Λία Λαπίθη: Η γνωστή εικαστικός μάς υποδέχεται στο σπίτι της

Λία Λαπίθη: Η γνωστή εικαστικός μάς υποδέχεται στο σπίτι της

Λία Λαπίθη: Η γνωστή εικαστικός μάς υποδέχεται στο σπίτι της
Φωτογραφία: Στέλιος Καλλινίκου

Με το μοναδικό της στιλ, η γνωστή εικαστικός μάς υποδέχεται στον ξεχωριστό της κόσμο και μας μιλά για την 30χρονη πορεία της. 

Της Νατάσας Γεωργίου

Η πορεία σας στο χώρο των τεχνών μετρά 30 πλέον χρόνια, με ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, βίντεο, δημοσιεύσεις, παραστάσεις, διδασκαλία, συλλογές σε μουσεία και residencies, τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό και πολλές βραβεύσεις. Έχετε ακόμα το ίδιο πάθος για δημιουργία;

Μετά από 30 χρόνια δημιουργίας, θα παρομοιάσω το πάθος με τα πέντε στάδια της αγάπης. Το πρώτο στάδιο είναι αυτό του έρωτα, είναι το σημείο που ζούμε μέσα σε ένα σύννεφο από ευτυχισμένες ορμόνες. Προβάλλουμε όλες τις επιθυμίες και τις ελπίδες πάνω στο χώρο της τέχνης, όπως κάνουμε για παράδειγμα με τον σύντροφό μας, ο οποίος γίνεται γρήγορα ένα εξιδανικευμένο πρόσωπο. Στο δεύτερο στάδιο, η αγάπη γίνεται πιο δυνατή. Γνωρίζει ο ένας τον άλλον και επηρεάζει ο ένας τις πτυχές της ζωής του άλλου. Το τρίτο στάδιο αγάπης είναι η περίοδος που οι ελπίδες αρχίζουν να γκρεμίζονται. Όλα γίνονται προβλέψιμα και αρχίζουμε να νιώθουμε ότι έχουμε ανάγκη από ένα διάλειμμα ή ακόμα ότι δεν υπάρχει λόγος να βασανίζουμε τον εαυτό μας και τον σύντροφό μας. Αν κλείσουμε τα μάτια μας και συνεχίσουμε, παρά την απροθυμία μας, τότε θα περάσουμε στο τέταρτο στάδιο. Το μυαλό μας έχει απελευθερωθεί από τις ψευδαισθήσεις που είχαμε σε προηγούμενα στάδια. Η τέχνη, όπως ακριβώς και ο άνθρωπός μας, μπορεί να μην είναι αυτό που είχαμε στο μυαλό μας, αλλά είναι αληθινή. Γνωρίζουμε και αποδεχόμαστε τα ελαττώματά της. Το πέμπτο στάδιο, είναι αυτό στο οποίο βρίσκομαι εγώ τώρα, μετά από τόσα χρόνια πίστης! Όπως και με την αγάπη, τώρα είμαι συνειδητοποιημένη και έχω πια μια βαθιά και ισχυρή επικοινωνία με την τέχνη. Επίσης, έχω φτάσει στο εξής απελευθερωτικό συμπέρασμα: ότι εγώ με την τέχνη, όπως ακριβώς ένα ζευγάρι, έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε τον κόσμο.

Η Πάφος έχει επιλεγεί ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2017. Με τι καταπιάνεται το έργο που θα παρουσιάσετε εκεί;
Το έργο μου ονομάζεται «The Corner of a Foreign Field» και θα το παρουσιάσω στη Λεμόνα, το Μάιο του 2017. Είναι ένα καλλιτεχνικό γεύμα-γεγονός, που απολήγει σε ένα ντοκουμέντο για τη συμβίωση ξένων και ντόπιων στην Πάφο. Μια ομάδα μόνιμων κατοίκων, διανοουμένων και δημιουργών, επιχειρεί να προσπελάσει ζητήματα σχετικά με τις προοπτικές και τις δυνατότητες αρμονικής συμβίωσης ετεροτήτων σε ένα πολυπολιτισμικό, αλλά και έντονα κυπριακό περιβάλλον. Η Λεμόνα, ένα χωριό ημιορεινό, με αρκετό πράσινο και περιτριγυρισμένο από όμορφους, γραφικούς λοφίσκους, έμελλε να αγαπηθεί από πολλούς ταξιδιώτες ,οι οποίοι επέλεξαν να την κάνουν δεύτερη πατρίδα τους.

Η έμπνευσή σας από πού πηγάζει;
Εκτιμώ το καλό κρασί και η οινοποιία στην Κύπρο αυτή τη στιγμή ακμάζει. Το οινοποιείο Τσαγγαρίδη, που βρίσκεται στο γραφικό χωριό Λεμόνα της Πάφου, αποτέλεσε την πηγή έμπνευσής μου. Σε αυτό το μέρος, ο προπάππους Τσαγγαρίδης, προετοίμασε το έδαφος, φύτεψε τους πρώτους αμπελώνες, τους φρόντισε και τους καλλιέργησε, όπως ακριβώς συνεχίζουν να κάνουν και σήμερα. Μπορώ να πω ανεπιφύλακτα ότι η κληρονομιά που κουβαλά το οινοποιείο Τσαγγαρίδη βασίζεται στο σεβασμό της τέχνης της οινοποιίας και έτσι ο θεατής στα εγκαίνια της έκθεσης θα μπορεί να πάρει μια γεύση αυτής της τέχνης.

Η ακαδημαϊκή σας μόρφωση εκτείνεται από την τέχνη και την αρχιτεκτονική μέχρι τη φιλοσοφία και την εκπαίδευση. Πόσο συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους;
Η γνώση είναι δύναμη. Τόσο απλά.

Πόσο σημαντική είναι η ακαδημαϊκή μόρφωση για την καλλιέργεια του πνεύματος;
Πνευματική καλλιέργεια σημαίνει μόρφωση και η πνευματική καλλιέργεια κάνει πιο εύκολη την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής.

Μπορεί το έμφυτο ταλέντο να αναπτυχθεί χωρίς να υπάρχει η μόρφωση στο συγκεκριμένο τομέα;
Αν με ρωτάτε αν το ταλέντο είναι έμφυτο ή επίκτητο, αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση, που οδηγεί και στο ερώτημα τι σημαίνει ταλέντο. Ικανότητα, επιδεξιότητα, δεξιοτεχνία, ταλέντο, έφεση, φυσικό χάρισμα, έμφυτη κλίση. Αλλά θα σας απαντήσω ευθέως, δίνοντάς σας ως παράδειγμα, τον Μότσαρτ, που αποκαλείται παιδί θαύμα. Δεν ξύπνησε μια μέρα ξαφνικά στα έξι του χρόνια, κάθισε στο πιάνο και συνέθεσε ένα συμφωνικό έργο από το πουθενά! Είχε αστείρευτη δημιουργικότητα, ευρηματικότητα, φαντασία. Είχε ένα καταπληκτικό αφτί, ένα άψογο μέτρημα, μία εξαιρετική τεχνική, τόσο στο πιάνο όσο και στο βιολί. Ο Μότσαρτ, όμως, είχε και την τύχη να γεννηθεί και να μεγαλώσει σε μία οικογένεια μουσικών, σε ένα σπίτι γεμάτο από μουσικά όργανα, με έναν πατέρα εξαίρετο δάσκαλο, σε έναν τόπο και μια εποχή όπου η κλασική μουσική γνώρισε το μεγαλύτερή της άνθηση και είχε τη δυνατότητα να ταξιδέψει από μωρό σε πολλούς χώρους υψηλής μουσικής καλλιέργειας της εποχής. Η παιδεία δεν είναι μόνο τα σχολεία και τα πανεπιστήμια, αλλά είναι και η οικογένεια, το περιβάλλον και η κοινωνία στο οποίο μεγαλώνει κάποιος.

Πόσο δύσκολο είναι σήμερα να δημιουργείς κάτι πρωτοποριακό στην τέχνη με τους ραγδαίους ρυθμούς ανάπτυξης της τεχνολογίας; Είναι βοηθητικός παράγοντας η τεχνολογία;
Θεωρώ ότι το ζευγάρι τέχνη – τεχνολογία είναι αυτό που πολλές φορές προσδιορίζει τον πολιτισμό μιας περιόδου, την ανάπτυξη και τη δημιουργία.


Η τέχνη σήμερα έχει πλέον πολλές διαφορετικές μορφές. Θεωρείτε ότι θα πρέπει να υπάρχουν όρια στο τι θεωρείται τέχνη;
Τι θεωρώ ότι είναι τέχνη; Ο Πικάσο είχε πει: «Όλοι γνωρίζουμε πως η Τέχνη δεν είναι η αλήθεια. Η Τέχνη είναι ένα ψεύδος που μας κάνει να αναγνωρίζουμε την αλήθεια, τουλάχιστον την αλήθεια που μας δίνει». Κάτι παρόμοιο είπε και ο Αριστοτέλης , δηλαδή ότι «ο σκοπός της τέχνης δεν είναι να αναπαραστήσει την εξωτερική εμφάνιση των πραγμάτων, αλλά την εσωτερική τους σημασία».

Πόσο εκτεθειμένος νιώθει ένας καλλιτέχνης όταν παρουσιάζει τη δουλειά του στο κοινό; Είναι ένα κομμάτι από την ψυχή του;
«Everyone who does anything is criticized. Expect it. Listen to it. Then dismiss it».

Υπάρχει κάποια δουλειά σας για την οποία νιώθετε κάτι ξεχωριστό;
Είχα πρωταγωνιστικό ρόλο στο άνοιγμα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας στη Βιένη και λίγα χρόνια μετά και στη Γαλλία, στο Μουσείο της Aix-en-Provence. Η τεράστια αίθουσα που μου δόθηκε εκεί για να εκθέσω τα έργα μου, ήταν γεμάτη από έργα του Πικάσο, τα οποία κατέβασαν για ένα χρόνο, ώστε να μπορώ να παρουσιάσω τη δουλειά μου!

Θα θέλατε να δοκιμάσετε να ασχοληθείτε με κάποια μορφή τέχνης με την οποία δεν ασχοληθήκατε μέχρι τώρα ή κάποια που αγαπάτε ιδιαίτερα;
Θα ήθελα να μπορούσα να τραγουδώ, αλλά είμαι εντελώς παράφωνη. Για να καταλάβετε, ο σύζυγός μου, μου απαγόρευε να τραγουδώ στα παιδιά πριν κοιμηθούν για να μην έχουν εφιάλτες!

Οι γονείς σας είχαν καλλιτεχνική φύση; Ως παιδί, με ποιο τρόπο ικανοποιούσατε την ανάγκη σας για δημιουργία;
Ο γονείς μου ήταν και οι δύο γιατροί, που είχαν πολλούς στενούς φίλους καλλιτέχνες, οι οποίοι μπαινόβγαιναν στο σπίτι μας. Μετέπειτα, κληρονόμησα μια μεγάλη συλλογή από τους πρώτους μοντέρνους καλλιτέχνες της Κύπρου, όπως τους Διαμαντή, Χριστόφορο Σάββα, Βότση κ.ά. Μεγάλωσα σε αυτό τον κύκλο, μου είναι ιδιαίτερα οικείο το όλο περιβάλλον και η ανάγκη μου για δημιουργία αναπτύχτηκε κατά τη διάρκεια των χρόνων αυτών.

Χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση ένας καλλιτέχνης από το οικογενειακό του περιβάλλον;
Πιστεύω πως ναι, αφού ο καλλιτέχνης αισθάνεται την ανάγκη να επικοινωνήσει πρωτίστως με τον εαυτό του. Οι άνθρωποι με καλλιτεχνική φύση σκέφτονται διαφορετικά, βλέπουν τον κόσμο από μια άλλη σκοπιά και είναι πιο ευαίσθητοι στα οπτικά ερεθίσματα.

Πώς έγινε η γνωριμία με τον σύζυγό σας;
Τον Γιάννη τον γνώρισα στον Όμιλο Ροταριανών, όπου ήμασταν και οι δύο μέλη και συνδαιτυμόνες κάθε Πέμπτη. Τότε ανέβαζα και μια έκθεση, ήρθε στην γκαλερί δύο – τρεις φορές να αγοράσει ένα έργο μου και μετά … the rest is history!

Τι θαυμάζετε στον σύζυγό σας;
Αν αναλύσω ποιοι άντρες αρέσουν σήμερα στις γυναίκες σύμφωνα με τον χαρακτήρα τους, με μέτρο την επιτυχία και με κριτήριο την εμφάνιση, ο δικός μου Γιάννης θα έπαιρνε άριστα σε όλα! Είναι όμορφος, επιτυχημένος, σοβαρός και στοργικός οικογενειάρχης. Έχει όλο το πακέτο!

Αποτελεί αυστηρό κριτή η οικογένειά σας;
Η καλλιτεχνική έκφραση και η κριτική σκέψη είναι δυο από τις πολυτιμότερες εκφάνσεις της ανθρώπινης φύσης. Σε κάθε έργο που δημιουργώ, κρατώ ένα ημερολόγιο με το σκεπτικό και το κάθε στάδιο που βρίσκεται το έργο συχνά το συζητώ με φίλους και την οικογένεια. Θέλω πάντα να μπορώ να υποστηρίξω το έργο μου με λόγια/περιγραφή, αφού δεν είμαι από τη σχολή που πιστεύει στο μια εικόνα χίλιες λέξεις. Δεν το αποκλείω, αλλά ένα έργο έχει μακρά πορεία δημιουργίας, περνά από πολλά στάδια μέχρι να ωριμάσει και αυτό τα στάδια τα μοιράζομαι με όλους τους δικούς μου, ακούγοντας προσεκτικά πώς τα διερμηνεύουν.

Έχει κληρονομήσει το ταλέντο σας κάποιο από τα παιδιά σας;
Και οι δυο μου κόρες, Νίκη και Εύα είναι γιατροί, αλλά ναι, σίγουρα το μήλο πέφτει κάτω από τη μηλιά! Τις έχω δει και τις δυο πρόσφατα να σχεδιάζουν πορτρέτα ασθενών τους και πραγματικά πιάνει το χέρι τους, ζωγραφίζουν απίστευτα!

Έχετε ένα ξεχωριστό στυλ στο ντύσιμό σας, το οποίο ολοκληρώνεται σχεδόν πάντοτε με καπέλα. Είναι και η μόδα ένας τρόπος έκφρασης;
Όταν πέθανε η Φρίντα Κάλο, ο σύζυγός της, καλλιτέχνης Ντιέγκο Ριβέρα, ζήτησε να κλειδωθούν τα ρούχα και τα προσωπικά της αντικείμενα για δεκαπέντε χρόνια. Μετά το θάνατό του, τρία χρόνια αργότερα, η φίλη τους Ντολόρες Ολμέδο, ανέλαβε τη διαχείριση της περιουσίας τους και κράτησε όλα τα υπάρχοντα της Φρίντα μακριά από τα μάτια του κόσμου για δεκαετίες, μέχρι το θάνατό της το 2004. Τότε άνοιξε, σαν χρονοκάψουλα, η γκαρνταρόμπα μιας από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του εικοστού αιώνα, που εκτός από την τέχνη της, εξέφραζε τον μοναδικό της χαρακτήρα και μέσα από το στυλ της. Στην έκθεση, παρουσιάζονταν πάνω από 300 αντικείμενα από τη συλλογή της Φρίντα, τα οποία συμπεριλάμβαναν, εκτός από τα φορέματά της, κοσμήματα και αξεσουάρ. Σύμφωνα με τους ανθρώπους που έστησαν την έκθεση, όταν ανοίχτηκαν τα μπαούλα που τα έκρυβαν για σχεδόν έξι δεκαετίες, «μύριζαν ακόμη το άρωμά της ή καπνό από το τσιγάρο της». Ίσως, όταν πεθάνω, θα με θυμούνται για την τέχνη και το στυλ μου, μεγάλο κομμάτι του οποίου αποτελούν τα καπέλα μου.

Επιμέλεια: Άντρεα Χατζηνικόλα
Μακιγιάζ: Γιώργος Ιωσήφ (Florentia Makeup Artist Workshop)
Ρούχα και παπούτσια από προσωπική συλλογή.

Πηγή : Περιοδικό Hello! τεύχος 101

Related posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *