Ανοίγουν δρόμους. Θέτουν πρότυπα. Καταρρίπτουν στερεότυπα. Μετακινούν στεγανά. Δώδεκα γυναίκες που μας εμπνέουν μέσα από το έργο τους μιλάνε στο Down Town με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για τα δικαιώματα των γυναικών. Για τη δουλειά τους, τη ζωή τους και την προσωπική τους θέση σε έναν κόσμο που αλλάζει.
Από την Τώνια Σταυρινού
Λία Λαπίθη, εικαστικός
«Το σώμα, η παραμόρφωση, η θηλυκότητα, ο φεμινισμός, οι λέξεις και το βάρος που κουβαλάνε, η πατριαρχική αποδόμηση είναι συχνά θέματα στο εικαστικό μου έργο όλα αυτά τα χρόνια. Δηλώνω ξεκάθαρα φεμινίστρια. Και δεν είναι μόνο μέσα από τα έργα μου που προσπαθώ να αναδείξω φεμινιστικά μηνύματα, αλλά ακόμη και με την εμφάνισή μου. Φορώ σχεδόν πάντα καπέλο φεντόρα (fedora). Η διπλωματία της μόδας ορίστηκε από ένα καπέλο… Η λέξη fedora προέρχεται από τον τίτλο ενός έργου της δραματουργού Victorien Sardou, το Fédora, που γράφτηκε το 1882 για τη Sarah Bernhardt. Το έργο ανεβάστηκε για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 1889. Η Bernhardt ερμήνευσε την Princess Fédora Romazov, την ηρωίδα του έργου. Κατά τη διάρκεια του έργου, η Bernhardt φορούσε ένα μαλακό καπέλο με μικρό βαθούλωμα στο κέντρο. Το καπέλο μετατρέπεται σ’ ένα από τα σύμβολα του κινήματος για τα δικαιώματα των γυναικών. Κάποια χρόνια αργότερα, το 1924, άρχισε να το φορεί ο πρίγκιπας της Ουαλίας Edward, καθιστώντας το έτσι δημοφιλές και στους άνδρες. Το ανδρόγυνο look ήταν πρώτα σύμβολο ανεξάρτητων γυναικών και μετά το υιοθέτησαν οι άντρες. Προσπάθησαν να μας “καπελώσουν” ακόμη και στη μόδα. Φτάνει. Έφτασε ο καιρός να δοκιμαστεί ένα άλλο μέτρο, όπου ο καθένας θα έχει τη θέση που του αξίζει, χωρίς σεξιστικές ή άλλες ανισότητες».
Άννα Κουκκίδη-Προκοπίου, πρόεδρος της AIPFE-Γυναίκες της Ευρώπης
«Αυτή η μέρα είναι μια υπενθύμιση ότι η αλλαγή δεν έρχεται από μόνη της. Για να απολαμβάνουμε σήμερα το δικαίωμα της εργασίας, της άδειας μητρότητας, του εκλέγειν και του εκλέγεσθε, κάποιες φεμινίστριες πριν από εμάς διαμαρτυρήθηκαν, χλευάστηκαν, φυλακίστηκαν, έχασαν ακόμα και τη ζωή τους. Οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε και με τη σειρά μας να αντιληφθούμε ότι αν θέλουμε ο κόσμος που θα παραδώσουμε στις επόμενες γενιές αύριο να είναι ίσως λίγο πιο ίσος και πιο δίκαιος, θα πρέπει να κάνουμε κάτι εμείς σήμερα. Εδώ και δύο δεκαετίες, επέλεξα να εργάζομαι για τη γυναικεία πολιτική και οικονομική ενδυνάμωση, αφού η παροχή πρακτικών εφοδίων αλλά και η στήριξη από οργανωμένα σύνολα προς αυτή την κατεύθυνση, είναι απαραίτητα. Απώτερος σκοπός η αύξηση της παρουσίας και της συμμετοχής συνειδητοποιημένων σε θέματα φύλου γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Η ανισότητα, τα κοινωνικά στερεότυπα και οι προκαταλήψεις απέναντι στις γυναίκες δεν θα αλλάξουν, αν δεν υπάρξουν συνειδητές τομές και χάραξη μακροχρόνιας στρατηγικής προς αυτή την κατεύθυνση στην πολιτική ζωή, στην οικονομία, στην παιδεία, στα ΜΜΕ. Αν οι γυναίκες εξακολουθούν να παραμένουν απούσες από τα κέντρα όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις, ας μην περιμένουμε να αλλάξει κάτι».
Μαρίνα Σιακόλα, πρόεδρος του ιδρύματος «Σοφία για τα Παιδιά»
«Είναι φορές που νιώθεις ότι ανέβηκες ένα βουνό, κατέκτησες το Έβερεστ. Κι είναι στιγμές που νιώθεις τόσο, μα τόσο, λίγη. Ανεπαρκής. Τα συναισθήματα σου βρίσκονται συνέχεια σ’ αυτό το πάνω-κάτω. Σαν αλλεπάλληλες εκρήξεις μέσα σου. Η απόλυτη ευτυχία, η απόλυτη απελπισία… Το ίδρυµα “Σοφία Για τα Παιδιά” μέσα σε μια δεκαετία κατάφερε να προσφέρει σταθερά γεύματα, ιατρική περίθαλψη, μόρφωση, καθαρό νερό και προστασία σε παιδιά στην Κένυα και τις κοινότητές τους, στηρίζει γυναίκες και κέντρα νεότητας αγοράζοντας τα χειροποίητα προϊόντα τους και επιπλέον μετά την κατάρρευση της κυπριακής οικονομίας παρέχει καθημερινά γεύματα σε παιδιά ολοήμερων δημοτικών σχολείων της Κύπρου, μέσω του προγράμματος «Μαγειρεύω και Προσφέρω». Μία ομάδα εθελοντών ξεκινήσαμε το ίδρυμα «Σοφία» το 2008 και έκτοτε παραμένουμε αφοσιωμένοι στους στόχους του. Βλέποντας τη μεγάλη εικόνα, μπορείς να παραλύσεις. Να σκεφτείς πως ό,τι και να κάνεις είναι μάταιο. Δεν είναι, όμως, έτσι. Αν εστιάσεις καλύτερα θα δεις ένα παιδί που πεθαίνει. Αλλάζοντας τη δική του ζωή παίρνεις ενέργεια να συνεχίσεις με το επόμενο. Το ένα έγινε δύο. Τα δύο δέκα και σήμερα φτάσαμε στις 3000 παιδιά».
Μαρία Επαμεινώνδα, διευθύντρια Κυπριακού Συνδέσμου Οικογενειακού Προγραμματισμού
«Τα στερεότυπα γύρω από τη σεξουαλικότητα των γυναικών συνοδεύονται από διάφορους καταναγκασμούς και αμέτρητα “πρέπει”, από τη μέρα που γεννιόμαστε μέχρι να πεθάνουμε. Πολύ απλά, καθορίζουν και αποφασίζουν οι “άλλοι” πώς θα πρέπει να εκφραζόμαστε και να συμπεριφερόμαστε σε κάθε ηλικία, ως κορίτσια, έφηβες και ενήλικες ως εργαζόμενες, σύζυγοι/σύντροφοι, μητέρες, ερωμένες, πολιτικοί και ούτω κάθε εξής. Υπάρχουν «κατευθυντήριες γραμμές» για το πώς να φλερτάρουμε, να κάνουμε ή να απολαμβάνουμε το σεξ, για το πώς να διασκεδάζουμε, να ντυνόμαστε και ούτω κάθε εξής. Αυτοί οι καταναγκασμοί είναι δυστυχώς βαθιά ριζωμένοι στην κοινωνία μας και φυσικά θεωρούνται “αυτονόητοι” ή “φυσιολογικοί”. Αναπαράγονται μέσα από την οικογένεια, την παιδεία, τη θρησκεία, την πολιτική, το δικαστικό σώμα, τα ΜΜΕ και διαιωνίζουν την ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών αυξάνοντας με αυτό τον τρόπο τις διακρίσεις εις βάρος των γυναικών σε όλους τους τομείς της ζωής τους. Η σχέση μας με τη σεξουαλικότητα επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής μας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη σχέση μας με τον εαυτό μας, το σώμα μας, τη σχέση μας με τους άλλους, τη δουλειά μας, τη κοινωνική μας ζωή, τη ποιότητα ζωής μας, τη δημιουργικότητα. Επηρεάζει τη σωματική και ψυχική μας υγεία. Ως Σύνδεσμος οραματιζόμαστε έναν κόσμο όπου η σεξουαλικότητα απολαμβάνεται και εκφράζεται με ελευθερία, σεβασμό, ισότητα και αγάπη».
Μαγδαλένα Ζήρα – Αθηνά Κάσιου, σκηνοθέτιδες – δημιουργοί της πλατφόρμας «ΣΕΖΟΝ: Γυναίκες 2019-2020»
«Ποιος ο ρόλος του θεάτρου σήμερα; Και ειδικότερα: Ποιες ιστορίες λέμε; Ποιου τις ιστορίες λέμε; Τι είναι “κλασικό”; Ποια είναι η κυρίαρχη αφήγηση για τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία; Πώς η ιστορία του θεάτρου αντικατοπτρίζει αυτήν την αφήγηση; Πώς οι παραστατικές τέχνες διαιωνίζουν ή αποδομούν έμφυλα στερεότυπα; Με αυτά τα ερωτήματα ξεκινήσαμε όχι για να ανακαλύψουμε κάτι καινούριο ή πρωτότυπο, αλλά γιατί θέλαμε να συμμετέχουμε σε αυτό τον παγκόσμιο διάλογο που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Το να απαιτείς ισότητα στις παραστατικές τέχνες ή σε τομείς που παράγουν αφηγήσεις οι οποίες καθορίζουν τον πολιτισμό μας -όπως η σκηνοθεσία, η συγγραφή, η καλλιτεχνική διεύθυνση- είναι το ίδιο όπως το να απαιτείς κοινωνική δικαιοσύνη για άλλες ομάδες ή να σε ενδιαφέρει το τι γίνεται με το περιβάλλον ή να σε ενδιαφέρει το πώς μπορούμε να σταματήσουμε την επέλαση του λαϊκισμού, που αλώνει τα μυαλά του κόσμου και διαβρώνει τις ιδεολογίες. Όλα αυτά είναι αλληλένδετα. Πρέπει να καταλάβουμε ότι όταν κάποιος ενδιαφέρεται πραγματικά για την κοινωνική δικαιοσύνη και μέσα από την τέχνη μιλά για ισότητα, θα μιλήσει και για τη θέση της γυναίκας και για την οικονομική ανισότητα και για τον ρατσισμό και για όλες τις παθογένειες του συστήματος. Αλλά πρέπει και έμπρακτα να πρεσβεύουμε αυτά που διακηρύττουμε στα έργα μας: το περιεχόμενο της δουλειάς μας πρέπει να ευθυγραμμίζεται με την ηθική του πώς παράγεται η δουλειά. Το ποιος λέει την ιστορία έχει σημασία. Μέσα από την πλατφόρμα “ΣΕΖΟΝ: Γυναίκες 2019-2020” θα παρουσιάσουμε μια σειρά από διαλέξεις, παραστάσεις, εργαστήρια και αναλόγια για να διαπραγματευτούμε αυτό το θέμα, γιατί οι ιστορίες που λέμε γίνονται ο κόσμος στον οποίο ζούμε».
Αναστασία Παπαδοπούλου, πρόεδρος του συμβουλίου «Φωνή» ενάντια στη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών
«Ένα στα τέσσερα κορίτσια θα αντιμετωπίσει κάποιου είδους σεξουαλική κακοποίηση πριν την ηλικία των 18 χρονών. Από τη διανομή φωτογραφιών και βίντεο στο διαδίκτυο, μέχρι τη σεξουαλική επαφή. Σε όλα αυτά υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: η πεποίθηση ότι η γυναίκα οποιασδήποτε ηλικίας αποτελεί σεξουαλικό αντικείμενο προς χρήση και εκμετάλλευση και η ύπαρξή της είναι συνυφασμένη με την παροχή ικανοποίησης. Οι κίνδυνοι για όλα τα παιδιά είναι παρόντες και είναι ανυπολόγιστοι και ίσως ακατανόητοι για κάποιους από μας, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν υπήρχαν όταν εμείς μεγαλώναμε. Μέσω του διαδικτύου και της έκθεσης των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ασκείται πάνω τους μια πίεση για κοινωνικοποίηση με τρόπους που δεν μπορούν να διαχειριστούν. Μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να τα προστατεύσουμε κι αυτός είναι να τους δώσουμε τα εφόδια να προστατεύουν τον εαυτό τους. Μέσω της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης τούς μαθαίνουμε τα όρια που πρέπει να βάζουν στις σχέσεις τους με άλλους, τον σεβασμό προς άλλους αλλά κυρίως προς τον εαυτό τους, τους κινδύνους που θα βρουν μπροστά τους και πώς να προστατευτούν. Την “ημέρα της γυναίκας” ας δεχτούμε ότι τα δικαιώματά της αρχίζουν από την ημέρα που γεννιέται και η προστασία της θα επιτευχθεί μόνο με την κατάρριψη της νοοτροπίας του “αντικειμένου” και τη σωστή διαπαιδαγώγηση όλων των μελλοντικών ενηλίκων».
Αλεξάνδρα Ατταλίδου, εκπρόσωπος Τύπου του Γραφείου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο
«Ασχολούμαι με πάθος από πολύ νεαρή ηλικία με θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων συμπεριλαμβανομένης της ισότητας. Ως επαγγελματίας ευτύχησα! Εργάζομαι για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τον θεσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι αφοσιωμένος στην υπεράσπιση των βασικών δικαιωμάτων των ανθρώπων και της δημοκρατίας. Ανθρώπινο δικαίωμα είναι και η ισότητα, η οποία συνιστά θεμελιώδη αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παίζει σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια εδραίωσής της. Στην Κύπρο ενώ έχουν γίνει βήματα προς την ισότητα, εντούτοις στην πράξη, οι γυναίκες δεν έχουν πραγματική φωνή γιατί υποαντιπροσωπεύονται παντού. Μας απαντούν οι διοικούντες ότι έχουμε γυναίκες βουλευτές ή υπουργούς, μα εγώ σημειώνω ότι «μια γυναίκα σε συμβούλιο είναι απλά ένα σύμβολο, δύο αποτελούμε μειοψηφία – τρεις σημαίνει ότι συμμετέχουμε στις αποφάσεις». Σε τελική ανάλυση, το πραγματικό θέμα για την άνιση εκπροσώπηση των γυναικών σε όλους τους τομείς στην Κύπρο αφορά την ίδια τη δημοκρατία. Αφού ο μισός πληθυσμός περιθωριοποιείται σημαίνει ότι υπάρχει σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα. Μέχρις ότου έχουμε πραγματική ποικιλομορφία σε όλες τις πτυχές της πολιτικής, επιχειρηματικής και κοινωνικής ζωής θα χάνουμε μεγάλες ευκαιρίες και θα λειτουργούμε σε όλο και πιο μειονεκτική ανταγωνιστική θέση ως χώρα».
Τζόζη Χριστοδούλου, σύμβουλος σε θέματα φύλου στο υπουργείο εξωτερικών
«Η ισότητα δεν είναι κάτι προσωπικό, είναι ένα σοβαρό πολιτικό ζήτημα. Η ανισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα είναι πρόβλημα με παγκόσμιες πολιτικές και οικονομικές διαστάσεις. Αρκεί να δούμε κάποιους αριθμούς: σε 104 χώρες του κόσμου οι γυναίκες απαγορεύεται να εργάζονται σε συγκεκριμένα επαγγέλματα. Σε παγκόσμιο επίπεδο οι γυναίκες κερδίζουν λίγο πάνω από το μισό των εισοδημάτων των αντρών. Τα κορίτσια και οι γυναίκες συνεχίζουν να ζουν σε συνθήκες που περιορίζουν την ελευθερία τους, βρίσκονται αντιμέτωπες με διάφορες μορφές βίας και στερούνται ίσων ευκαιριών και πρόσβασης, ανάμεσα σε άλλα, στην Εκπαίδευση, Υγεία, Εργασία, Πολιτική, Οικονομική, Πολιτιστική και Κοινωνική ζωή. Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά τα δεδομένα η ενσωμάτωση του φύλου αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της εξωτερικής πολιτικής της χώρας και κατευθυντήρια αρχή για το υπουργείο Εξωτερικών, συμβολίζοντας επίσης τον βαθμό πολιτικής ωριμότητας της Κύπρου. Η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί πλέον να παίξει σημαντικό ρόλο στη χάραξη πολιτικής σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και περιφερειακό επίπεδο στα θέματα που αφορούν στα δικαιώματα των γυναικών και την προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών».
Μύρια Βασιλειάδου, Ευρωπαία συντονίστρια κατά της εμπορίας προσώπων
«Φέρω την ετικέτα της φεμινίστριας με συνείδηση και περηφάνια για σχεδόν τρεις δεκαετίες. Έχοντας συμβάλει στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών μέσα από εθελοντική, μη κυβερνητική, ακαδημαϊκή και πολιτική δράση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, μπορώ να πω τώρα με βεβαιότητα ότι δεν μπορούμε να εφησυχάσουμε ούτε για μια στιγμή. Τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών κινδυνεύουν κάθε φορά που εξοστρακίζονται, κακοποιούνται, απειλούνται, τυχαίνουν διακρίσεων στη δημόσια σφαίρα, στον χώρο εργασίας, στην κοινωνική ζωή και μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Τα δικαιώματα των γυναικών κινδυνεύουν κάθε φορά που μια γυναίκα ή ένα κορίτσι αγοράζεται και πωλείται για να καταλήξει θύμα σεξουαλικής, εργασιακής και άλλης μορφής εκμετάλλευσης. Κάθε φορά που αναγκάζεται να παρέχει υπηρεσίες ενάντια στη θέλησή της ακριβώς επειδή είναι γυναίκα, επειδή είναι κορίτσι. Αλλά και κάθε φορά που μια γυναίκα, ένα κορίτσι δεν μπορεί να μιλήσει, κάθε φορά που η φωνή της αποσιωπάται και αγνοείται, ακριβώς λόγω του φύλου της. Δεν μπορούμε να εφησυχάσουμε ούτε για μια στιγμή. Είτε με τις πράξεις, είτε με την απραξία μας, φέρουμε όλες και όλοι ευθύνη».
Σουζάνα Ελίσα Παύλου, διευθύντρια Μεσογειακού Ινστιτούτου Μελετών Κοινωνικού Φύλου
«Σήμερα στην Κύπρο 1 στις 3 γυναίκες έχει αντιμετωπίσει σωματική ή σεξουαλική βία, ενώ 91% των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας είναι γυναίκες. Σύμφωνα με στατιστικές της Αστυνομίας, καταγγέλθηκαν 56 βιασμοί και 4 απόπειρες βιασμών μεταξύ του 2014-2016, ενώ υπήρξαν πέραν των 30 δολοφονιών γυναικών από συντρόφους ή πρώην συντρόφους τους τα τελευταία 15 χρόνια. Η βία κατά των γυναικών αποτελεί αιτία και αποτέλεσμα των άνισων σχέσεων εξουσίας μεταξύ ανδρών και γυναικών και των έμφυλων ανισοτήτων σε όλους του τομείς. Ως εκ τούτου, η πρωτοβάθμια πρόληψη δεν πρέπει να περιορίζεται στην εκπαίδευση αλλά να εστιάζει στην ενίσχυση των γυναικών σε όλα τα επίπεδα της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Πρέπει να εξετάσουμε όλες τις διαστάσεις της ανισότητας και το πώς αυτές περιορίζουν τη δυνατότητα των γυναικών να αντισταθούν στην κακοποίηση και να αναπτύξουμε εκείνους τους μηχανισμούς που θα διασφαλίσουν ότι οι γυναίκες θα μπορούν να κάνουν επιλογές και να λαμβάνουν αποφάσεις για τη ζωή τους, όπως θεωρούμε αυτονόητο και για τους άντρες».
Μαρία Παφίτη, ιστορικός τέχνης
«Οι περισσότερες απόφοιτοι σχολών τέχνης, ιστορίας της τέχνης και συναφών κλάδων είναι γυναίκες, ωστόσο, παρατηρούμε ότι ο τομέας εργασίας κυριαρχείται από άντρες. Οι περισσότεροι διευθυντές μουσείων, επιμελητές, διευθυντές οίκων δημοπρασιών αλλά ακόμη και καλλιτέχνες που εκθέτουν στις γκαλερί διεθνώς είναι άντρες. Στον οίκο Christies, για παράδειγμα, μόλις το 2014 ηγήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία γυναίκα. Το μισθολογικό χάσμα ανάμεσα στα δύο φύλα φθάνει μέχρι 37% και μόλις πρόσφατα οι γυναίκες άρχισαν να συμμετέχουν σε συμβούλια λήψης αποφάσεων. Στην αγορά της τέχνης διακινούνται τεράστια ποσά χρημάτων, γι’ αυτό πίσω από το εκλεπτυσμένο πρόσωπο που βλέπει και θαυμάζει το κοινό, το περιβάλλον είναι ιδιαίτερα σκληρό. Οι περισσότερες γκαλερί διοικούνται από άνδρες και ως εκ τούτου οι μεγαλύτερες συναλλαγές πραγματοποιούνται από αυτούς. Σήμερα, αργά αλλά σταθερά βλέπουμε να αλλάζουν αυτά τα δεδομένα. Η ίδια η ιστορία της τέχνης, άλλωστε, αποδεικνύει ότι ο ρόλος της γυναίκας υπήρξε διαχρονικά καταλυτικός. Πολλές από τις σημαντικότερες συλλογές φτιάχτηκαν από γυναίκες, για παράδειγμα ο πυρήνας του Hermitage από τη Μεγάλη Αικατερίνη και τα μουσεία Guggenheim από τη συλλέκτρια Peggy Guggenheim. Αξίζει να ανακαλέσουμε τη σοφία των αρχαίων προγόνων μας που έδωσαν γυναικεία μορφή στις εννέα μούσες. Αυτό κατά τη γνώμη μου δεν είναι καθόλου τυχαίο».
- Mια κοινωνική προσφορά της Estée Lauder γιατί το #1 foundation μας έχει γίνει ίνδαλμα.
• Διάρκεια μέχρι 24-ώρες
• Είναι Οil-Free • Ελέγχει την λιπαρότητα
• Ανθεκτικό στην υγρασία
