Κύριε Μπαμπινιώτη, είναι σωστός ο όρος «Βόρεια Μακεδονία»;

Κύριε Μπαμπινιώτη, είναι σωστός ο όρος «Βόρεια Μακεδονία»;

Μιλήσαμε το πρωί της Τρίτης. Και του ανέφερα πως ως ο πιο έγκριτος -και βραβευμένος πολλές φορές- καθηγητής γλωσσολογίας, πρώην πρύτανης του του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην και πρώην υπουργός Παιδείας της Ελλάδος, θα ήταν ο ιδανικός για να αποσαφηνίσει γλωσσικά όσα αναφέρονται τις τελευταίες μέρες. 

Αντιγράφω από το «Λεξικό Νέας Ελληνικής γλώσσας» του κ. καθηγητή: Μακεδόνες / Μακεδονία: ετυμολογία και σημασία. Mακεδνοί, Mακεδόνες, Mακέται είναι οι ονομασίες που χρησιμοποιήθηκαν για τους Έλληνες της Mακεδονίας, ονομασίες που συνδέονται με τις λ. μᾶκος (μῆκος) και μακρός, οπότε το Mακεδονία θα δήλωνε αρχικά «τη μακρινή ή ψηλά (στον Bορρά) ευρισκόμενη» περιοχή. Eίναι γνωστή η μαρτυρία του Hροδότου (δηλωτική και αυτή της δωρικής καταγωγής των Mακεδόνων): «τὸ δὲ Δωρικόν, πολυπλάνητον κάρτα… οἴκεε ἐν Πίνδῳ Mακεδνὸν καλεόμενον» (Hροδ. 1, 56), ενώ στον Όμηρο ήδη απαντά η λ. μακεδνός με τη σημ. «ψηλόκορμος»: «οἷά τε φύλλα μακεδνῆς αἰγείροιο» (η 106) «σαν τα φύλλα τής ψηλόκορμης λεύκας», οπότε και Mακεδνοί πιθ. να ήταν οι «υψηλόσωμοι».

Ο όρος «Βόρεια Μακεδονία», με βάση τη συμφωνίας της προηγούμενης Κυριακής, σας βρίσκει σύμφωνο;
Θα προτιμούσα, ως γλωσσολόγος, μία πραγματικά σύνθετη λέξη και όχι σύνθετη φράση. Το «Βόρεια Μακεδονία», δηλαδή η φράση, έχει τον κίνδυνο, να μη δηλώνεται στην επικοινωνία, ιδίως στην προφορική, αλλά και τη γραπτή, το πρώτο στοιχείο της φράσης και να μένει μόνο το δεύτερο. Να μη λέει, δηλαδή, ότι «κατάγομαι από τη Βόρεια Μακεδονία», αλλά «από τη Μακεδονία». Γι’ αυτό, από παλιά -και επιμένω σ’ αυτό και με την ιδιότητα του γλωσσολόγου- θα έπρεπε να έχει επιδιωχθεί να υπάρχει μία σύνθετη λέξη, δηλαδή να μιλάμε για «Σλαβομακεδονία» ή για «Μακεδονοσλαβία». Σ’ αυτή την περίπτωση, θα ήταν πολύ καθαρή και η προέλευση και όλο αυτό το περιεχόμενο αυτού του κράτους και αυτού του έθνους που αντιστοιχεί σ’ αυτό το κράτος. Επομένως, η δήλωση με φράση πάντοτε είναι μία δήλωση η οποία γλωσσικά γεννά προβλήματα. Ως προς την ουσία του όρου, μιλώντας για «Βόρεια Μακεδονία», αυτό το οποίο εξυπακούεται και υπονοείται είναι ότι υπάρχει και «Νότια Μακεδονία». Θυμηθείτε για την Κορέα: Υπάρχει η «Βόρεια Κορέα», υπάρχει και η «Νότια Κορέα». Που σημαίνει ότι είναι δύο κράτη αλλά μία χώρα – το βόρειο και το νότιο. Στην περίπτωση της Μακεδονίας δεν πρόκειται γι’ αυτό. Είναι δύο διαφορετικά έθνη, αυτό που είναι οι Σκοπιανοί και αυτό που είμαστε οι Έλληνες της Μακεδονίας. Επομένως και ο όρος, γλωσσολογικά, δεν είναι δηλωτικός. Θα έπρεπε να έχει επιδιωχθεί μία σύνθετη λέξη. Καταλαβαίνω τις δυσκολίες στη διαπραγμάτευση, αλλά φοβάμαι ότι δεν είχαν και μία υποστήριξη οι διαπραγματευτές μας από εμπειρογνώμονες, ανθρώπους, δηλαδή, που ξέρουν και το κομμάτι της γλώσσας και από άλλους εμπειρογνώμονες-ειδικούς που ξέρουν το κομμάτι της ιστορίας.

Λίγα λεπτά αργότερα θα μου αποστείλει στο e-mail μου και μέρος κειμένου του που δημοσιεύτηκε, λίγες εβδομάδες πριν από τη Συμφωνία Τσίπρα-Ζάεφ, που αφορά στη χρήση της «Μακεδονικής γλώσσας»: «Ακούστηκε από επίσημα χείλη ότι η Ελλάδα έχει αποδεχθεί -και οιονεί αναγνωρίσει- ήδη την ονομασία “μακεδονική γλώσσα” από το 1977, με προφανή αναφορά στην Τρίτη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την τυποποίηση (standardization) των γεωγραφικών ονομάτων που έλαβε χώρα στην Αθήνα 17 Αυγ. – 7 Σεπτ. του 1977. Μια γρήγορη έστω αναδρομή στα σχετικά Πρακτικά της Διάσκεψης δείχνει χωρίς καμιά αμφιβολία ότι στη Συνάντηση αυτή συζητήθηκε -ως συνέχεια άλλων προηγηθεισών Διασκέψεων- ως μόνο θέμα και για πολλές χώρες και γλώσσες (Κινεζική, Αραβική, Εβραϊκή, Ινδική, Ασιατικές γλώσσες κ.ά.) πώς θα μεταγραμματίζονται τα τοπωνύμιά τους με λατινικούς χαρακτήρες («romanization») βάσει ενός συστήματος μεταγραμματισμού (transliteration) των γραμμάτων τού αλφαβήτου τους που θα διευκολύνει να διαβάζονται ευρύτερα… Αυτό που αποφασίστηκε τότε, όπως και με όλες τις άλλες γλώσσες, είναι ο απλός μεταγραμματισμός με λατινικούς χαρακτήρες της γλώσσας των Σκοπίων και όχι η ονομασία της ως «μακεδονικής γλώσσας»! Ας σημειώσουμε εδώ, ότι η ίδια η επωνυμία της σύστασης («Serbo-Croatian and Macedonian Cyrillic alphabets of Yugoslavia») δείχνει και ποιας γλωσσικής οικογενείας γλώσσα είναι η γλώσσα των Σκοπίων (ανήκει στις σλαβικές γλώσσες), γραφόμενη όπως και οι λοιπές γλώσσες της τότε Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας, η Σερβική και η Κροατική, με το σλαβικό κυριλλικό αλφάβητο. Δεν αμφισβητούν, δηλαδή, ούτε καν οι ίδιοι ότι η γλώσσα τους είναι σλαβική, γι’ αυτό και γράφεται με το σλαβικό αλφάβητο όπως και οι άλλες σλαβικές γλώσσες (Σερβική, Κροατική, Βουλγαρική, Ρωσική, Πολωνική κ.ά.). Κι όμως την αποκαλούν “Μακεδονική”!.

Related posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *