Τα παιδιά σήμερα μοιάζουν συχνά να ζουν σε ρυθμούς ενηλίκων. Το πρόγραμμά τους είναι γεμάτο, οι απαιτήσεις πολλές και η πίεση για επιτυχία ξεκινά όλο και νωρίτερα. Σχολείο, φροντιστήρια, ξένες γλώσσες, αθλητικές δραστηριότητες, στόχοι και επιδόσεις δημιουργούν μια καθημερινότητα που αφήνει όλο και λιγότερο χώρο για παιχνίδι, ξεκούραση και ανεμελιά.
Τι είναι το hurried child syndrome
Αυτό ακριβώς περιγράφει το λεγόμενο hurried child syndrome, ένας όρος που χρησιμοποιήθηκε ήδη από τη δεκαετία του ’80 από τον παιδοψυχολόγο David Elkind και σήμερα επιστρέφει στη συζήτηση μέσα από τα social media. Στα ελληνικά, θα μπορούσε να αποδοθεί ως σύνδρομο της πρόωρης ενηλικίωσης των παιδιών, καθώς δεν σημαίνει ότι το παιδί «βιάζεται» από μόνο του να μεγαλώσει. Αντίθετα, σημαίνει ότι το περιβάλλον του το σπρώχνει, πολλές φορές άθελά του, σε ρόλους, ευθύνες και απαιτήσεις που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία του.
Με απλά λόγια, πρόκειται για την κατάσταση κατά την οποία ένα παιδί καλείται να λειτουργήσει σαν μικρός ενήλικας. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν το πρόγραμμά του είναι υπερβολικά φορτωμένο, όταν υπάρχει διαρκής πίεση για καλές επιδόσεις, όταν η καθημερινότητά του περιστρέφεται γύρω από τον ανταγωνισμό ή όταν οι γονείς το εκθέτουν σε άγχη που ανήκουν στον κόσμο των μεγάλων, όπως οικονομικά ή οικογενειακά προβλήματα.
Γιατί οι γονείς το κάνουν χωρίς να το καταλαβαίνουν
Το σημαντικό είναι πως οι περισσότεροι γονείς δεν το κάνουν από κακή πρόθεση. Συνήθως προσπαθούν να δώσουν στο παιδί τους τα καλύτερα εφόδια και να το προετοιμάσουν για το μέλλον. Όμως, όταν η ανάγκη για εξέλιξη μετατρέπεται σε συνεχή πίεση, το παιδί μπορεί να χάσει κάτι πολύ βασικό: τον χρόνο να μεγαλώσει φυσιολογικά, με τον δικό του ρυθμό.
Το ελεύθερο παιχνίδι είναι απαραίτητο
Οι ειδικοί τονίζουν πως το παιχνίδι, η ξεκούραση και ο ελεύθερος χρόνος δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασικά κομμάτια της παιδικής ανάπτυξης. Μέσα από το ελεύθερο παιχνίδι, τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται συναισθήματα, να συνεργάζονται, να δοκιμάζουν ρόλους, να λύνουν προβλήματα και να χτίζουν αυτοπεποίθηση. Όταν όμως κάθε ώρα της ημέρας είναι οργανωμένη γύρω από μια υποχρέωση ή έναν στόχο, το παιδί μπορεί να οδηγηθεί σε άγχος, κόπωση και συναισθηματική πίεση.
Τα σημάδια ότι ένα παιδί πιέζεται υπερβολικά
Τα σημάδια ότι ένα παιδί πιέζεται περισσότερο από όσο αντέχει δεν είναι πάντα εμφανή. Μπορεί να δείχνει πιο αγχωμένο, να κουράζεται εύκολα, να έχει συχνούς πονοκεφάλους ή πόνους στην κοιλιά, να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, να αποφεύγει το σχολείο ή τις δραστηριότητες, να φοβάται υπερβολικά την αποτυχία ή να γίνεται τελειομανές. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί απλώς να μην έχει πια διάθεση για παιχνίδι.
Πώς μπορούν οι γονείς να βρουν ισορροπία
Η λύση δεν είναι να σταματήσουν τα παιδιά να έχουν δραστηριότητες ή στόχους. Είναι να υπάρχει ισορροπία στην καθημερινότητα του παιδιού. Να έχει πρόγραμμα, αλλά και χρόνο χωρίς πρόγραμμα. Να ενθαρρύνεται να προσπαθεί, αλλά να μη νιώθει ότι η αξία του εξαρτάται μόνο από τις επιδόσεις του. Να μαθαίνει ότι τα λάθη είναι μέρος της ζωής και ότι η ξεκούραση είναι εξίσου σημαντική με την προσπάθεια.
