Αποστολή στην Ειδομένη – Το αληθινό πρόσωπο των προσφύγων

Αποστολή στην Ειδομένη – Το αληθινό πρόσωπο των προσφύγων

Αποστολή στην Ειδομένη – Το αληθινό πρόσωπο των προσφύγων
Φωτογραφία: Πάνος Γιαννακόπουλος

Το «Down Town Κύπρου» ταξίδεψε 1200 χιλιόμετρα περίπου για να βρεθεί από τη Λευκωσία στην Ειδομένη, εκεί όπου η αξιοπρέπεια, ο πόνος και η ελπίδα συνυπάρχουν καθημερινά με τα ραγισμένα πρόσωπα και τα εκφραστικά βλέμματα. 18 ώρες μαζί με αυτούς τους ανθρώπους, με τους οποίους συνομιλήσαμε και φωτογραφίσαμε, ήταν αρκετές για να καταλάβουμε πως το αύριο δεν μετριέται πάντα με το δίκιο μα, πολλές φορές, με τις λάσπες και τα ξυπόλητα πέλματα στα σύνορα μιας αφιλόξενης Ευρώπης.

Κείμενα – Φωτογραφίες: Πάνος Γιαννακόπουλος

Σίντρα, 42 ετών, Ιράκ

prosfyges8

«Ο άνδρας μου είναι ήδη στη Σουηδία. Είχε πάει πέντε μήνες νωρίτερα για να δει την κατάσταση, να προετοιμάσει το έδαφος. Θα μας ειδοποιούσε, αν τα πράγματα ήταν καλά για το μεγάλωμα των παιδιών μας, ώστε να πάμε κι εμείς. Όταν μας πήρε τηλέφωνο ξεκινήσαμε μόλις λίγες ώρες αργότερα για να τον βρούμε. Μπήκαμε σε μια βάρκα πενήντα άτομα. Δέκα ενήλικες και σαράντα παιδιά. Σαράντα παιδιά – καταλαβαίνεις; Υπήρξε πανικός. Τα μισά παιδιά γελούσαν, τα άλλα μισά έκλαιγαν. Το ίδιο και οι μεγάλοι. Δεν ξέρεις σε τι αντίδραση θα σου βγει ο πόνος. Όταν, τελικά, φτάσαμε στην Ειδομένη, τα σύνορα είχαν ήδη κλείσει. Η ελπίδα μας πέθανε ακαριαία. Κάπως έτσι εγώ είμαι ακόμα εδώ με τα παιδιά μου και ο άνδρας μου εκεί, αλλού, ανήμπορος να μας βοηθήσει. Έχω τρία παιδιά. Ούτε παπούτσια δεν έμειναν να τους φορέσω. Όλα τα ρούχα μας είναι βρεγμένα. Και δεν με νοιάζει για μένα αλλά για τα παιδιά μου. Με τόση βροχή και τόσες πλημμύρες δεν γίνεται να μείνουμε στεγνοί. Άναψα με κόπο αυτή τη φωτιά να ζεσταθούμε, έστω και λίγα δευτερόλεπτα, μέχρι να τη σβήσει η μπόρα. Από χθες ανάβω φωτιές όλη μέρα και κρατούν μόνο μερικά δευτερόλεπτα… Ούτε γάλα έχουν να πιούν τα παιδιά. Κι όταν βρίσκουμε γάλα δεν φτάνει για όλα. Ποια μάνα θα ήθελε αυτήν την κατάληξη για τα παιδιά της; Τι σκοπό έχουν, δεν ξέρω. Γιατί δεν ανοίγουν τα σύνορα; Θέλουν να μας δουν να πεθάνουμε μπροστά τους; Εύχομαι αυτό που ζούμε εμείς, να μην το περάσει καμία άλλη οικογένεια. Εύχομαι να είναι απλώς μια δοκιμασία. Εύχομαι μέσα από τη δική μας ιστορία να εκτιμήσουν οι λαοί του κόσμου τις λέξεις “ειρήνη”, “οικογένεια”, “ανθρωπιά”, “αγάπη”, “σπίτι”».

Χασάν Μοχάμεντι, 69 ετών, Συρίαprosfyges2

«Είμαι εδώ δώδεκα ημέρες. Δύο από τα παιδιά μου σκοτώθηκαν στη Συρία. Μείναμε οκτώ άτομα. Εγώ, η γυναίκα μου και τα έξι παιδιά μας. Ο μεγάλος μας γιος ζει εδώ και οκτώ μήνες στη Γερμανία. Από τη Συρία πήγαμε στην Τουρκία και από εκεί με φουσκωτό στην Μυτιλήνη. Οι Έλληνες εκεί μας βοήθησαν πολύ. Τους ευχαριστούμε για όλα! Δεν έχουμε κανένα παράπονο από τους Έλληνες. Παρά την κατάστασή τους μας βοήθησαν όσο μπορούσαν. Έδειξαν αληθινή ανθρωπιά. Η άλλη πλευρά, όμως, δεν βοηθάει καθόλου. Στόχος μας είναι η Γερμανία. Εκεί θα βρούμε τον γιο μας. Αναγκαστικά. Δεν έχουμε πού άλλου να πάμε. Προσπαθούμε να κρύψουμε τον πόνο μας, τουλάχιστον όσο τα παιδιά είναι ξύπνια. Παίζουμε, τραγουδάμε, τα απασχολούμε να μη μαυρίσουμε κι άλλο την ψυχή τους. Τι φταίνε τα παιδιά;».

Φαλάχ, 28 ετών, Συρία

prosfyges4

«Αν δεν ανοίξουν τα σύνορα, ας μας γυρίσουν τουλάχιστον πίσω στη χώρα μας. Από το να πεθάνουν τα παιδιά μας απ’ το κρύο ή την έλλειψη τροφής, αργά και βασανιστικά, καλύτερα να πεθάνουμε όλοι μαζί ακαριαία στο σπίτι μας. Καλύτερα να βομβαρδιστούμε παρά να μας θερίσει το κρύο. Ξέρετε πόσο ωραίο είναι το σπίτι; Είναι τόσο μικρό στο μυαλό μας, αλλά στην πραγματικότητα τόσο μεγάλο!

Να εκτιμάτε το σπίτι σας. Τις τελευταίες μέρες, σπίτι μου είναι αυτό το βαγόνι. Έχει χώρο και για τα αδέρφια μου όταν έρθουν. Τους έχω κρατήσει και παπούτσια και ό,τι ρούχα βρήκα. Βρήκα το βαγόνι κατά τύχη την ώρα που το άφηνε η προηγούμενη οικογένεια. Δεν ξέρω όταν έφυγαν πού πήγαν. Ευτυχώς, δεν βρέχομαι όταν κοιμάμαι. Όμως το κρύο παραμένει τσουχτερό. Οι σταθμοί τροφίμων είναι πιο μακριά αλλά εδώ αισθάνομαι μεγαλύτερη ασφάλεια. Εδώ είναι τώρα το σπίτι μου. Αν και -ελπίζω- για λίγο».

 

Κάσεμ, 20 ετών, Συρία

prosfyges9

«Φύγαμε από τη Συρία με τον αδερφό μου. Τον είδα να πεθαίνει πριν φτάσουμε στην Ελλάδα. Πνίγηκε στη βάρκα. Είμαι εδώ 19 μέρες. Μία-μία τις μετράω. Νιώθω ότι είμαι φυλακισμένος. Εδώ μας φροντίζουν όσο μπορούν. Όχι τόσο το κράτος, όσο οι απλοί άνθρωποι. Αλλά πληθαίνουμε μέρα με την ημέρα. Σε λίγο δεν θα μπορούν – το φαγητό δεν θα φτάνει για όλους. Τις ελπίδες μας τις χωρίζουν αυτά τα συρματοπλέγματα. Τι τους έχουμε κάνει και δεν μας θέλουν; Δεν είμαστε επαίτες! Να δουλέψουμε θέλουμε και να ζήσουμε. Δεν θέλουμε να μας λυπούνται. Στη Συρία σπούδαζα μηχανικός για ασανσέρ κάθε είδους. Το σπούδαζα κανονικά. Σε δύο χρόνια θα έπαιρνα πτυχίο. Πιάνουν τα χέρια μου καλά, μπορώ να κάνω το οτιδήποτε για να ζήσω. Δεν τη φοβάμαι τη δουλειά. Δεν έχω ιδέα πού θέλω να πάω μετά από εδώ. Αρκεί να φύγω μακριά από την κόλαση. Κάθε φορά που κλείνω τα μάτια μου ακούω ξανά και ξανά τους πυροβολισμούς που άκουγα στη Συρία, τον πανικό του πλήθους, τα κλάματα, βλέπω τα νεκρά σώματα ξανά μπροστά μου. Το μόνο που ζητάω είναι λίγη αξιοπρέπεια. Θέλω η χώρα που θα πάω να μη με βλέπει και να σκέφτεται ότι είμαι σκουπίδι».

 

Mπάσεμ, 12 ετών, Συρία

prosfyges10

«Είμαι εδώ με τον αδερφό μου. Είναι δεκαπέντε ετών. Μου έδωσε το παντελόνι του για να πάω να βρω λίγο φαγητό. Έχουμε μόνο ένα παντελόνι και είμαστε δύο άτομα. Τα ρούχα μας βράχηκαν και σκίστηκαν κατά τη μεταφορά μας. Πολλά από αυτά αναγκαστήκαμε να τα πετάξουμε για να μη βουλιάξει η βάρκα. Εσένα πώς σε λένε; Πόσων χρόνων είσαι; Έχεις κοπέλα; Πού μένεις; Θα ξανάρθεις; Δεν μου λες ψέματα, ε; Θα ξανάρθεις!».

 

Αμπούτ, 27 ετων, Ιράκ

prosfyges7

«Ο πατέρας μου έλεγε ότι κάποιοι τα κάνουν όλα αυτά για τα χρήματα. Ότι πολλοί από τους κληρικούς μας είναι μπλεγμένοι στα εγκλήματα και στις αποτρόπαιες πράξεις. Από τη μία θέλω να πιστεύω στον Αλάχ και στο Κοράνι, από την άλλη έχω αρχίσει να έχω αμφιβολίες για όσους πιστεύουν φανατικά στον Αλλάχ. Παρόλα αυτά προσεύχομαι κάθε μέρα. Δεν είμαι εχθρός με κανέναν! Κάποιος θεός θα υπάρχει τελικά και οι προσευχές μου θα εισακουστούν. Η οικογένειά μου παρέμεινε στο Ιράκ. Δεν είχαμε τρόπο να έρθουμε όλοι. Τα χρήματα για τη μεταφορά μας δεν έφταναν για όλους. Προτίμησαν να στείλουν εμένα έξω από τα σύνορα. Εγώ δεν ήθελα να χωριστούμε. Η μαμά μου έκλαιγε με λυγμούς: “Αν με αγαπάς, σε παρακαλώ, φύγε, και σου υπόσχομαι ότι θα έρθουμε να σε βρούμε”. Μου είπαν ότι μέχρι τις 17 Μαρτίου θα είναι εδώ. Δεν ξέρω πώς θα με βρουν. Περνάω τις περισσότερες ώρες μου κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο. Η 17η Μαρτίου δεν είναι μακριά!».

 

Γουασάμπ, 1,5 έτους και Ααμπάν, 4 ετών, Συρία

prosfyges5

prosfyges6

Ο Γουασάμπ έχασε τη μαμά του από άγριο γρονθοκόπημα Τζιχαντιστών μπροστά στα μάτια του πατέρα του, Μοχάμεντ, ενώ ο πατέρας της Ααμπάν δεν επιβιβάστηκε ποτέ στη βάρκα που θα τους μετέφερε στην Ελλάδα. «Δεν χωρούσαμε όλοι και έμεινε πίσω», μου εξηγεί η μαμά της, η Φαγίζ. «Έχουμε χάσει τα ίχνη του εδώ και πολλές εβδομάδες». Στο φουσκωτό για τη Χίο οι δύο εναπομείνασες οικογένειες γνωρίστηκαν και συνέχισαν μαζί το ταξίδι τους ως την Ειδομένη. Σήμερα, μένουν σε έναν εγκαταλελειμμένο σταθμό τρένου, λίγα μέτρα μακριά από τα σκοπιανά σύνορα, που το διαμόρφωσαν έτσι ώστε να θυμίζει σπίτι. Ο Μοχάμεντ βρήκε δυο κρεβάτια τα οποία κουβάλησε μονός του από κάποιο διπλανό χωριό, ενώ η Φαγίζ καθάρισε τον χώρο από τις ακαθαρσίες και τις σύριγγες των χρηστών ηρωίνης που είχαν καταλάβει το μέρος πριν από εκείνους. Χοντρά κούτσουρα σχημάτισαν τον πάγκο της κουζίνας, ένα αντιανεμικό μπουφάν το τραπεζομάντηλο κι επάνω έβαλαν ένα γκαζάκι. Στη γωνία του δωματίου, μια ξεχασμένη ρόδα αυτοκινήτου έγινε η αυτοσχέδια τουαλέτα τους. Η Φαγίζ και ο Μοχάμεντ ζουν μαζί κάνοντας ό,τι καλύτερο μπορούν για να προσφέρουν στα παιδιά τους την αίσθηση της οικογένειας. «Τι θα συμβεί αν επιστρέψει ο άνδρας σου Φαγίζ;», ρώτησα. Κοίταξε για λίγο τον Μοχάμεντ και έσκυψε το κεφάλι. «Μακάρι να ήξερα. Καλύτερα να φύγεις…».

 

Φαλάχ, 67 ετών, Συρία

prosfyges001

«Τα παιδιά μου πέθαναν μπροστά στα μάτια μου. Η γυναίκα μου βγήκε από το σπίτι και άρχισε να χτυπάει τους δολοφόνους με μανία. Χωρίς γυναίκα και παιδιά, πήρα το εγγόνι μου και κρυφτήκαμε για λίγο κάτω από το κρεβάτι. Βγήκαμε όταν σταμάτησαν οι πυροβολισμοί. Ήρθαμε εδώ, γιατί δεν είχαμε πού αλλού να πάμε. Ακολουθήσαμε σαν τα πρόβατα την αγέλη. Όλο το χωριό μας εδώ είναι μαζεμένο. Ερήμωσε όλο. Μόνο συντρίμμια θα συναντήσει κανείς αν πάει εκεί. Τώρα, στα γεράματα ξαναέγινα γονιός. Έμαθα πώς να φτιάχνω φρουτόκρεμα και να αλλάζω πάνες. Μπορεί να πεθάνω. Το ξέρω. Δεν θα πεθάνω. Δεν θέλω να πεθάνω! Κυρίως για το εγγόνι μου και ύστερα για μένα».

 

Κέντμα, 48 ετών, Συρία

prosfyges3

«Δεν κοιμόμουν καλά για βδομάδες. Σαν να ένιωθα τη συμφορά που θα έρθει. Δεν ξέρω αν το έχετε αισθανθεί ποτέ. Η ζωή μας ήταν υπέροχη. Ο μεγάλος μου γιος ήταν οδοντίατρος, η κόρη μου σπούδαζε στο πανεπιστήμιο, ενώ τα υπόλοιπα παιδιά μου πήγαιναν σχολείο. Ήταν αριστούχοι, ξέρετε. Το σπίτι μας ήταν μικρό, αλλά τα είχε όλα. Στο πίσω μέρος είχαμε ένα μικρό αγρόκτημα και φυτεύαμε λαχανικά. Είχαμε κι έναν σκύλο, τον Κερίμ. Τώρα, είμαστε έντεκα. Η αδερφή μου με τα παιδιά της, ο άνδρας μου και τα παιδιά μου. Ο μεγάλος μου γιος λείπει. Το ίδιο και ο σκύλος μας. Με το που φτάσαμε εδώ στήσαμε τις σκηνές στο λιβάδι. Ήθελα να βλέπω πράσινο. Νιώθω πιο ελεύθερη στη φύση κι ας ζω σε φυλακή. Χθες άπλωσα τα πλυμμένα ρούχα, θα αργήσουν να στεγνώσουν, έπιασαν ξανά οι βροχές. Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα ζήσουμε τέτοια αγριότητα. Αυτά που περνάμε είναι όλα εκείνα που βλέπαμε στις πιο δραματικές ταινίες. Όλα εκείνα που νομίζαμε ότι συμβαίνουν μόνο στο σινεμά. Όλα εκείνα που με κάνουν ακόμα να μην κοιμάμαι καλά τα βραδιά…».

 

Το «προσφυγικό» σε αριθμούς:

– Σύμφωνα με τη συνοπτική κατάσταση των προσφυγικών ροών, όπως καταγράφηκε τη Δευτέρα 14 Μαρτίου, 44.532 πρόσφυγες βρίσκονται μέχρι στιγμής στην ελληνική επικράτεια, με τον μεγαλύτερο αριθμό να διαμένει στη βόρεια Ελλάδα (23.042).

– Οι πρόσφυγες από τον πόλεμο της Συρίας αναμένεται να φθάσουν τα 4,7 εκατ. ως το τέλος του 2016.

– Το 80% του συνόλου των ανθρώπων που έκαναν το ταξίδι στη Μεσόγειο, δηλαδή 800.000 άνθρωποι, ήρθαν από την Τουρκία στην Ελλάδα διασχίζοντας το Αιγαίο. Στην Ιταλία έφθασαν 170.000 άνθρωποι το 2014 και 150.000 το 2015.

– Ο αριθμός των προσφύγων παγκοσμίως ξεπέρασε πέρσι, για πρώτη φορά από το 1992, τα 20.000.000. Ο αριθμός των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων αυξήθηκε επίσης και έφθασε τα 34.000.000.

– Υπολογίζεται ότι οι άνθρωποι που έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν την εστία τους έχουν φθάσει ήδη τα 60.000.000, δηλαδή 1 στους 122 ανθρώπους παγκοσμίως.

– Το 55% των αφιχθέντων στην Ευρώπη είναι γυναίκες και παιδιά, ενώ πριν από λίγους μήνες, τον Ιούνιο του 2015, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 27%.

– Σχεδόν 400.000 άνθρωποι τελούν υπό πολιορκία από τις αντιμαχόμενες πλευρές στη Συρία, χωρίς να μπορούν να λάβουν οποιαδήποτε ανθρωπιστική βοήθεια.

Πηγή : Περιοδικό Down Town, τεύχος 486

Related posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *