Για κάποιους είναι ο καλύτερος ηθοποιός της γενιάς του. Για τα παιδιά του είναι απλώς ο καλύτερος πατέρας. Εκείνος θέλει πάντως να εξελίσσεται συνεχώς – καλλιτεχνικά αλλά και προσωπικά.
Του Αλέξανδρου Πρίφτη
Συναντιόμαστε στο Noel, στο κέντρο της Αθήνας, Τετάρτη μεσημέρι. 24 βαθμοί και ο Αττικός ουρανός είναι πιο καθαρός από κάθε άλλη ημέρα για τη φετινή χρονιά, μετά τις τελευταίες μπόρες του Απριλίου. Ο Χρήστος τελειώνει τη φωτογράφηση του και κάθεται δίπλα μου, στον πράσινο καναπέ. Μιλάμε για την «Όπερα της πεντάρας», στο κλασικό μιούζικαλ όπου πρωταγωνιστεί στο Θέατρο Παλλάς κι έχει τόση μεγάλη απήχηση στο κοινό.
Ποια ανάγκη σου καλύπτει το θέατρο;
Είναι ένας χώρος κι ένας τόπος όπου μπορώ να παίζω με σοβαρό τρόπο. Να σαχλαμαρίζω, μη περνώντας καλά. Γιατί δεν το κάνω «για να περνάω καλά». Παίρνω μεγάλη χαρά, εκείνην όμως όπου δίνω όλο μου τον εαυτό. Όσο κι αν σου φανεί παράξενο, βγαίνοντας από τον εαυτό μου, τον μαθαίνω όλο και πιο πολύ. Φορώντας μία μάσκα, λες πιο εύκολα την αλήθεια…
Αυτό σου δίνει την «πολυτέλεια» να κρύβεσαι μέσα στους ρόλους σου. Έτσι;
Ακριβώς αυτό! Μέσα από το κρύψιμο όμως, φανερώνομαι. Όπως μια μάσκα σε ελευθερώνει και λες πιο εύκολα την αλήθεια, έτσι και ο ρόλος. Είναι μία δουλειά έκθεσης και αυτό μου δίνει άγρια χαρά. Βγάζω προς τα έξω κρυφούς τομείς του εαυτού μου χωρίς ενοχές.
Κατάφερες να υιοθετήσεις στοιχεία από ρόλους που σου έλειπαν και ζήλευες;
Μα, όταν κάνεις έναν ρόλο, παίρνεις στοιχεία που έχεις κι εσύ μέσα σου και μπορεί να μην το ξέρεις. Δε γίνεται να υιοθετήσεις κάτι ξένο, κάτι που δεν είσαι. Μπορεί να τα έχεις κρυφά και καταπιεσμένα. Ο ρόλος, λοιπόν, είναι η αφορμή για να τα βγάλεις προς τα έξω. Εκτός αν ανασύρεις κάποιο τέρας από μέσα σου και σε πνίξει όλο αυτό. Είναι και θέμα ισορροπίας.
Εσύ έχεις βρει την ισορροπία στη ζωή σου;
Σήμερα ναι, αύριο ποιος ξέρει; Το παλεύω κάθε μέρα!
Είπες ποτέ «δεν αντέχω τον εαυτό μου»;
Όχι (σκέφτεται για λίγο). Ψέματα, το είπα κάποτε και μετά άλλαξα τον Χρήστο.
Με ποιο τρόπο;
Άλλαξα τον τρόπο που περιφέρομαι μέσα στον κόσμο. Ήταν δύσκολο, επώδυνο, αλλά έκανα αυτή την αλλαγή γιατί δεν ήθελα να συνεχίσω έτσι.
Πότε ενηλικιώθηκες στ’ αλήθεια;
Όταν αναγκάστηκα να πω στον πατέρα μου ότι δεν θα ακολουθήσω τον δρόμο των σπουδών μου, τα οικονομικά, και θα γίνω ηθοποιός. Το 1994 εκτοξευόσουν σε αυτή τη δουλειά -των οικονομικών- αλλά αυτή η ιδέα δεν με έκανε να σηκωθώ από το κρεβάτι. Όταν το είπα του πατέρα μου, αναγκάστηκα να ενηλικιωθώ. Έπρεπε να του πω τις πραγματικές αιτίες. Ήταν μία φοβερή στιγμή για μένα να πω «δεν μου αρέσει αυτό και θα κάνω κάτι άλλο!». Είμαι ένας άνθρωπος που θέλει να είναι αρεστός σε όλους, και επίσης δεν μπορούσα ποτέ να παραδεχτώ ότι δεν μπορώ να καταφέρω κάτι, ότι δεν κάνω για κάτι άλλο ή ότι δεν μου αρέσει αυτό ή το άλλο… Θεωρώ ότι μπορώ να τα καταφέρω όλα!
Είσαι αλαζόνας ή αιθεροβάμων;
Όχι, όχι. Έχω καταλάβει στην πορεία ότι δεν μπορούμε να αρέσουμε σε όλους και αυτό ήταν το δεύτερο στάδιο ενηλικίωσής μου.
Τηλεόραση γιατί δεν κάνεις; Τη σνομπάρεις;
Όχι. Όταν μου δίνεται η ευκαιρία, το κάνω. Αρκεί να πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις. Μία από αυτές είναι η ξεκούραση, γιατί είναι πολύ εξοντωτικό πράγμα. Πρέπει να ανταμείβεσαι επίσης, αλλιώς δεν υπάρχει λόγος να το κάνω. Να υπάρχει ένα καλό σενάριο, καλή σκηνοθεσία. Δεν είναι εύκολο. Δεν μου τυχαίνει κάθε χρόνο όμως. Και δεν μου λείπει κιόλας η τηλεόραση.
Αποδέχεσαι τον χαρακτηρισμό που σου έχουν χαρίσει πολλοί κριτικοί και σκηνοθέτες, εκείνον του καλύτερου ηθοποιού της γενιάς σου;
Όχι, με τίποτα! Το να πεις ότι κάποιος είναι «ο καλύτερος», σημαίνει ότι είναι μετρήσιμο. Κι αυτό δεν μπορείς να το μετρήσεις. Δεν είναι άλμα εις μήκος που το μετράς. Είναι γούστα αυτά, προσωπικές απόψεις. Κι αν είναι θα το δεχτώ μόνο ως κολακεία και κομπλιμέντο, δεν θα το πάρω της μετρητοίς. Ούτε το βάζω κορνίζα στο δωμάτιό μου.
Οι γονείς σου σε απέτρεψαν ποτέ να κάνεις αυτή τη δουλειά;
Ποτέ. Στην αρχή είχαν τις ανησυχίες τους, δεν ήξεραν κάτι από τον χώρο. Δεν είχαν επαφή. Θεωρούσαν ότι είναι κάτι που δεν έχει σιγουριά και εξασφάλιση. Δίκιο είχαν. Αλλά στα 20 μου, τότε που αποφάσισα να γίνω ηθοποιός, είχα ήδη καταλάβει πως όλα είναι ρευστά έτσι κι αλλιώς. Μόνο ο θάνατος είναι σίγουρος. Και μια δουλειά πιο σταθερή, αλλά μη δημιουργική, όπως π.χ. μια δουλίτσα στο δημόσιο, το διαχρονικό όνειρο του Έλληνα, θα με έπνιγε. Επέλεξα το θέατρο γιατί το αγάπησα, μου καλύπτει το ψώνιο μου, τη ματαιοδοξία μου, μου δίνει χαρά…
Απομυθοποίησες στη συνέχεια αυτή τη δουλειά;
Ναι, φυσικά. Πριν μπω, ήταν για μένα άλλο πράγμα και, τώρα που πέρασαν 17 χρόνια, είναι κάτι άλλο.
Σήμερα, τι σε πικραίνει πιο πολύ; Η όλη κατάσταση γύρω μας ή ο τρόπος που κινείσαι εσύ μέσα σε αυτό που ζούμε;
Είμαστε μετέωροι ανάμεσα σε αυτό που λες: στην καθημερινότητα, στις καταστάσεις και στην ανάγκη μας για επιβίωση. Υπάρχουν τόσοι άνθρωποι στον κόσμο και είμαστε όλοι διαφορετικοί. Αφού έχεις αποδεχτεί ότι δεν μπορεί να αρέσεις σε όλους, μετά αποδέχεσαι ότι δεν μπορείς και να συμφωνήσεις με όλους. Δεν σταματάω να πιστεύω ότι έχει αξία να λες τη γνώμη σου, όποια κι αν είναι αυτή και να ακούς και τη γνώμη του άλλου. Είμαι ρομαντικός, γιατί θεωρώ ότι όλοι πρέπει να εκφραζόμαστε με ηρεμία.
Από πού πηγάζει ο ρομαντισμός σου;
Από τη βαθιά μου πίστη στη ζωή και στην ικανότητά της να βρίσκει τρόπους. Όπως το νερό διαφεύγει και κυλάει από παντού, έτσι και η ζωή προχωράει πάντα. Αισιοδοξώ πάντα, ακόμα κι όταν δεν είμαι σε φάση να πάω μπροστά.
Εξήγησε μου τη δήλωση που έκανες πρόσφατα, ότι τα μάρμαρα του Παρθενώνα ανήκουν στον εαυτό τους και όχι στους Έλληνες. Παρεξηγήθηκες κάπως…
Έχουμε την κακή αντίληψη να νομίζουμε ότι μας ανήκει η γη. Εγώ πιστεύω ότι εμείς ανήκουμε στη γη. Πιστεύω, σαν τους Ινδιάνους, ότι εμείς ανήκουμε κάπου, σε έναν τόπο. Αν σταματήσω να αγαπάω την Ελλάδα και ξαφνικά αγαπήσω το Μεξικό, θα ανήκω στο Μεξικό. Δεν είμαι από αυτούς που πιστεύουν ότι πρέπει οι άνθρωποι να δένονται με τόπους, ιδέες και αντιλήψεις, σαν να είναι μία άγκυρα στα πόδια μας.
Ναι, αλλά όταν κάτι αφορά τον πολιτισμό μας…
Το μεγαλείο του πολιτισμού που θαυμάζουμε έχει παγκόσμια απήχηση. Όσο είμαι διατεθειμένος να θαυμάζω εγώ τον Παρθενώνα, άλλο τόσο έχει το δικαίωμα να τον θαυμάζει ένας Γερμανός κι ένας Αμερικάνος. Είναι ένα αρχιτεκτονικό-καλλιτεχνικό μνημείο. Τα γλυπτά που είναι στο Λονδίνο είπα ότι ανήκουν στον Παρθενώνα, δηλαδή στο μνημείο αυτό. Χτίστηκε στο Αττικό φως, στην Αττική γη και ανήκει εκεί. Όλο αυτό πρέπει να ενωθεί και να έρθει στη γη που χτίστηκε. Αυτό δεν σημαίνει ότι ανήκει σε μένα και σε σένα. Τυχαίνει απλά να ζούμε εμείς εδώ. Δεν το παίρνω προσωπικά και πατριωτικά. Μάλλον, κάπως ρομαντικά και καλλιτεχνικά. Αυτό παρεξηγήθηκε. Το μνημείο πρέπει να είναι ολόκληρο και να επιδεικνύεται στην Ελλάδα. Όπως και ο Πύργος του Άιφελ, δεν θα ήθελα να μοιραστεί σε τρία μέρη ανά τον κόσμο. Ανήκει στο Παρίσι. Τέλος.
Σε ενοχλεί όταν οι άνθρωποι δεν σε καταλαβαίνουν και σε παρεξηγούν;
Κάποτε ναι, μετά σκέφτηκα μήπως δεν τα λέω καλά εγώ. Μετά είπα ότι οι άνθρωποι, ό,τι κι αν κάνεις, θα επιλέγουν να ακούσουν την αλήθεια που εκείνοι θέλουν και τους αρέσει. Θέλουμε να καταλάβουμε αυτό που εμάς μας βολεύει. Προσπαθούμε να πάρουμε τα μάρμαρα τόσα χρόνια, οι Άγγλοι δεν μας τα δίνουν και τους θεωρώ γύφτους γι’ αυτό. Ρε φίλε, δεν είναι δικό σου! Τα έκοψες, τα έκλεψες και τα πήρες. Είναι κλεπταποδόχοι κι αυτός ο τύπος που τα πήρε παρουσίασε ένα χαρτί που λέει ότι τα αγόρασε από έναν που δεν του ανήκουν. Έχουν περάσει 200 χρόνια, είσαι Άγγλος, θεωρείσαι περί πολλού, θα έπρεπε να ξέρεις ότι το μνημείο ανήκει στον εαυτό του. Δεν μπορώ να πάρω το Big Ben και να τον σπάσω σε τρία μέρη. Αφού δεν δέχονται να τα δώσουν πίσω είναι γύφτοι. Δεν μου αρέσει να παρακαλώ έναν γύφτο να κάνει το αυτονόητο. Γι’ αυτό πρότεινα να πούμε σε αυτούς τους γύφτους «κρατήστε τα μάρμαρα, λοιπόν, κι αν είμαστε άξιοι των προγόνων μας, να κάνουμε κάτι αντίστοιχο ξανά, που θα μείνει για πάντα και για όλο τον κόσμο». Αυτή είναι η μαγκιά. Να κάνεις κάτι άλλο, κάτι νέο. Όχι να φωνάζεις «φέρτε πίσω τα μάρμαρα, είναι δικά μου». Δεν μας ανήκουν. Θέλω να δω το μνημείο μαζί. Ας κάνουμε έναν αντίστοιχο Παρθενώνα – όχι μία ρέπλικα, όχι άλλο μνημείο. Αλλά μία ιδέα παγκόσμιας αποδοχή. Δεν είμαστε, όμως, άξιοι για κάτι τέτοιο.
Τα παιδιά σου σε άλλαξαν πολύ;
Με ανάγκασαν να δείχνω εμπιστοσύνη στο χρόνο που περνάει. Κάποτε τα ήθελα όλα τώρα. Τώρα να πάω διακοπές, τώρα να περάσω καλά, τώρα να κοιμηθώ. Τα παιδιά το ανέτρεψαν αυτό. Τρέχω για τις δικές τους ανάγκες.
Σε περιορίζουν πια στο να ακολουθείς τα δικά σου «θέλω»;
Τα «θέλω» είναι αυτά που μας περιορίζουν. Ο βουδισμός λέει ότι η μεγαλύτερη αλυσίδα του ανθρώπου είναι οι επιθυμίες του. Η επιθυμία και η ελπίδα είναι απλώς η άλλη όψη του φόβου. Και τα δύο μαζί, σε μεγάλες δόσεις, οδηγούν στον φασισμό. Ένας άνθρωπος ελεύθερος πρέπει να είναι ευγνώμων για ό,τι του φέρνει η ζωή στα πόδια του.
Αυτό δεν είναι συμβιβασμός;
Μα, η ζωή αυτό είναι. Θέλω πολύ να πετάω, αλλά δεν μπορώ. Πετυχαίνω την ισορροπία μεταξύ «θέλω» και «δεν μπορώ» και αγοράζω ένα αεροπορικό εισιτήριο…
Μελαγχολείς;
Όχι. Αρνούμαι! Κάποτε το έκανα, αλλά είναι χάσιμο χρόνου.
Σήμερα είσαι ευτυχισμένος;
Ναι! Και με διαφορετικούς τρόπους από ό,τι ήμουν στα 20 μου και στα 30 μου. Σήμερα, χαίρομαι όταν παίζω τουβλάκια, όταν κάνω χειρονακτικές εργασίες στο σπίτι, κατασκευές. Πραγματικά, με κάνουν χαρούμενο αυτά. Όταν σκαλίζω τον κήπο και φτιάχνω το μποστανάκι και τις ντοματούλες μας, είμαι ευτυχής. Στα 20 μου δεν θα ήμουν. Τότε, ήθελα να έχω πολλές γκόμενες. Μπήκα στο θέατρο για να γίνω γνωστός και να έρχονται γυναίκες να με προσεγγίζουν αυτές πρώτες, γιατί εγώ ντρεπόμουν πολύ. Δεν έκανα το πρώτο βήμα. Φοβόμουν. Το κατάφερα. Μετά κατάλαβα ότι υπάρχουν κι άλλες μορφές ευχαρίστησης και πληρότητας. Άλλαξαν οι επιθυμίες μου. Ήθελα να γίνω καλύτερος ηθοποιός. Μετά καλύτερος σύζυγος, καλύτερος πατέρας.
Το αριστουργηματικό έργο των Μπέρτολτ Μπρεχτ – Κουρτ Βάιλ «Η όπερα της Πεντάρας» παρουσιάζεται στο Θέατρο Παλλάς (Βουκουρεστίου 5, Αθήνα, τηλ. 0030-2103213100) σε μετάφραση Γ. Δεπάστα και σκηνοθεσία Γ. Χουβαρδά. Ερμηνεύουν οι: Χρήστος Λούλης, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Άγγελος Παπαδημητρίου, Λυδία Φωτοπούλου, κ.α.
