Ο άνθρωπος που αποθεώθηκε από 10 εκατομμύρια Έλληνες κι έγινε ο νεότερος ολυμπιονίκης παγκοσμίως στις ασκήσεις εδάφους στη γυμναστική, αλλά και ο μοναδικός Έλληνας αθλητής του οποίου η μπλούζα εκτίθεται στο Διεθνές Ολυμπιακό Μουσείο της Λωζάνης, αποφασίζει να φωτογραφηθεί πρώτη φορά για περιοδικό και να δώσει την πιο προσωπική συνέντευξη της ζωής του, έπειτα από 12 χρόνια σιωπής.
Από τον Γιάννη Χατζηγεωργίου
Στο δεύτερο όροφο του Μουσείου Μπενάκη, εκεί όπου μου ζήτησε να συναντηθούμε, τον σταματάει μία γυναίκα, του μιλάει στα ποντιακά, ανταπαντάει, συγκινείται και γυρνάει το πρόσωπό του αλλού για να μην παρατηρήσω τη στιγμή αδυναμίας του – από μνήμες και εικόνες που κουβαλάει, μάλλον, απ’ τις καταβολές και την ψυχή του. Δεν του λέω κάτι. Αλλά αντιλαμβάνομαι πόσο παρεξηγημένος μπορεί να θεωρηθεί ένας άνθρωπος που δεν έχει αναλωθεί ποτέ σε δημόσιες σχέσεις, «εξαφανισμένος» από τα media και από ό,τι τα περικλείουν, αφοσιωμένος μόνο στους στόχους του. «Έχω πολλά χρόνια να επικοινωνήσω έντυπα με τον κόσμο, από το 2005 που είχα φωτογραφηθεί και δώσει συνέντευξη για μεγάλη ελληνική εφημερίδα. Ξέρεις πόσα “όχι” έχω πει στα media;», θα μου εξηγήσει λίγο αργότερα. «Με την ευκαιρία αυτή, θέλω να ευχαριστήσω όλο τον κόσμο, όλους τους Έλληνες και τις Έλληνίδες, που με αγκαλιάζουν και μου συμπεριφέρονται σαν να είμαι δικό τους παιδί. Αλλά η ύπαρξή μου, σαν οντότητα, δεν είναι για να δίνω συνεντεύξεις και να φωτογραφίζομαι. Το κάνω τώρα, κατ’ εξαίρεση, αλλά θα κλειστώ και πάλι μετά στο καβούκι μου για πολύ καιρό. Δεν θέλω να κρεμιέμαι στα περίπτερα άνευ λόγου».
Γιατί «Ιωάννης» και όχι «Γιάννης»;
(χαμογελάει). Γιατί έτσι βαφτίστηκα. Μου αρέσει. Πάντα έτσι με φώναζαν. Ήταν κάτι φυσιολογικό για μένα.
Πώς ήταν να είσαι, μόλις, στα 19 σου χρόνια ο νεότερος χρυσός ολυμπιονίκης παγκοσμίως στις ασκήσεις εδάφους, στην γυμναστική, ενώ στη συνέχεια να έχει καταγραφεί το «άλμα Μελισσανίδη» στον παγκόσμιο ασκησειολογικό κώδικα;
Εγώ απλά έκανα τη δουλειά μου. Τη βαρύτητα αυτού του μεταλλίου μπορώ να τη δω τώρα, 20 χρόνια μετά. Τότε, ήταν κάτι αυτονόητο για μένα: ο στόχος μου ήταν να φέρω στην πατρίδα μου το χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο. Και το κατάφερα. Η ελληνική γυμναστική έγινε γνωστή παγκοσμίως, έδωσε το δικαίωμα στους μελλοντικούς αθλητές να πιστέψουν σ’ αυτό το όνειρο και η Ελλάδα βρέθηκε στο υψηλότερο βάθρο στην παγκόσμια κατάταξη.
Πώς γίνεται ένα αγόρι, σχεδόν ανήλικο τότε, να είναι τόσο στοχοπροσηλωμένο;
Αυτό επιτυγχάνεται μόνο αν είσαι απόλυτα ερωτευμένος με κάτι – κι εγώ ήμουνα πολύ μ’ αυτό το άθλημα! Απογειωνόμουν, προσγειωνόμουν -πολλές φορές ανώμαλα- αλλά όσο πιο πολλές πτώσεις είχα, άλλο τόσο αυξανόταν το πείσμα μου για να πετύχω στις «πτήσεις» μου. Μην ξεχνάς πως αυτό το μετάλλιο ήρθε σε ένα άθλημα στο οποίο υπάρχει υποκειμενική κρίση εννέα κριτών – και δεν καταγόμουν ούτε από την Κίνα ούτε από τη Ρωσία.
Θυμάμαι εκείνο τον Αύγουστο του 1996, σε όλη τη διαδρομή, από το αεροδρόμιο του Ελληνικού μέχρι το Καλλιμάρμαρο, να σε υποδέχονται χιλιάδες κόσμου σαν «θεό», να σε επευφημούν, να κλαίνε μπροστά σου, να σε αντιμετωπίζουν σαν ήρωα. Συνειδητοποιούσες τι γινόταν;
Μέχρι σήμερα θυμάμαι πολλά μάτια να δακρύζουν, τα δάχτυλα των ανθρώπων να πιάνουν τα δικά μου δάχτυλα, μία λαοθάλασσα από κόσμο να φωνάζει τα ονόματά μας, να επιστρέφω το στεφάνι από κλαδιά ελιάς στους ανθρώπους, στο τέλος της εκδήλωσης, γιατί σ’ εκείνους ανήκε – ναι, η μέρα εκείνη ήταν μία από τις τρεις πιο συγκλονιστικές στιγμές της ζωής μου και θα την έχω στο μυαλό μου μέχρι να πεθάνω. Αλλά δεν πατάς στην κορυφή του Ολύμπου αν δεν έχεις φτύσει αίμα, αν δεν έχεις υπερβεί τον εαυτό σου. Όσο σέβεσαι το άθλημα θα σε σεβαστεί, όσο δίνεις το 100% του εαυτού σου και δουλεύεις θα στο επιστρέψει, όσο είσαι αφοσιωμένος σ’ αυτό θα σε ανταμείψει – ο αθλητισμός δεν κάνει λάθος στο πού θα δώσει τα «δώρα» του. Συνέβη και μ’ εμένα: πολύ καιρό πριν από κάθε σημαντικό μου αγώνα, βρισκόμουν σε μία ηθελημένη «εξορία», κλεισμένος μέσα σε προπονήσεις και στο δωμάτιο μου, με τις αφίσες της Μελίνας και της Κατίνας Παξινού κολλημένες στον τοίχο για να με εμπνέουν και να μου δίνουν δύναμη – αλλά το ‘θελα όσο τίποτα άλλο να τα καταφέρω! Θα τολμούσα να πω πως και η δύναμη της τέχνης με σήκωσε ψηλά.
Πώς άντεχες τόση μοναξιά; Ήσουνα ένα παιδί…
Άντεχα. Γιατί ήμουνα δοσμένος σ’ αυτό. Άλλα αγόρια γίνονταν «κομμάτια» επειδή τους άφησε ένα κορίτσι ή γιατί δεν έγραψαν καλά στις εξετάσεις τους, εγώ διαλυόμουν, έπεφτα στα πατώματα, αν δεν πήγαινε καλά η προπόνησή μου – σκέψου τι γινόταν αν αποτύγχανα σε αγώνες. Πιστεύω πως με κρατούσε ο έρωτας και η σχέση που είχα μ’ αυτό που αγαπούσα. Η τέχνη μου ήταν η ενόργανη γυμναστική. Κι αυτό ήταν κάτι που μου έμαθε ο προπονητής μου κι ένας από τους ανθρώπους που πάντοτε θα ευγνωμονώ, ο κύριος Αθανάσιος Καπνίδης, στον οποίο ποτέ δεν σταμάτησα να μιλάω στον πληθυντικό από τεράστιο σεβασμό γι’ αυτό που φέρει ως άνθρωπος.
Τι στερήθηκες;
Τίποτα! Γιατί ήταν επιλογή μου όλο αυτό.
Πειθαρχημένος πάντα;
Πολύ. Αυτό, βέβαια, μπορεί να σε κάνει να χάσεις ανθρώπους από τη ζωή σου, να στερηθείς πολύ δυνατές στιγμές από την καθημερινότητά σου, και μπορεί, εκείνη τη στιγμή, να αισθανθείς πίκρα, αλλά τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με την επίτευξη του στόχου σου.
Μήπως υπήρξες μικρομέγαλο παιδί; Γιατί δεν είναι και ό,τι πιο συνηθισμένο ένας μαθητής να κοιμάται με την αφίσα της Μερκούρη στο προσκεφάλι του…
Κάποια στιγμή, ένας φίλος μου μού είχε πει: «Βρε παιδί μου, δεν βαρέθηκες να κάθεσαι σπίτι σου και να φιλοσοφείς; Άσε την ποίηση και τη Σκάλα του Μιλάνου για αργότερα. Πάμε σε ένα club να χτυπηθούμε!». Αυτό ήταν! Μου άρεσε και αυτό. Γιατί το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Κι έτσι δεν έχασα ποτέ την αθωότητά μου.
Καπνίζεις;
Δεν κάπνισα ποτέ.
Πίνεις;
Αν πιω ένα ποτήρι κρασί, με βαράει στο κεφάλι. Ούτε drugs έχω κάνει ποτέ… Σου ακούγομαι βαρετός;
Υπήρξες ποτέ ευαίσθητος; Γιατί η εικόνα που έχουμε για σένα είναι ενός πολύ δυνατού χαρακτήρα, μίας πολύ δυναμικής προσωπικότητας…
Είμαι ένας άνθρωπος που έχω βαθιές ευαισθησίες, πιο πολύ για θέματα εθνικής φύσεως: για το θέμα της Μακεδονίας, για ό,τι έγινε το ’74 στην Κύπρο, για το ζήτημα των Ποντίων απ’ τους οποίους προέρχομαι. Ακόμη και σε θέματα ρατσισμού και bullying, κάτι που έχω υποστεί κι εγώ. Ή σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως του συμφώνου συμβίωσης στο οποίο τάχθηκα από την πρώτη στιγμή φανατικά υπέρ. Δεν είχα ποτέ πρότυπα στη ζωή μου, δεν «καπελώθηκα» ποτέ από κανέναν, αλλά γαλουχήθηκα με αυτού του είδους τις ευαισθησίες.
Για έναν έρωτα δεν έκλαψες ποτέ;
Ποτέ! Ποτέ! Είναι δυνατόν; Ο χωρισμός είναι μία νέα αρχή. Ακούω φίλους μου που χωρίζουν, με παίρνουν τηλέφωνο και τους λέω: «Τέλεια, ελάτε να βγούμε, να γλεντήσουμε τον χωρισμό σας!». Δεν μπορώ να βλέπω ανθρώπους να χάνουν το νόημα της ζωής, την ίδια τη ζωή, για κάτι που τους κρατάει πίσω! Δεν μπορείς να τελματώνεις μ’ αυτά. Η ζωή είναι για να σε πάει μπροστά!
Ερωτεύεσαι εύκολα;
Η λέξη «έρωτας» είναι πολύ ευκολόχρηστη. Το «σ’ αγαπάω» και το «σ’ έχω ερωτευτεί» μου, είναι πολύ ακριβά. Δεν το ‘χω με τα λόγια. Εξάλλου, αν δεν θαυμάζεις τον άνθρωπο με τον οποίο είστε μαζί, πώς μπορείς να είσαι ερωτευμένος μαζί του; Αυτό για μένα είναι το βασικότερο σε μία σχέση. Και μάλλον θα ‘χω ταλαιπωρήσει πολύ κόσμο – έτσι, τουλάχιστον, μου ‘χουν πει (γελάει). Αλλά είμαι ξεκάθαρος, δεν τους κοροϊδεύω, είμαι συγκεκριμένος και κάποια πράγματα είναι αδιαπραγμάτευτα για μένα. Την ελευθερία μου, για παράδειγμα, δεν την παζαρεύω! Επίσης, αυτό το γλυκανάλατο «παραμυθάκι» με κάνει να θέλω να κάνω εμετό – δεν μπορώ τα «νιάου νιάου βρε γατούλα», εγώ θέλω καθαρόαιμο, μάχιμο «άλογο». Αλλιώς πώς θα θαυμάσω τον άλλον; Γι’ αυτό και ο αληθινός έρωτας είναι για μένα «ζωή ή θάνατος»! Κι είμαι ευτυχής που τον έχω ζήσει – αν και ελάχιστες φορές. Ξέρω τι θέλω! Αλλιώς, θα είναι απλά μία ακόμη περιπέτεια.
Μελαγχολείς ποτέ;
Ναι. Με την αδράνεια. Με τη μη μελέτη κειμένων, με το να μην ψάχνεσαι εσωτερικά αποβάλλοντας την εγωπάθεια και τον εγωκεντρισμό σου, με το να μην ταξιδεύεις, με το να μην τολμάς να κάνεις καινούρια πράγματα – αν μου συμβαίνουν αυτά, δεν αισθάνομαι καλά. Σκέψου πως ό,τι πιο extreme υπάρχει, είμαι μέσα: από bungee jumping μέχρι ελεύθερες πτώσεις. Και, γενικά, είμαι ανοιχτός σε ό,τι καινούριο μπορεί να φέρει η ίδια η ζωή, που παραμένει συναρπαστική!
Δεν υπήρξες ποτέ αλαζόνας και επηρμένος, όταν στα 19 σου πετυχαίνεις κάτι τόσο σημαντικό, σε παγκόσμιο επίπεδο;
Ήμουν και είμαι το ίδιο παιδί που υπήρξα τότε. Έχω τους ίδιους φίλους, την ίδια τρέλα με τη ζωή, παραμένω τολμηρός όπως τότε και, αν σε κάποιους φάνηκε ότι έχω έπαρση, δεν μπορώ να κάνω κάτι γι’ αυτό. Εξάλλου, ήμουν ένα παιδί 19 χρόνων, πέτυχα αυτό το τόσο σπουδαίο για την πατρίδα μου – ε, μαγκιά μου που το ‘κανα!
Είσαι σνομπ;
Καθόλου! Στο υπογραμμίζω πως δεν διακατέχομαι από τέτοια στοιχεία χαρακτήρα. Αν ρωτήσεις τον κόσμο θα σου πει. Είναι όλα, άλλωστε, δράση-αντίδραση: αν μου δείξεις ευγένεια θα στην επιστρέψω, απ’ την άλλη όμως δεν θα γυρίσω το μάγουλό μου απ’ την άλλη μεριά αν με χαστουκίσεις. Θα φας μπουνιά!
Ασχολήθηκες, στο μεταξύ, με το θέατρο, σπουδάζοντας υποκριτική στη Βασιλική Ακαδημία του Λονδίνου, αλλά και στην Αμερικανική Ακαδημία Θεάτρου του Λος Άντζελες, με υποτροφία του Ιδρύματος Ωνάση, επειδή είχες αποφασίσει να εγκαταλείψεις τον αθλητισμό;
Δεν εγκατέλειψα ποτέ τον αθλητισμό! Είμαι μάχιμος -και θα παραμένω μάχιμος- για πάντα! Προπονούμαι καθημερινά, συνεχίζω να αγωνίζομαι σε κάποια διεθνή τουρνουά επειδή το γουστάρω, ενώ έχω στο μυαλό μου αρκετά πράγματα για το μέλλον. Απ’ την άλλη, πάντα αγαπούσα το θέατρο, τη μουσική, τις τέχνες. Αν ρωτήσεις συναθλητές μου θα σου πουν πως με θυμούνται να ακούω, εκεί που προπονούμουν, από Μαρία Κάλλας μέχρι heavy metal, από Χατζιδάκι μέχρι pop τραγούδια των 90s, κι από την Κατίνα Παξινού να παίζει «Ηλέκτρα» ή τη Δέσποινα Μπεμπεδέλη να παίζει «Ικέτιδες» με τον Θ.Ο.Κ – τα είχα όλα αυτά σε κασέτες και αργότερα σε cds και τ’ άκουγα εναλλάξ. Είμαι όλα. Και νιώθω περήφανος γι’ αυτό που είμαι, για τον τρόπο που έχω διαμορφωθεί. Το μόνο στο οποίο δεν είχα ποτέ έλλειμμα, είναι στο θέμα της αυτοπεποίθησης.
Πάντα αγαπούσες το θέατρο;
Πάντα. Θα σου εξομολογηθώ το εξής: Είμαστε παραμονή των Ολυμπιακών Αγώνων του 1996, όλοι οι αθλητές απομονώνονται στα δωμάτια τους για να συγκεντρωθούν στους αγώνες τους -κι έτσι θα ‘πρεπε!- αλλά μαθαίνω ότι έχουν έρθει στην Ατλάντα ο Σταύρος Ξαρχάκος με την Αγνή Μπάλτσα για μία συναυλία σε τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη. Παραμονή, λοιπόν, των Ολυμπιακών Αγώνων και του χρυσού μεταλλίου, εγώ βρισκόμουν σε ένα κλειστό θέατρο ακούγοντας «Αρχόντισσα» με τη φωνή της Αγνής Μπάλτσα. Φανταστικό… Αυτό, όμως, συνέβη.
Τηλεόραση παρακολουθείς;
Όχι.
Παρόλα αυτά είσαι κριτής στο «So You Think You Can Dance»…
Μου αρέσει πολύ αυτό. Μου το ‘χαν ζητήσει και παλαιότερα, αλλά οι υποχρεώσεις που είχα τότε δεν μου το επέτρεπαν. Δεν το βλέπω σαν παιχνίδι, είναι ένα talent show και, δεν σου κρύβω, πως αισθάνομαι τρομερή ευθύνη απέναντι στα παιδιά γιατί περιμένουν από εμάς να γίνουν καλύτεροι – προσέχω τι θα πω και με ποιο τρόπο θα τους απευθυνθώ, κρατάω πάντα σημειώσεις για το καθετί. Από την άλλη, δεν θέλω να τους χαϊδεύω τ’ αφτιά δημιουργώντας τους ψεύτικες ελπίδες. Είμαι ειλικρινής.
Στην πορεία σου, από το 1996 μέχρι σήμερα, έχασες περισσότερους ανθρώπους από όσους κέρδισες;
Αυτοί που έπρεπε να φύγουν έφυγαν. Τους ξέρασε ο χρόνος. Κι αυτοί που έπρεπε να μείνουν έμειναν.
Είσαι τόσο δυνατός χαρακτήρας, λοιπόν;
Είμαι ο εαυτός μου. Κοίτα, είμαι ένας άνθρωπος που έχει υποστεί πολύ bullying με πολλούς και ποικίλους τρόπους κατά καιρούς. Θύμωσα, πικράθηκα, είπα «γιατί;». Όμως δεν λύγισα ποτέ! Δεν έπεσα. Κάποιοι άλλοι οδηγούνται στην αυτοκτονία επειδή είναι gay ή γιατί έχουν λίγα κιλά παραπάνω απ’ τους άλλους ή επειδή φοράνε γυαλιά μυωπίας ή γιατί βγάζουν σπυράκια και τους κοροϊδεύουν. Για ποιο λόγο; Αυτό είναι το πρώτο που εξηγώ και στα νέα παιδιά, όταν πηγαίνω σε σχολεία: να μην επιτρέπετε σε κανέναν -ποτέ!- να καταρρακώνει την αξιοπρέπειά και τ’ όνειρό σας. Τους φέρνω παράδειγμα εμένα: δεν μάσησα, τους μάσησα! Αυτοί όλοι οι ψευτονταήδες είναι η μάζα. Η μαγκιά είναι η δύναμη της μοναδικότητας, το να είσαι διαφορετικός. Γιατί η δύναμη είναι μέσα μας. Φτάνει να τη βρούμε.
Επιμέλεια – Styling: Πωλίνα Λάμπογλου
Grooming: Πετρούλα Δουράμπεη
