η ατμόσφαιρα ή να χαλάει το σασπένς από δεκαπεντάλεπτα break με προσφορές υπεραγορών. Πάνω απ’ όλα, όμως, τα limited series «χαλάνε τις ομορφιές» της γραμμικής τηλεόρασης: η prime time επιβιώνει χάρη στη συνήθεια και το καθημερινό lead-in. Μια σειρά 6 ή 8 επεισοδίων τελειώνει προτού καλά-καλά προλάβει να χτίσει κοινό, αφήνοντας πίσω της μια μαύρη τρύπα στο πρόγραμμα.
ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΚΑΙΝΕ ΣΕ ΜΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Στην Κύπρο όπου η εβδομαδιαία σειρά δεν ευδοκίμησε ποτέ και η εγχώρια μυθοπλασία ακολουθούσε πάντα το δόγμα more is more οι μίνι σειρές αντιμετωπίζονται περίπου σαν ενοχλητικοί παρίες. Όταν δεν εξορίζονται στη νυχτερινή/μεταμεσονύχτια ζώνη (όπως ο εξαιρετικός «Σκαραβαίος») ή στο νεκροταφείο του Σαββατοκύριακου (βλ. «Μπαμπά σ’ αγαπώ») θα πέφτουν θύματα τηλεοπτικής ευθανασίας με γρήγορο κάψιμο. Όπως έκανε ο ΑΝΤ1 Κύπρου, που πήρε στα χέρια του κορυφαίες παραγωγές του ΑΝΤ1+ και της Cosmote TV -από τις τρεις σεζόν του «Έτερος Εγώ» και τις «17 Κλωστές» μέχρι τις «Σέρρες» και το «Σώσε με»- και αντί να τις χτίσει ως εβδομαδιαία τηλεοπτικά γεγονότα, τις έκαψε με καθημερινές προβολές μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες απέναντι σε καθημερινά μεγαθήρια με ήδη χτισμένο κοινό που δεν θα άφηνε το σαπούνι του ακόμα κι αν είχε μια καλύτερη -και ποιοτικότερη- σειρά απέναντι. Το αποτέλεσμα; Καταποντίστηκαν σε θλιβερά μονοψήφια, την ώρα που στην Ελλάδα και στις πλατφόρμες έγραφαν ιστορία. Μοναδικές εξαιρέσεις στον κανόνα υπήρξαν παραγωγές όπως το Maestro, ο «Άγιος Παΐσιος», η Famagusta και οι «Αθώοι», που ακριβώς επειδή κουβαλούσαν τεράστιο θόρυβο εξ Ελλάδος ο Alpha Κύπρου τις προγραμμάτισε στην κυριακάτικη prime time ως event television. Και απέδωσε.
Τελικά, τα limited series δεν ήρθαν για να «σώσουν» τη συμβατική τηλεόραση – άλλωστε, το ότι το Netflix κρατά πλέον για τον εαυτό του την παγκόσμια πρεμιέρα του φινάλε του Maestro πριν το Mega δείχνει ποιος κάνει κουμάντο. Είναι όμως το απαραίτητο διαβατήριο ποιότητας για να μη βουλιάξει η ελληνική μυθοπλασία στη μετριότητα της καθημερινής ρουτίνας. Όσο όμως τα ελεύθερα κανάλια (ιδίως τα κυπριακά) αντιμετωπίζουν το τηλεοπτικό χαβιάρι σαν σεφταλιές, το κοινό θα συνεχίσει να το απολαμβάνει εκεί όπου πραγματικά ανήκει: στην πλατφόρμα, χωρίς διαφημίσεις και με το επόμενο επεισόδιο να παίζει αυτόματα.

