Είναι μια γυναίκα που δεν επαναπαύεται ποτέ, με μια τεράστια προσφορά στην κοινωνία. Η Ανδρούλλα Βασιλείου μάς μιλά για τη ζωή, τις επιλογές της και τη στήριξη στην οικογένειά της καθόλη τη διάρκεια της καριέρας της.
Από τη Νατάσσα Γεωργίου
Με τι καταπιάνεστε αυτή την περίοδο;
Σήμερα, ασχολούμαι με πολλά πράγματα που έχουν σχέση με τις εμπειρίες του παρελθόντος, άνευ αμοιβής φυσικά. Καταρχήν, επί ευρωπαϊκού επιπέδου, στον τομέα της παιδείας, είμαι μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας. Στον τομέα του πολιτισμού, είμαι αντιπρόεδρος της μεγάλης Ευρωπαϊκής Οργάνωσης που ασχολείται με την πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης, τη Europa Nostra, της οποίας πρόεδρος είναι ο διάσημος τενόρος Placido Domingo. Είμαι, επίσης, μέλος του Συμβουλίου των Επιτρόπων μιας μεγάλης Δεξαμενής Σκέψης, που εδρεύει στις Βρυξέλλες και που ονομάζεται «Friends of Europe». Στην Κύπρο, είμαι πρόεδρος του Συμβουλίου των Επιτρόπων του Ογκολογικού Κέντρου της Τράπεζας Κύπρου, το οποίο συνολικά έχω υπηρετήσει για πάνω από δέκα χρόνια. Είμαι μέλος του Συμβουλίου του Κυπριακού Ινστιτούτου Ερευνών και Εκπαίδευσης, του Κέντρου Τεχνών και Έρευνας στο Ίδρυμα Σεβέρη και του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου. Ακόμη, είμαι συμπρόεδρος της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για τον Πολιτισμό. Πιστεύω ότι ο κάθε ένας πρέπει να προσφέρει όσο μπορεί και όπου μπορεί, δίνοντας έτσι στην κοινωνία την ευκαιρία να επωφεληθεί της πείρας του καθενός από εμάς.
Μεγαλώσατε σε δύσκολες εποχές, όμως, παρόλα αυτά, καταφέρατε όχι μόνο να επιβιώσετε, αλλά με τις επιλογές σας, να δημιουργήσετε τις βάσεις για την περαιτέρω εξέλιξή σας. Πόσο δύσκολο ήταν τότε να το πετύχετε αυτό;
Πράγματι, μεγάλωσα σε μια δύσκολη εποχή, σε μια οικογένεια γεμάτη φροντίδα και αγάπη, αλλά συνάμα και πολύ αυστηρή, όπως ήταν εξάλλου οι πλείστες οικογένειες τότε. Εντούτοις, η μοναδική αδελφή μου και εγώ, είμαστε τυχερές, γιατί οι γονείς μας, παρόλη την αυστηρότητά τους, δεν είχαν κανένα ενδοιασμό να μας στείλουν στο εξωτερικό για ανώτερες σπουδές. Τα εφόδια που μας έδωσαν, μας βοήθησαν να προοδεύσουμε στη ζωή.
Ένα μεγάλο κομμάτι του χαρακτήρα σας οφείλεται στην ανατροφή που σας έδωσαν οι γονείς σας;
Ο πατέρας μου κυρίως, ένας πολύ δυναμικός και δραστήριος άνθρωπος, μας ενέπνεε πάντα και μας ενθάρρυνε. Και οι δύο μας γονείς, μας έδωσαν αρχές και ανατροφή. Είναι αυτές οι αρχές που με καθοδηγούσαν σε όλα τα στάδια της ζωής μου. Είμαι και στους δύο πολύ ευγνώμων. (Χαμόγελο).
Το γεγονός ότι είχατε νιώσει την προκατάληψη ως γυναίκα νομικός ήταν ένας ακόμη λόγος για να διεκδικήσετε αυτά που δικαιούστε ως γυναίκα στην κοινωνία;
Σίγουρα. Στα πρώτα χρόνια της καριέρας μου, αντιμετώπισα πολλές διακρίσεις, λόγω του ότι ήμουν γυναίκα. Αυτό όμως με έκανε πιο δυναμική και αποφασιστική, ώστε να μην αφήσω τις κοινωνικές προκαταλήψεις και τα στερεότυπα να με καταβάλουν. Αντίθετα, επέλεξα να πολεμήσω για να επέλθουν σημαντικές αλλαγές στην κοινωνία μας.
Σε ποιο σημείο βρισκόμαστε στην Κύπρο σε σχέση με την ισότητα των φύλων;
Χαίρομαι να πω ότι στη διάρκεια της μακροχρόνιας καριέρας μου, που ήταν ποικίλη, ως δικηγόρος, νομική σύμβουλος, Πρώτη Κυρία, βουλευτίνα, Ευρωπαία επίτροπος και εθελόντρια, έζησα μεγάλες κοινωνικές και νομοθετικές αλλαγές στον τόπο μας. Πιθανόν, οι νεαρές σήμερα γυναίκες, να μην μπορούν να συνειδητοποιήσουν πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα. Σε μερικούς μήνες, ελπίζω να εκδοθεί το βιβλίο που έγραψα, για τη διαδρομή της Κύπριας γυναίκας στη διάρκεια ενός και πλέον αιώνα. Θα ήταν πολύ χρήσιμο για τις νέες γενιές να το διαβάσουν και να μάθουν περισσότερα για τους αγώνες που έδωσαν πολλές γενεές γυναικών για να φτάσουμε εδώ που βρισκόμαστε σήμερα. Δεν ισχυρίζομαι ότι έχει επιτευχθεί η ισότητα των φύλων. Για τις περαιτέρω αναγκαίες αλλαγές, τη σκυτάλη οφείλουν να πάρουν οι νέες γυναίκες.
Και σε σχέση με την ισότητα των φύλων στον αθλητισμό; Οι εισηγήσεις σας για στρατηγικές ανάπτυξης τυγχάνουν εφαρμογής;
Αναφορικά με τον αθλητισμό, για τον οποίο ήμουν υπεύθυνη και ως Ευρωπαία Επίτροπος, διαπιστώνουμε ότι ενώ σήμερα έχουμε πληθώρα αθλητριών, ελάχιστες γυναίκες συμμετέχουν στη διοίκηση αθλητικών σωματείων και οργανώσεων. Αυτό θα πρέπει οπωσδήποτε να αλλάξει. Πρόσφατα, τιμήθηκα από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, για το έργο μου σε αυτό τον τομέα. Επιπλέον, μου διέθεσαν ένα ποσό $30.000, για την οργάνωση ενός προγράμματος στην Κύπρο για τη γυναίκα στον αθλητισμό. Για τον σκοπό αυτό, θα συνεργαστώ με την Κυπριακή Ολυμπιακή Επιτροπή και τον Κυπριακό Οργανισμό Αθλητισμού.
Η ανάμιξη με τα κοινά ήρθε με τον τίτλο της Πρώτης Κυρίας;
Η ανάμιξή μου με τα κοινά δεν ξεκίνησε όταν έγινα Πρώτη Κυρία. Έχοντας εγκαταλείψει το επάγγελμά μου για να αφοσιωθώ στο ρόλο της Πρώτης Κυρίας, εκείνη η πενταετία, μου έδωσε την ευκαιρία και το χρόνο να γνωρίσω από κοντά τα πολλαπλά προβλήματα της κοινωνίας μας και να ασχοληθώ με μεγάλη αφοσίωση σε αυτά. Με απασχόλησαν θέματα για παιδιά με ειδικές ικανότητες, πάσχοντες με HIV/Aids, ηλικιωμένους, καρκινοπαθείς και άλλα. Επέδειξα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στις Καλές Τέχνες και ίδρυσα τότε το Ταμείο Μουσικής και Καλών Τεχνών. Ενεπλάκην, επίσης, ενεργά στην ίδρυση του Μόνιμου Κεντρικού Φορέα για τα Δικαιώματα της Γυναίκας.
Νιώθετε ότι ήταν ένας τίτλος που σας ταίριαζε;
Ο ρόλος της Πρώτης Κυρίας δεν είναι δοσμένος, τον δημιουργεί η εκάστοτε Πρώτη Κυρία. Πιστεύω ότι ανταποκρίθηκα με επάρκεια στα καθήκοντά μου.
Βλέποντας πίσω, υπήρχε κάτι που θα θέλατε να υλοποιήσετε και δεν προλάβατε ή κάτι που θα κάνατε διαφορετικά;
Θεωρώ ότι πάντα υπάρχουν πράγματα που θα ήθελες να κάνεις και δεν πρόλαβες και ότι πάντα υπάρχουν πράγματα, τα οποία, εκ των υστέρων, βλέπεις ότι θα μπορούσαν να γίνουν διαφορετικά.
Ακολούθως, είχατε μια εντονότερη πολιτική δράση, ως βουλευτής και Επίτροπος της Ε.Ε., ανάμεσα σε άλλα. Τι αποκομίσατε από τις εμπειρίες σας αυτές;
Τόσο οι εμπειρίες μου από τη δεκαετή μου θητεία ως βουλευτής, όσο και οι εμπειρίες μου από την επταετή θητεία μου ως Ευρωπαία επίτροπος, ήταν πολύ πλούσιες. Η βουλευτική μου θητεία μου έδωσε την ευκαιρία να συμβάλω στο να επιτευχθούν πολύ σημαντικά πράγματα στον τομέα της ισότητας των φύλων, στον τομέα της παιδείας και της κοινωνικής μέριμνας. Θα ήθελα να δώσω ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι ήταν με δική μου πρωτοβουλία που τελικά υιοθετήθηκε η νομοθεσία για το θεσμό του Επιτρόπου για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Επίσης, συμμετείχα ενεργά στην όλη διαδικασία της εναρμόνισης της νομοθεσίας μας με το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο. Η θητεία μου στην Ευρώπη ήταν για μένα ένα ακόμα Πανεπιστήμιο. Συνέβαλε στο να αντιληφθώ και να νιώσω τη σημασία της έννοιας Ευρωπαίος Πολίτης. Γνώρισα από κοντά όλες τις χώρες της Ευρώπης, και όχι μόνο, και συνεργάστηκα με όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές εθνικότητες. Δεν ξέρετε τι όμορφο είναι να συνεργάζεσαι στο γραφείο σου με άτομα από διαφορετικές εθνικότητες και να νιώθεις ότι ανήκεις σε μια οικογένεια που δουλεύει για ένα κοινό σκοπό. Ήταν για μένα μεγάλη τιμή που, τόσο η γαλλική Κυβέρνηση, όσο και η ισπανική, με τίμησαν εκ των υστέρων, για το έργο μου.
Ποια ήταν η πιο απαιτητική στιγμή στη σταδιοδρομία σας;
Η θέση του Επιτρόπου της Ε. Ε. είναι μια θέση πολύ υπεύθυνη και απαιτητική για έναν Επίτροπο, ο οποίος κάνει καλά τη δουλειά του, δεν υπάρχουν ούτε ωράρια, ούτε Σαββατοκύριακα, ούτε γιορτές.
Από όλες τις προσωπικότητες που γνωρίσατε στην πορεία σας, ποιες ξεχωρίζετε και γιατί;
Η αλήθεια είναι ότι γνώρισα πολύ ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, σε διάφορα στάδια της ζωής μου. Ξεχωρίζω, εντούτοις, τον Nelson Mandela, τον οποίο γνώρισα τη χρονιά που αποφυλακίστηκε και ανέλαβε την Προεδρία της χώρας του. Σοφός, υπέροχος άνθρωπος. Ακολούθως, θα έλεγα τον Rajiv Gandhi. Θα μου μείνει αξέχαστη η καλοσύνη του και οι τόσο ενδιαφέρουσες συνομιλίες που είχαμε, κατά τη διάρκεια της επίσημης επίσκεψής μας στην Ινδία. Δεν θα μπορούσα να μην αναφέρω τη Margaret Thatcher, που είτε κάποιος συμφωνεί με την πολιτική της είτε όχι, αδιαμφησβήτητα άφησε εποχή. Ένας άνθρωπος με έντονη προσωπικότητα που δεν μπορούσε να μη με ενυπωσιάσει, ήταν ο Umberto Eco, ο μεγάλος Ιταλός συγγραφέας και φιλόσοφος, τον οποίο δυστυχώς χάσαμε πριν περίπου ενάμιση χρόνο. Επίσης, ξεχωρίζω τον Έλληνα σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά, που ζει και διαπρέπει στη Γαλλία, που ενώ είναι ένας γλυκύτατος άνθρωπος, είναι και άνθρωπος αρχών, που δεν διστάζει να λάβει δραστικά μέτρα για την υπεράσπιση των πεποιθήσεών του.
Είναι αναγκαία η ανοσία στην κριτική όταν είσαι δημόσιο πρόσωπο;
Σαφώς και όταν είσαι δημόσιο πρόσωπο, πρέπει να μάθεις να δέχεσαι την κριτική. Να σημειώσω, εντούτοις, ότι υπάρχει πάντα η καλοπροαίρετη και εποικοδομητική κριτική, αλλά και η κακόβουλη.
Υπήρξε κάποια απόφασή σας για την οποία μετανιώσατε ποτέ;
Για καμιά απόφαση που πήρα στη ζωή μου και μιλώ για τις βασικές μου αποφάσεις, δεν μετανιώνω, γιατί κάθε απόφαση που παίρνω, λαμβάνεται κατόπιν σκέψης και προβληματισμού.
Είναι απαραίτητο μια δυναμική γυναίκα να έχει δίπλα της έναν εξίσου δυναμικό άντρα;
Λένε ότι δίπλα σε έναν επιτυχημένο άντρα, υπάρχει πάντα μια ικανή γυναίκα. Αυτό είναι σωστό, όμως σίγουρα ισχύει και το αντίθετο! Μια γυναίκα, για να πετύχει στη ζωή της, χρειάζεται τη στήριξη και την ενθάρρυνση του συντρόφου της και όλων των μελών της οικογένειάς της. Εγώ, είχα την τύχη να την έχω. Νομίζω, η φράση του Γιώργου, «Η Ανδρούλα κι Εγώ», εκφράζει ακριβώς αυτή τη σχέση. (Γέλια).
Αφιερώνετε χρόνο στον εαυτό σας και τη φροντίδα του;
Μια γυναίκα με τόσες δραστηριότητες όπως εγώ, δεν διαθέτει πολύ ελεύθερο χρόνο για τον εαυτό της. Παρόλα αυτά, πάντοτε κλέβω χρόνο από εδώ κι από εκεί, για να γυμνάζομαι και να περιποιούμαι τον εαυτό μου. Προσέχω τόσο το ντύσιμό μου, όσο και τη γενική μου εμφάνιση. Δεν σημαίνει ότι όταν είσαι πολιτικός, θα πρέπει να ξεχάσεις τη θηλυκότητά σου.
Ως κοινωνία, σε ποιο κομμάτι είναι απαραίτητο να επενδύσουμε για ένα αύριο με προοπτική;
Πρώτα από όλα, το πρωταρχικό μέλημα της κοινωνίας μας, θα πρέπει να είναι τα παιδιά μας, που δυστυχώς σήμερα μεγαλώνουν σε μια δύσκολη εποχή. Οι ανθρώπινες σχέσεις βασίζονται, σε μεγάλο βαθμό, όχι στην προσωπική επαφή και επικοινωνία, αλλά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν αφήνουμε τα παιδιά να απολαύσουν την παιδική τους ηλικία, επιβαρύνοντάς τα με ένα σωρό ιδιαίτερα μαθήματα και δεν διαθέτουμε χρόνο για ποιοτική προσφορά σε αυτά. Χρειάζεται οι γονείς και το σχολείο να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στο πώς μεγαλώνουν σήμερα τα παιδιά μας. Είναι βασικό το κράτος να φροντίσει να τους προσφέρει μια ολοκληρωμένη παιδεία, για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις μεγάλες ανάγκες της ανταγωνιστικής κοινωνίας που ζούμε. Το δεύτερο μεγάλο μέλημα της κοινωνίας και του κράτους θα πρέπει να είναι η Τρίτη Ηλικία. Έχοντας μπει και εγώ σε αυτή την ηλικιακή ομάδα και ζώντας καθημερινά τα προβλήματα της 96χρονης μητέρας μου, συναισθάνομαι το πόση ανάγκη έχουν, να τους προσφέρουμε σωστή φροντίδα και προπαντός, αγάπη και στοργή.
Επιμέλεια: Άντρεα Χατζηνικόλα
Μακιγάζ: Αμβροσία Σπύρου (Florentia Makeup Artist Workshop)
Ρούχα από προσωπική συλλογή.
