Οι φιλίες στο σχολείο παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη ζωή ενός παιδιού. Είναι οι πρώτες σχέσεις μέσα από τις οποίες μαθαίνει να μοιράζεται, να συνεργάζεται, να εμπιστεύεται, αλλά και να διεκδικεί τη θέση του μέσα σε μια ομάδα. Δεν είναι, όμως, όλες οι φιλίες υγιείς. Κάποιες μπορεί να γίνουν πιεστικές, μονόπλευρες ή να επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογία του παιδιού, χωρίς πάντα να φαίνεται από την αρχή.
Γι’ αυτό και ο ρόλος του γονέα είναι σημαντικός. Όχι για να ελέγχει κάθε σχέση του παιδιού, αλλά για να το βοηθήσει να καταλάβει πότε μια φιλία το κάνει να νιώθει καλά και πότε αρχίζει να το πληγώνει.
Τι σημαίνει τοξική φιλία στο σχολείο
Μια τοξική φιλία δεν σημαίνει απαραίτητα καθημερινούς καβγάδες ή έντονες συγκρούσεις. Πολλές φορές φαίνεται μέσα από μικρές συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται: ένα παιδί που ειρωνεύεται, που αποκλείει, που πιέζει ή που κάνει το άλλο παιδί να νιώθει ότι πρέπει συνεχώς να προσπαθεί για να γίνει αποδεκτό.
Αν μια φιλία δημιουργεί άγχος, φόβο, στεναχώρια ή κάνει το παιδί να αμφισβητεί τον εαυτό του, τότε είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή.
Τα red flags που δεν πρέπει να αγνοήσεις
Υπάρχουν ορισμένα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι μια φιλία δεν είναι τόσο αθώα όσο φαίνεται. Για παράδειγμα, αν το παιδί δέχεται συχνά κοροϊδία, υποτιμητικά σχόλια ή νιώθει ότι πρέπει πάντα να κάνει αυτό που θέλει ο άλλος για να μη χάσει τη φιλία του, τότε κάτι χρειάζεται να διερευνηθεί.
Το ίδιο ισχύει αν αποκλείεται συστηματικά από παιχνίδια ή παρέες, αν φοβάται να πει «όχι», αν επιστρέφει από το σχολείο στεναχωρημένο ή αν αρχίζει να αποφεύγει δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε.
Πώς να ανοίξεις τη συζήτηση
Πολλά παιδιά δεν μιλούν εύκολα για όσα συμβαίνουν στις φιλίες τους. Μπορεί να ντρέπονται, να φοβούνται ότι θα τα μαλώσουν ή απλώς να μην ξέρουν πώς να περιγράψουν αυτό που νιώθουν.
Γι’ αυτό η προσέγγιση χρειάζεται ηρεμία. Αντί για ερωτήσεις που ακούγονται πιεστικές, μπορείς να ξεκινήσεις πιο απλά: «Πώς πέρασες σήμερα στο σχολείο;», «Με ποιον έπαιξες στο διάλειμμα;», «Υπήρξε κάτι που σε στεναχώρησε;». Το σημαντικό είναι να ακούσεις χωρίς να διακόψεις και χωρίς να βιαστείς να δώσεις λύσεις. Πρώτα το παιδί πρέπει να νιώσει ότι το πιστεύεις και το καταλαβαίνεις.
Μάθε του να βάζει όρια
Ένα από τα πιο χρήσιμα μαθήματα που μπορεί να πάρει ένα παιδί είναι ότι έχει δικαίωμα να βάζει όρια. Να λέει «όχι» όταν κάτι το κάνει να νιώθει άβολα, να απομακρύνεται από καταστάσεις που το πιέζουν και να εκφράζει αυτό που αισθάνεται χωρίς ενοχές.
Φράσεις όπως «δεν μου αρέσει αυτό», «δεν θέλω να το κάνω» ή «σταμάτα, με ενοχλεί» μπορεί να ακούγονται απλές, αλλά για ένα παιδί είναι πολύ σημαντικές. Μπορείς μάλιστα να τις εξασκήσεις μαζί του μέσα από μικρά παραδείγματα ή παιχνίδια ρόλων, ώστε να νιώσει πιο σίγουρο όταν χρειαστεί να τις χρησιμοποιήσει.
Ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή του
Ένα παιδί που νιώθει ότι αξίζει, είναι πιο δύσκολο να παραμείνει σε μια σχέση που το μειώνει. Η αυτοεκτίμηση χτίζεται καθημερινά, μέσα από την αποδοχή, την ενθάρρυνση και την επιβεβαίωση ότι η γνώμη και τα συναισθήματά του έχουν σημασία.
Επαινώντας την προσπάθειά του, στηρίζοντας τα ενδιαφέροντά του και υπενθυμίζοντάς του ότι αξίζει σεβασμό, το βοηθάς να αναγνωρίζει πιο εύκολα ποιες σχέσεις του κάνουν καλό και ποιες όχι.
Πότε πρέπει να παρέμβεις
Αν δεις ότι το παιδί αλλάζει συμπεριφορά, απομονώνεται, χάνει το ενδιαφέρον του για το σχολείο ή αρνείται να πάει, τότε χρειάζεται πιο άμεση παρέμβαση. Σε αυτή την περίπτωση, είναι καλό να μιλήσεις με τους εκπαιδευτικούς, ώστε να υπάρχει καλύτερη εικόνα για το τι συμβαίνει μέσα στο σχολικό περιβάλλον.
Αν η κατάσταση επιμένει ή επηρεάζει έντονα την ψυχολογία του παιδιού, η βοήθεια ενός ειδικού μπορεί να είναι πολύτιμη.
Η φιλία είναι και μάθημα ζωής
Οι δυσκολίες στις φιλίες είναι μέρος της ανάπτυξης. Μέσα από αυτές, τα παιδιά μαθαίνουν τι σημαίνει σεβασμός, εμπιστοσύνη, όριο και αληθινή σύνδεση. Το ζητούμενο δεν είναι να μην πληγωθούν ποτέ, αλλά να μάθουν να αναγνωρίζουν πότε μια σχέση δεν τους κάνει καλό.
Το πιο σημαντικό είναι το παιδί να ξέρει ότι δεν είναι μόνο του. Ότι έχει δίπλα του έναν ενήλικα που θα το ακούσει, θα το πιστέψει και θα το βοηθήσει να νιώσει ξανά ασφαλές.
Πηγή: www.mama365.gr
