Μάρκος Ζαμπάρτας, οινοποιός/οινολόγος
Γεννημένος στη Λεμεσό το 1980 στη Λεμεσό και μεγαλωμένος στη Λευκωσία, ο Μάρκος είναι απόφοιτος χημείας από το Imperial College London στο Η.Β και οινολογίας από το Adelaide University στην Αυστραλία. Ξεκίνησε να οινοποιεί το 2006 και έχει δουλέψει στην Προβηγκία, τη Νέα Ζηλανδία και στη McLaren Vale στη Νότια Αυστραλία. Από το 2014 διευθύνει το Οινοποιείο Ζαμπάρτας και είναι επικεφαλής της ομάδας οινοποίησης.
Είναι τελικά το καλό κρασί ομαδική υπόθεση;
Δεν μπορεί να επιτευχθεί διαφορετικά. Η ομάδα του Οινοποιείου Ζαμπάρτας είναι καταρτισμένη και πολύ δεμένη. Είμαστε νεαροί σε ηλικία, με μέσο όρο ηλικίας τα 30 χρόνια και γεμάτοι ενέργεια και ενθουσιασμό. Πολυπολιτισμική και από ανθρώπους με διαφορετικές δεξιότητες. Έτσι επιτυγχάνεται η αυτονομία του οινοποιείου σε πολλούς τομείς. Συνάμα, μου δίνεται η ευκαιρία και ο χρόνος να επικεντρώνομαι στη βελτίωση της ποιότητας των κρασιών και της απόδοσης των μελών της ομάδας και κατ’ επέκταση του οινοποιείου ως επιχείρηση.
Μπορεί η Κύπρος να παράγει μεγάλα κρασιά;
Η Κύπρος θα παραγάγει μεγάλα κρασιά όταν ενηλικιωθούν οι αμπελώνες από Μαραθεύτικο και Γιαννούδι. Οι δύο αυτές ποικιλίες έχουν τα απαραίτητα χαρακτηριστικά για να παραγάγουν τα ποιοτικά σταφύλια που αποτελούν την πρώτη ύλη των μεγάλων κρασιών. Είναι θέμα χρόνου και εμπειρίας των γεωπόνων και των οινοποιών να αντιληφθούν και να αναδείξουν αυτές τις ποικιλίες.
Αν σου ζητούσαν να βρεις ένα slogan για το branding του κυπριακού κρασιού ποιο θα ήταν;
Στύλλον στύλλον άνεση (γέλια)!
Ποια νομίζεις μπορεί να είναι η θέση του κυπριακού κρασιού στον παγκόσμιο οινικό χάρτη;
Η Κύπρος άρχισε να γίνεται γνωστή ως η χώρα που παράγει ποιοτικά κρασιά από αυτόχθονες ποικιλίες σε περιορισμένες ποσότητες. Πιστεύω ότι η εικόνα αυτή θα ενισχυθεί στο μέλλον αφού οι αυτόχθονες ποικιλίες τής κάθε χώρας θα γίνονται πιο δημοφιλείς σε παγκόσμιο επίπεδο και η ντόπια παραγωγή ποιοτικών κρασιών θα παραμείνει μικρή αφού οι τιμές της γης είναι πολύ ψηλές για να μπορούν τα τοπικά οινοποιεία να αποκτήσουν μεγάλες εκτάσεις ιδιόκτητων αμπελώνων ενώ δεν υπάρχει εθνική στρατηγική ούτε η κουλτούρα προώθησης των κυπριακών κρασιών στο εξωτερικό.
Ποια είναι η φιλοσοφία του Οινοποιείου Ζαμπάρτας;
Η φιλοσοφία του Οινοποιείου Ζαμπάρτας ήταν και είναι η ανάδειξη των οινικών δυνατοτήτων της Κύπρου με σεβασμό στο terroir και στο περιβάλλον. Αναδείξαμε πριν 10 χρόνια τις δυνατότητες της Κύπρου στο ροζέ κρασί και με την παραγωγή του Ξυνιστεριού Single Vineyard πριν τρία χρόνια, αναδείξαμε τη δυνατότητα της ποικιλίας να παράγει λευκά κρασιά με το χαρακτηριστικό άρωμα της ποικιλίας χωρίς τα ξένα αρώματα της δρυός. Η φιλοσοφία μας μετουσιώνεται στις αποφάσεις που έχουν πρόσφατα παρθεί ότι τα ιδιόκτητά μας αμπέλια θα καλλιεργούνται βιολογικά και η σειρά κρασιών Single Vineyard θα γίνεται με αυτόχθονες ζύμες και με ελαχιστοποίηση των καινούριων βαρελιών.
Δραστηριοποιείσαι στον Σύνδεσμο Οινοποιών Κύπρου. Ποιοι είναι οι στόχοι του συνδέσμου;
Είμαι μέλος του συμβουλίου του Συνδέσμου Οινοποιών Κύπρου (ΣΟΚ) εδώ και πέντε χρόνια. Οι στόχοι μας είναι να προάγουμε την οινική κουλτούρα στην Κύπρο, να εντάξουμε όλα τα ποιοτικά οινοποιεία στο σύνδεσμό μας για να αναπτυχθούν συνέργειες και να βελτιώσουμε την επικοινωνία και το συντονισμό με τα Υπουργεία Γεωργίας και Εμπορίου-Ενέργειας.
Ποιες θεωρείς τις ποιοτικότερες ποικιλίες του κυπριακού αμπελώνα και γιατί;
Στις λευκές ξεχωρίζω το Ξυνιστέρι και τη Μωροκανέλλα. Οι δύο αυτές ποικιλίες μπορούν να παραγάγουν αρωματικά λευκά με ικανοποιητικό σώμα και επίγευση. Οι ερυθρές Μαραθεύτικο και Γιαννούδι παράγουν σταφύλια με ικανοποιητικό χρώμα, έχουν χαρακτηριστικό άρωμα περισσότερο λουλουδάτο παρά μούρων και αυτό είναι που τις ξεχωρίζει από τα ερυθρά κρασοστάφυλα άλλων χωρών και φυσική οξύτητα που επιτρέπει βαθιά παλαίωση.
Τι να περιμένουμε από την Κουμανδαρία Ζαμπάρτα;
Η Κουμανδαρία Ζαμπάρτας παράγεται στη Ζωοπηγή σε μικρή ποσότητα. Σεβόμαστε πλήρως το terroir της περιοχής και ζυμώνουμε το χυμό με αυτόχθονες ζύμες, πρακτική που μόνο το Οινοποιείο Ζαμπάρτας εφαρμόζει. Το αρωματικό μπουκέτο της παλαιότερής μας Κουμανδαρίας, εσοδείας του 2011, έχει ήδη εμφανίσει αρώματα παλαίωσης όπως φλούδα πορτοκαλιού και αναμένουμε περισσότερη συμπύκνωση τα επόμενα χρόνια. Θα κυκλοφορήσει το 2021 μετά από 10 χρόνια παλαίωσης σε παλιά βαρέλια.
Σοφοκλής Βλασίδης, οινοποιός/οινολόγος
Γεννήθηκε στη Λεμεσό το 1971 και μεγάλωσε σε ένα οικογενειακό περιβάλλον συνδεδεμένο με το κρασί. Το 1991 πήγε στο Λονδίνο, στο Imperial College για να σπουδάσει χημικός μηχανικός. Αποφοιτώντας το 1995 με άριστα, επέστρεψε στην Κύπρο και εργάστηκε για ένα χρόνο σε μια από τις μεγάλες οινοβιομηχανίες του τόπου. Την επόμενη χρονιά συνέχισε τις σπουδαίες του με υποτροφία Fulbright στο UC Davis στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ, αποκτώντας μεταπτυχιακό δίπλωμα στην οινολογία. Το 1998 επέστρεψε στην Κύπρο και ξεκίνησε να φτιάχνει κρασί στο χωριό του παππού του, το Κοιλάνι. Σήμερα είναι διευθυντής και οινολόγος του Οινοποιείου Βλασίδη. Είναι παντρεμένος και πατέρας τριών παιδιών.
Πώς βοήθησε η οικογενειακή παράδοση στη δική σου πορεία;
Ο πατέρας μου, Φάνης, κατάγεται από το Ριζοκάρπασο. Παντρεύτηκε τη μητέρα μου, Μαρούλα, η οποία κατάγεται από το Κοιλάνι. Ο παππούς μου στο Κοιλάνι έφτιαχνε παραδοσιακά κρασί, όπως έκαναν όλοι οι άνθρωποι στα κρασοχώρια Λεμεσού, την εποχή εκείνη. Ο πατέρας μου είναι χημικός μηχανικός, απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Γλασκόβης ενώ δούλεψε ως τεχνικός διευθυντής για κάποια χρόνια στην ΚΕΟ και για πολλά άλλα στην ΕΤΚΟ. Η αγάπη του για τη γη και το κρασί τον ώθησε να πειραματιστεί με τα αμπέλια που κληρονόμησε η μητέρα μου στο Κοιλάνι. Η πείρα του πατέρα μου και η κληρονομιά των αμπελιών με βοήθησαν να ξεκινήσω την επαγγελματική μου πορεία με στέρεα βήματα.
Σήμερα ως ένας από τους κορυφαίους οινοποιούς /οινολόγους στην Κύπρο προσφέρεις συμβουλευτικές υπηρεσίες και σε άλλα οινοποιεία. Πώς καταφέρνεις να μην εμπλέκεται στη μέση ο ανταγωνισμός;
Είμαι της άποψης πως το κρασί δε γίνεται στο οινοποιείο, αλλά στο αμπέλι. Άρα ο κάθε αμπελώνας, με τον οποίο έρχομαι σε επαφή για να παραγάγω κρασί εκφράζεται διαφορετικά και δίνει ξεχωριστά αποτελέσματα. Το δικό μου οινοποιείο δεν είναι μεγάλο και έτσι θα παραμείνει. Το μερίδιο της αγοράς όμως είναι μεγάλο. Υπάρχει χώρος για πολλούς, για να παραγάγουν καλό κρασί στην Κύπρο. Συνεισφέρω επαγγελματικά για τη βελτίωση της ποιότητας του κυπριακού κρασιού και δεν βλέπω κανέναν Κύπριο συνάδελφό μου ανταγωνιστικά. Ο μεγάλος μας ανταγωνιστής είναι τα εισαγόμενα κρασιά που κατέχουν το 70% της κατανάλωσης, στην κυπριακή αγορά.
Ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ένας σύγχρονος οινοποιός στην Κύπρο;
Πρόκληση είναι να καταφέρεις να δημιουργήσεις ως οινοποιείο το δικό σου ξεχωριστό χαρακτήρα. Επειδή κληρονομήσαμε και αναπτύξαμε τις διεθνείς ποικιλίες δεν έχουμε δικό μας χαρακτήρα, που να μας κάνει να ξεχωρίζουμε στη διεθνή αγορά. Τα τελευταία χρόνια, γίνεται προσπάθεια από μένα και άλλους συναδέλφους να δημιουργήσουμε κάτι διαφορετικό, αναβιώνοντας ξεχασμένες κυπριακές ποικιλίες. Προσπαθούμε, ταυτόχρονα, να αναγνωρίσουμε ποιο είναι το κατάλληλο οικοσύστημα που ταιριάζει σε κάθε ποικιλία, ντόπια ή διεθνή. Να πετύχουμε δηλαδή τον καλύτερο συνδυασμό ποικιλίας και περιοχής. Η Κύπρος διαθέτει 5500 χρόνια παράδοση, αλλά η ενασχόληση με την παραγωγή ποιοτικού οίνου ξεκίνησε τη δεκαετία του ‘90. Λόγω του περιορισμένου χρονικού διαστήματος που ασχολούμαστε σοβαρά με την παραγωγή καλού κυπριακού κρασιού, η εξαγωγή συμπερασμάτων βρίσκεται σε πολύ αρχικό στάδιο.
Ακόμη δεν υπάρχει στην Κύπρο αμπελουργική στρατηγική και συνεπώς ούτε και marketing των κυπριακών κρασιών στο εξωτερικό. Αν σου ζητούσαν να σχεδιάσεις αυτή τη στρατηγική τι θα πρότεινες;
Επειδή είμαστε μια μικρή χώρα με ψηλά κόστη παραγωγής, η μόνη διέξοδος που έχουμε είναι η παραγωγή ποιοτικών, υψηλότερης τιμή, κρασιών. Και για να καταφέρουμε να είμαστε ανταγωνιστικοί πρέπει να βασιστούμε στις κυπριακές ποικιλίες, με τις οποίες μπορούμε να διαφοροποιηθούμε στην παγκόσμια αγορά. Η λευκή γηγενής ποικιλία υπάρχει και είναι με βεβαιότητα το Ξυνιστέρι. Δειλά-δειλά αναδεικνύονται και άλλες όπως η Πρωμάρα και η Μωροκανέλλα. Αναφορικά με τις ερυθρές γηγενείς ποικιλίες, δυστυχώς, ακόμη δεν έχουμε καταφέρει να δαμάσουμε αμπελουργικά ούτε το Μαραθεύτικο, ούτε το Γιαννούδι. Όταν, με πολλή προσπάθεια και κόπο, το πετύχουμε αυτό θα έχουμε μια πολύ αξιόλογη ομάδα ντόπιων ποικιλιών για την παραγωγή αυθεντικών και ποιοτικών κυπριακών οίνων.
Σε ενδιαφέρουν οι εξαγωγές και η εικόνα των κρασιών σου στο εξωτερικό;
Αυτή τη στιγμή η παραγωγή του οινοποιείου μας δεν αρκεί για να καλύψει την κυπριακή αγορά και δεν υπάρχει καμία πρόθεση για επέκταση. Παρόλα αυτά το να καταφέρεις να δημιουργήσεις μια εικόνα στο εξωτερικό είναι σπουδαίο πράγμα, γιατί λειτουργείς ως πρεσβευτής της Κύπρου. Ταυτόχρονα οποιαδήποτε επιτυχία σε ένα τόσο ανταγωνιστικό περιβάλλον αποτελεί ιδιαίτερα μεγάλη επιβράβευση της δουλειάς σου.
Ποια είναι η φιλοσοφία του Οινοποιείου Βλασίδη;
Το κρασί όπως σου είπα, γίνεται στο αμπέλι! Άρα, όλη μας η προσοχή και ενέργεια στρέφεται στους ιδιόκτητους αμπελώνες του οινοποιείου. Σκοπός μου είναι να αναδείξω ξεχασμένες κυπριακές ποικιλίες, καθώς και το οικοσύστημα που ταιριάζει σε κάθε ποικιλία. Η φιλοδοξία μας είναι, στο απώτερο μέλλον, το οινοποιείο να αντλεί όλη την πρώτη ύλη που χρειάζεται για την παραγωγή των κρασιών του εξολοκλήρου από τους ιδιόκτητους αμπελώνες του.
Γιάννης Κυριακίδης, οινοποιός/οινολόγος
Γεννήθηκε το 1987 και μεγάλωσε στην Παναγιά της Πάφου. Είναι παντρεμένος με τη Μαρία και πατέρας της μικρής Θέμιδας. Σπούδασε αμπελουργία και οινολογία στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας στην Τοσκάνη. H διαμονή του στην Ιταλία του πρόσφερε τη δυνατότητα να παραστεί σε διάφορα τεχνικά σεμινάρια και εκθέσεις, να πραγματοποιήσει διάφορους τρύγους στη ξακουστή ζώνη του Κιάντι Κλάσικο και να βιώσει το πόσο σημαντική θέση κατέχει το κρασί στην κουλτούρα των Ιταλών. Κάτι που δυστυχώς, όπως πιστεύει, απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό στην Κύπρο, παρά τη μακραίωνη ιστορία και παράδοση ως αμπελοοϊνικός τόπος. Στο οινοποιείο κατέχει τη θέση του οινολόγου.
Τι καινούριο θέλεις να φέρεις εσύ και τα δύο σου αδέλφια στο Οινοποιείο Βουνί Παναγιά;
Νέες, καινοτόμες ιδέες που αφορούν το αμπέλι και την οινοποίηση που θα συνδυαστούν με την πρακτική εμπειρία της πρώτης γενιάς του οινοποιείου.
Τι σου πρόσφερε ο πατέρας σου και η ενασχόλησή σου από μικρός στην οικογενειακή επιχείρηση;
Λόγω της ενασχόλησης του πατέρα μου για σαράντα χρόνια με το κρασί είχα την τύχη να γνωρίσω από μικρός το γοητευτικό κόσμο της αμπελουργίας και της οινολογίας, να έρθω κοντά στη φύση και να ζήσω τις διάφορες εκφάνσεις της καθώς και να μυηθώ στην τέχνη της δημιουργίας του κρασιού. Έτσι, από παιδί κόλλησα το… μικρόβιο και ήταν κάτι που με ενθουσίαζε η ενασχόληση με το αντικείμενο.
Θα συνεχίσετε να εστιάζετε στις γηγενείς ποικιλίες και γιατί;
Βεβαίως, στοχοπροσήλωση στα οινικά διαμάντια της Κύπρου. Το κρασί κατ’ εμένα δεν είναι αναψυκτικό, δηλαδή ένα ομοιογενές προϊόν από την Κύπρο μέχρι την Αυστραλία. Είναι ένα προϊόν που ο καταναλωτής πρέπει να βρίσκει σε ψηλό ποιοτικό επίπεδο καθώς τα ξεχωριστά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του το καθιστούν μοναδικό, κάτι που μπορούν να προσφέρουν οι γηγενείς ποικιλίες. Σκοπός της οικογένειας είναι η διάσωση και η ανάδειξη των αυτοχθόνων ποικιλιών του νησιού μας και η παραγωγή ποιοτικού οίνου που να εκφράζουν το terroir της ορεινής περιοχής μας. Ως οινοποιοί έχουμε καθήκον να διατηρηθεί η παραδοσιακή βιοποικιλότητα των αμπελώνων της Κύπρου. Αυτό θα γίνει μέσα από τη διατήρηση υφιστάμενων παραδοσιακών αμπελώνων αλλά κυρίως με τη δημιουργία νέων, κάτι που ως οινοποιείο κάνουμε τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια.
Σας ενδιαφέρουν οι εξαγωγές; Εξάγετε και πού;
Αυτή τη στιγμή εξάγουμε στην Ελβετία, τη Γερμανία αλλά και στην Κίνα. Μας ενδιαφέρουν οι εξαγωγές σε αγορές που είναι σε θέση να εκτιμήσουν τα κομμάτια που συνθέτουν το παζλ για τη δημιουργία ενός ποιοτικού κρασιού από την περιοχή μας, όπως είναι οι αιωνόβιοι προφυλλοξηρικοί αμπελώνες, οι σπάνιες γηγενείς ποικιλίες και τα ιδιαίτερα οργανοληπτικά τους χαρακτηριστικά, τα κακοτράχαλα ορεινά αμπελοτόπια και ηρωική αμπελουργία που εξασκείται σε αυτά για να είναι εφικτή η παραγωγή του κρασιού.
Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει σήμερα ένας νέος οινοποιός στην Κύπρο;
Οφείλουμε να πειραματιστούμε και να κατανοήσουμε σε βάθος τα γνωρίσματα και τις δυνατότητες καθεμίας από τις γηγενείς μας ποικιλίες, ούτως ώστε να είμαστε σε θέση να παράγουμε κρασιά που να μπορούν να χαρακτηριστούν ποιοτικά και μοναδικά.
Έχεις να ζηλέψεις κάτι από τους συναδέλφους σου στο εξωτερικό;
Την ύπαρξη ερευνητικών κέντρων, ινστιτούτων αλλά και πανεπιστημιακών σχολών αμπελουργίας και οινολογίας που ασχολούνται εντατικά με την επιστημονική έρευνα και την παροχή πληροφοριών σε θέματα που αφορούν τον κλάδο. Δυστυχώς στην Κύπρο υστερούμε σε αυτό το κομμάτι και τα οινοποιεία προσπαθούν να κάνουν αυτή τη δουλειά με τα μέσα που διαθέτουν. Κατά τα άλλα πρέπει να πω ότι ως νέοι κύπριοι οινοποιοί διαθέτουμε την τεχνογνωσία, αφού οι πλείστοι από εμάς έχουμε σπουδάσει το αντικείμενο σε καλές σχολές του εξωτερικού και έχουμε δουλέψει και αποκτήσει εμπειρίες σε οινοποιεία εκτός Κύπρου. Διαθέτουμε επίσης τον εξοπλισμό για να μπορούμε να εξασκήσουμε την τέχνη της οινολογίας με επαγγελματισμό.
Αν σου ζητούσαν να βρεις ένα slogan για το branding των κυπριακών κρασιών στο εξωτερικό ποιο θα ήταν;
Δεν έχω ιδιαίτερες γνώσεις μάρκετινγκ… Τα στοιχεία που κατά τη γνώμη μου είναι άξια προβολής και μπορούν να ελκύσουν τον οινόφιλο στην παγκόσμια αγορά είναι τα αυτόριζα κλήματά μας, οι γηγενείς ποικιλίες, το ορεινό terroir που είναι εγκατεστημένες καθώς και οι δυσκολίες αλλά και τα πλεονεκτήματα της αμπελουργίας μας που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ηρωική.
Ορέστης Τσιάκκας, οινοποιός/οινολόγος
Γεννήθηκε στη Λεμεσό το 1988 και έζησε εκεί μέχρι την ηλικία των 11. Στη συνέχεια μετακόμισαν οικογενειακώς στο Πελένδρι όπου βρίσκεται το οινοποιείο. Σπούδασε χημεία στο Πανεπιστήμιο του Loughborough της Αγγλίας όπου στη συνέχεια έκανε το μεταπτυχιακό του στη διοίκηση επιχειρήσεων. Επιστρέφοντας στην Κύπρο, εργάστηκε για ένα χρόνο στην εταιρεία διανομής OENUS. Εκεί συνειδητοποίησε πως η μαγεία δεν είναι στις πωλήσεις αλλά στην παραγωγή του κρασιού. Γι’ αυτό και πήγε στη Γαλλία για μεταπτυχιακό στην οινολογία – αμπελουργία.
Τι καινούριο θέλεις να φέρεις στο Οινοποιείο Τσιάκκας;
Θα ήθελα να επαναφέρω στο προσκήνιο τις κυπριακές ποικιλίες. Κύριος μου στόχος είναι να επενδύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο στις γηγενείς ποικιλίες. Πέραν αυτού θα ήθελα να καινοτομήσω σε κρασιά τα οποία έχουν βάση την κυπριακή παράδοση. Για παράδειγμα, θα με ενδιέφερε να οινοποιήσω σε πιθάρια. Πέραν αυτού με ενδιαφέρουν τα φυσικά κρασιά για να αναδείξω το πραγματικό terroir της περιοχής.
Τι σου πρόσφερε ο πατέρας σου και η ενασχόλησή σου από μικρός με την οικογενειακή επιχείρηση; Υπήρξαν στιγμές που ένιωθες να σε καταπιέζει η δυναμική και πληθωρική του προσωπικότητα;
Ο πατέρας μου είναι μια πολύ δυναμική προσωπικότητα. Πιστεύω, όποιος τον γνωρίζει έχει να το λέει. Μικρότερος πίστευα πως με καταπίεζε. Μεγαλώνοντας συνειδητοποίησα ότι ευτυχώς που το έκανε. Επειδή είμαι το πρώτο παιδί της οικογένειας δεν είχα ποτέ επιλογή. Έπρεπε πάντα να είμαι εκεί όποτε με χρειαζόταν, γιατί όπως έλεγε χαρακτηριστικά: «η δουλειά πάνω από όλα». Με απλά λόγια μου έμαθε την υπομονή, την τιμιότητα και ότι με σκληρή δουλειά, αφοσίωση και μεράκι μπορείς να επιτύχεις τους στόχους σου.
Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει σήμερα ένας νέος οινοποιός στην Κύπρο;
Θα απαντήσω, αναφέροντας μια συζήτηση που είχα με τον πατέρα μου. Χαριτολογώντας μου είπε: «Μια χαρά είσαι. Ήρθες πίσω και βρήκες έτοιμη και στρωμένη μια επιχείρηση». Σε αυτό συμφωνώ απολύτως και τον ευχαριστώ πολύ αφού έχει θέσει τον πήχη πολύ ψηλά. Ωστόσο, αν εγώ δεν πρωτοτυπήσω ή δεν μεγαλουργήσω όπως ο πατέρας μου, τότε η κριτική θα είναι τεράστια. Θα είμαι το παιδί που παρέλαβε μια στρωμένη επιχείρηση και την κατέστρεψε. Ο πατέρας μου, αν αποτύγχανε πριν 25 – 30 χρόνια κανένας δεν θα ενδιαφερόταν. Τι είχε και τι έχασε; Αυτό που θέλω να επισημάνω είναι πως αναμένονται πολλά από εμάς τους οινοποιούς δεύτερης γενιάς και αυτό σίγουρα μας αγχώνει και παράλληλα μας πεισμώνει. Είναι μεγάλο το βάρος που έχουμε και πρέπει να φανούμε αντάξιοι.
Ταξιδεύεις και ενημερώνεσαι συνεχώς και έχεις μια πλούσια παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τι σου προσφέρει αυτή η εξωστρέφεια και η συνεχής εκπαίδευση;
Το κρασί δεν είναι μια συνταγή την οποία επαναλαμβάνεις κάθε χρόνο. Πρέπει να είσαι συνεχώς σε εγρήγορση για να μην πάει κάτι στραβά. Το να επισκέπτεσαι οινοποιεία, να δοκιμάζεις κρασιά και να μαθαίνεις, μόνο καλό σου προσφέρει. Τη γνώση που αποκτάς μπορείς να την επενδύσεις στο δικό σου οινοποιείο. Η παρουσία στα social media είναι μια καλή μέθοδος μάρκετινγκ. Ζούμε σε ένα κόσμο όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι παντού. Με βοηθάνε να είμαι συνεχώς ενημερωμένος για τον κόσμο του κρασιού.
Έχεις να ζηλέψεις κάτι από τους συναδέλφους σου στο εξωτερικό;
Ζηλεύω τα κρασιά που πίνουν και τους τόπους που μπορούν να επισκεφθούν. Πέραν αυτού θα έλεγα όχι. Νιώθω ότι στην Κύπρο τόσο εγώ όσο και συνάδελφοί μου είμαστε μπροστά σε μια τεράστια πρόκληση. Έχουμε σαν στόχο να ανεβάσουμε την Κύπρο ψηλά. Εκεί που ήταν 5000 χρόνια πριν. Είναι εθνικό μου χρέος, κατά κάποιο τρόπο. Νιώθω περήφανος που μου προσφέρεται αυτή η ευκαιρία.
Πώς βλέπεις τον εαυτό σου σε δέκα χρόνια;
Να είμαι μια αυτόνομη προσωπικότητα που να συνδυάζω τις αρετές του πατέρα μου και του οινοποιού Σοφοκλή Βλασίδη. Είναι και οι δύο τρομερά ισχυρές προσωπικότητες στον τομέα του κρασιού. Νιώθω τυχερός που περιτριγυρίζομαι από τέτοια πρόσωπα. Επίσης, ο οινολόγος μας, Κώστας Ντάνος, είναι σαν μέντοράς μου στο οινοποιείο. Προσωπικός μου στόχος είναι να παραμείνουμε ένα από τα καλύτερα οινοποιεία στην Κύπρο με έμφαση στην ποιότητα και στις γηγενείς ποικιλίες. Θα ήθελα να μπορέσω να κάνω τον οινικό κόσμο να μιλάει για την Κύπρο.
Χρίστος Βασιλειάδης, οινοποιός
Γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1983 και μεγάλωσε στο χωριό Δάλι. Φοίτησε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων και πήρε το βαθμό του ανθυπολοχαγού Πυροβολικού. Υπηρέτησε στην Εθνική Φρουρά έως το 2014, όπου ταυτόχρονα εξασφάλισε μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην «οργανική σύνθεση και εφαρμογές στη χημική βιομηχανία» από το ΕΜΠ και το Winemaking Certificate από το UC Davis Extension. Παράλληλα ξεκίνησε την εγκατάσταση αμπελώνων στο όρος Μαδαρή της περιοχής Πιτσιλιάς. Ίδρυσε το οινοποιείο Εκφράσεις Βασιλειάδη το 2013, στο χωριό Χανδριά της επαρχίας Λεμεσού του οποίου είναι διευθυντής και οινοποιός.
Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με το κρασί;
Από μικρό παιδί, η αναμονή του πρώτου κρασιού της χρονιάς, νωρίς το χειμώνα από τα πιθάρια του παππού, πάντα με γοήτευε και μου προκαλούσε ένα αίσθημα ανυπομονησίας και μια ευφορία όταν αυτό τελικά κατέληγε στο τραπέζι μας. Η οικογενειακή παράδοση στην αμπελοκαλλιέργεια και στην οικιακή οινοποίηση, ασφαλώς και αποτέλεσαν αφορμή.
Πιστεύεις ότι το καλό κρασί γεννιέται στο αμπέλι; Γιατί;
Η διασύνδεση του «καλού» κρασιού με το αμπέλι είναι πέρα για πέρα δεδομένη. Η σύσταση του σταφυλιού είναι που θα δώσει στο κρασί όλα τα χαρακτηριστικά που το καθιστούν ποιοτικό. Ο οινοποιός αν δεν έχει την κατάλληλη πρώτη ύλη δεν μπορεί να κάνει θαύματα. Βέβαια ένα αμπέλι το οποίο προορίζεται για οινοπαραγωγή έχει πάντα συγκεκριμένες απαιτήσεις φροντίδας τις οποίες ο αμπελουργός πρέπει να έχει υπόψη.
Είσαι από τους λίγους που πίστεψες στις δυνατότητες του Μαύρου. Πώς το χειρίστηκες και ποιο το αποτέλεσμα;
Το Μαύρο αποτελεί την κατεξοχήν ερυθρή γηγενή ποικιλία και κυριαρχεί ασφαλώς στον κυπριακό αμπελώνα. Θα ήταν τουλάχιστον άδικο να μην του δοθεί η ευκαιρία να ξεδιπλώσει τις δυνατότητές του, ειδικά σε μια περιοχή όπως η Πιτσιλιά και ιδιαίτερα στο όρος Μαδαρή όπου βρίσκεται το σύνολο των αμπελώνων μας. Εδώ ασφαλώς μιλάμε για φυτά εξαιρετικά μεγάλης ηλικίας, με μέσο όρο τα πενήντα χρόνια ζωής, φυτά με ιδιαίτερα χαμηλή απόδοση τα οποία επιβιώνουν μέσα από τα χρόνια υπό «σκληρές» συνθήκες σε ένα αφιλόξενο έδαφος και χωρίς υδατικές παροχές, πέρα από την ετήσια βροχόπτωση. Η απόφασή μου να ασχοληθώ με την ποικιλία για οινοποιητικούς σκοπούς, συνοδεύτηκε με ταυτόχρονη αλλαγή της παραδοσιακής μεθόδου καλλιέργειάς του στον αμπελώνα, καθοδηγώντας όλες πλέον τις πρακτικές προς ποιοτική απόδοση των φυτών. Δημιούργησα έτσι τις συνθήκες για ένα πιο συμπυκνωμένο φρούτο, ικανοποιητικής τεχνολογικής ωρίμανσης και μακριά από ασθένειες και μυκητιακές προσβολές στις οποίες η ποικιλία είναι ευαίσθητη. Κατεύθυνα την ποικιλία και συνεχίζω να το κάνω προς την παραγωγή ροζέ κρασιού, με ιδιαίτερο χαρακτήρα και αντοχή στο χρόνο και στην παραγωγή ποιοτικών, ελαφριών και «εύκολων», ερυθρών οίνων.
Είσαι ο πρώτος που τόλμησε να φυτέψει και να οινοποιήσει Pinot Noir. Ποια είναι τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα;
Η λέξη τόλμη δεν αντιπροσωπεύει την όλη προσπάθεια. Ήταν μια συνειδητή απόφαση η οποία προέκυψε μετά από σε βάθος μελέτη των απαιτήσεων της ποικιλίας σε κλιματολογικές και γεωλογικές συνθήκες, καθώς επίσης και μελέτη της τοποθεσίας όπου εγκαταστάθηκε ο πρώτος αμπελώνας. Προσωπικά είμαι λάτρης της ποικιλίας και θα έκανα ό,τι ήταν δυνατό αμπελουργικά και οινοποιητικά προκειμένου να αποδώσει ποιοτικά σε ένα ιδιαίτερου χαρακτήρα οικοσύστημα όπως αυτό της Μαδαρής. Η πρώτη σοβαρή οινοποιητική προσπάθεια έγινε φέτος, τηρώντας αρκετά παραδοσιακά, για την ποικιλία, πρωτόκολλα οινοποίησης και ασφαλώς το αποτέλεσμα το κρατάω για έκπληξη εντός του 2018.
Ποια είναι η φιλοσοφία του οινοποιείου; Ποιοι οι στόχοι σου;
Φιλοσοφία του οινοποιείου είναι η ποιοτική παραγωγή κρασιού η οποία όμως να συνοδεύεται με συγκεκριμένο, διακριτό χαρακτήρα ο οποίος προκύπτει από την ιδιαιτερότητα της τοποθεσίας και του οικοσυστήματος όπου είναι τοποθετημένοι οι αμπελώνες μας. Επίσης αποτελεί προτεραιότητα η ανάδειξη στο μέγιστο βαθμό των γηγενών ποικιλιών και όλα αυτά σε συνδυασμό με τη σχεδόν ολοκληρωτική εξάρτησή μας από δικούς μας αμπελώνες.
Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει σήμερα ένας νέος οινοποιός στην Κύπρο;
Η έλλειψη σε ευρεία κλίμακα ερευνών σχετικών με τον τομέα στον κυπριακό αμπελώνα, αποτελεί στοιχείο που ασφαλώς δυσχεραίνει την προσπάθεια κάθε νέου οινοποιού να κάνει το βήμα παραπέρα και να στηριχθεί σε δεδομένα προκειμένου να καινοτομήσει. Τα υψηλά κόστη παραγωγής, ειδικά σε δυσμενή περιοχές σαν αυτή που δραστηριοποιείται το οινοποιείο, αποτελούν επίσης μεγάλη πρόκληση. Στο εμπορικό κομμάτι της οινοπαραγωγής οι προκλήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες αφού ένας νέος οινοποιός καλείται να δραστηριοποιηθεί σε ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό περιβάλλον, χωρίς ιδιαίτερα περιθώρια κέρδους και πρωτίστως χωρίς περιθώρια λαθών. Αν και ο υγιής ανταγωνισμός πάντα λειτουργεί ενεργητικά, ο κατακλυσμός της κυπριακής αγοράς με πληθώρα εισαγωγών στον τομέα του κρασιού αποτελεί παράγοντα που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, κυρίως λόγω του δείκτη ποιότητας – τιμής που παρουσιάζουν πολλά από τα εισαγόμενα αυτά κρασιά.
Ποια νομίζεις είναι σήμερα η εικόνα του κυπριακού κρασιού στο εξωτερικό;
Αυτή τη στιγμή η εκπροσώπηση του κυπριακού κρασιού στο εξωτερικό είναι δυστυχώς σχεδόν ανύπαρκτη. Χωρίς αξιόλογης κλίμακας εκπροσώπηση δεν μπορεί να υπάρξει εικόνα. Έχουν γίνει κάποιες απόπειρες και συνεχίζουν να γίνονται από συναδέλφους αλλά πάντοτε αποτελούν είτε μικρής κλίμακας προσπάθειες είτε μεμονωμένες ενέργειες. Ως ένα παραδοσιακά οινοπαραγωγό νησί, και έχοντας ως καθρέφτη μας ένα προϊόν εξαιρετικής ποιότητας, μοναδικότητας και αξίας, όπως είναι η κουμανδαρία, πρέπει και μπορούμε μέσα από συλλογική προσπάθεια να προβάλουμε άξια την οινοπαραγωγή στη χώρα μας προς τον έξω κόσμο. Είναι κάτι που θεωρώ ότι θα υλοποιηθεί στο πολύ άμεσο μέλλον.
Αν σου ζητούσαν να βρεις ένα slogan για το branding των κυπριακών κρασιών στο εξωτερικό ποιο θα ήταν;
Θα πρότεινα το «365 days of sun» που είναι η πραγματικότητα στο νησί μας.
