Μανίνα Ζουμπουλάκη: «Κορίτσια, έρωτες και πολιτική»

Μανίνα Ζουμπουλάκη: «Κορίτσια, έρωτες και πολιτική»

Μανίνα Ζουμπουλάκη: «Κορίτσια, έρωτες και πολιτική»
Φωτογραφία: Πάνος Γιαννακόπουλος

Με αφορμή το καινούριο της βιβλίο «Αόρατα κορίτσια» η Μανίνα Ζουμπουλάκη μιλά για όλα αυτά που συνήθως λες με τις φίλες σου, μετά από τρία ποτά, ανάμεσα σε γέλια, κλάματα και «βρώμικα» μυστικά: ο έρωτας, η μητρότητα, ο φεμινισμός, η ηλικία των 50, τα «κλασικά» λάθη στις σχέσεις και τα πάθη που αρνούμαστε να πετάξουμε άδοξα στις φλόγες της καθημερινότητας.

Της Τώνιας Σταυρινού

Δεν θέλεις ποτέ να σταματήσει να σου μιλά… Είτε σκαρώνει αυτοσχέδια τσιτάτα, είτε σε λούζει με το ιαματικό νερό του χιούμορ της, είτε σου σερβίρει αλήθειες σε σφηνάκια για το δρόμο, η Μανίνα είναι από τους ανθρώπους που σε ταξιδεύουν, που σου κλονίζουν βεβαιότητες, που σου δείχνουν ότι τα πάντα μπορεί και να είναι τελικά αλλιώς. Δεν τη χορταίνεις. Ούτε όταν μιλά, ούτε όταν τη διαβάζεις. Στο καινούριο της μυθιστόρημα με τίτλο «Αόρατα Κορίτσια» ξεκινά σκιαγραφώντας το πορτρέτο μιας γυναίκας που ντύνεται άντρας για να πραγματοποιήσει το όνειρό της, ακολουθεί τους πρόσφυγες της μικρασιατικής καταστροφής και ζωντανεύει αληθινές ηρωίδες που δεν θα τις γράψουν ποτέ τα βιβλία της ιστορίας.

Ποια είναι αυτά τα Αόρατα Κορίτσια;
Η ιδέα ξεκίνησε από κάτι που διάβασα: οι γυναίκες στη δεκαετία του 1920 στη Μικρά Ασία δεν είχαν το δικαίωμα να παίξουν στο θέατρο. Τους γυναικείους ρόλους τους ενσάρκωναν άντρες μεταμφιεσμένοι. Από εκεί ξεκινώ την ιστορία μου. Από μια γυναίκα που παριστάνει τον άντρα για να μπορέσει να κάνει το όνειρό της πραγματικότητα και να γίνει ηθοποιός. Και φυσικά δεν μπορείς να μιλήσεις για εκείνη την εποχή χωρίς να αναφερθείς στην προσφυγιά. Μέσα στη δίνη εκείνων των γεγονότων, βρήκα και την ιστορία της δικής μου οικογένειας, της γιαγιάς και του παππού μου, οι οποίοι έφυγαν κυνηγημένοι για να έρθουν στην Ελλάδα.

Έχει και πολιτικές προεκτάσεις το βιβλίο;
Δεν μπορείς να το αποφύγεις. Δεν μπορείς να γράψεις ένα μυθιστόρημα χωρίς να έχει πολιτική βάση. Και δεν μπορείς να μιλάς για τους πρόσφυγες εκείνης της εποχής χωρίς να αγγίξεις τους πρόσφυγες του σήμερα που διασχίζουν την ίδια θάλασσα. Δεν υπάρχει βιβλίο χωρίς πολιτική στάση, τουλάχιστον τα μυθιστορήματα που μας αρέσουν.

Τι χαρακτηρίζει τις γυναίκες στο βιβλίο σου;
Η δύναμη. Σε κοινωνικό επίπεδο έχουμε συνδέσει κάποια χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης με το ανδρικό φύλο. Το να είναι όμως κανείς δυνατός, γενναίος, τολμηρός, να μη διστάζει, να έχει θάρρος, δεν έχει να κάνει με το φύλο του. Αυτό ήθελα να βγει μέσα από τις ηρωίδες μου. Αρκεί να ρίξεις μια ματιά γύρω σου και θα δεις παντού γυναίκες να τα φέρνουν όλα βόλτα κάνοντας τα μαγικά τους. Είναι η δύναμη της γυναικείας φύσης.

Έχει λοιπόν και φεμινιστικές προεκτάσεις το βιβλίο;
Δεν το κάνω επί τούτου. Μη νομίζει δηλαδή κανείς ότι είναι ένα μανιφέστο για τις γυναίκες, είναι μια ανθρώπινη ιστορία, κάτω από την οποία τρέχει ένας πόλεμος, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Οι ηρωίδες μου όμως είναι γυναίκες άρα πέφτουν αναπόφευκτα πάνω σε αυτά τα θέματα. Σ’ αυτό το βιβλίο, για να αποφύγει τη βία κατά των γυναικών ντύνεται άντρας. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου που τοποθετείται χρονικά στο μέλλον, η ηρωίδα οδηγεί μεγάλη μηχανή και είναι ντυμένη άντρας, για λόγους αυτοπροστασίας σε μια Αθήνα που θυμίζει σκηνές Αποκάλυψης. Αυτό δεν είναι μακρινό για καμία από μας. Το να βγει ένα νεαρό κορίτσι βόλτα το βράδυ στους δρόμους μιας μεγαλούπολης είναι επικίνδυνο.

Θα χαρακτήριζες τον εαυτό σου φεμινίστρια;
Θα ήταν ανόητο να αντιστρατεύομαι τα δικαιώματα του φύλου μου. Και πιστεύω ότι οι γυναίκες που δηλώνουν ότι είναι εναντίον του φεμινισμού είναι απλά θύματα παραπληροφόρησης. Δεν ξέρουν ακριβώς για ποιο πράγμα μιλάμε. Το να θεωρούμε ότι σήμερα υπάρχει ισότητα των φύλων είναι μία πλάνη. Στην Ελλάδα για κάθε ένα ευρώ που κερδίζει ένας άντρας, μία γυναίκα κερδίζει 76 λεπτά. Για την ίδια ακριβώς δουλειά. Αν αυτή η ανισότητα αφορούσε λευκούς και μαύρους θα γινόταν ξεσηκωμός. Για τις γυναίκες δεν λέμε τίποτα κι ας αποτελούν το 50% του πληθυσμού. Κάθε μέρα καλείσαι να κάνεις επιλογές και να παλέψεις με διλήμματα, απλά και μόνο επειδή είσαι γυναίκα. Όπως για παράδειγμα το θέμα του πώς μεγαλώνεις ένα παιδί. Δεν υπάρχει καμία πρόνοια γι’ αυτό από την πολιτεία και θα πρέπει μόνη σου να σκοτωθείς να βρεις τρόπο να το μεγαλώσεις. Είναι θέμα δικό σου αλλά όχι του άντρα σου. Εκείνος δεν έχει πρόβλημα να δουλέψει, έχει γυναίκα.

manina2

Στις στήλες σου στα περιοδικά δίνεις διαχρονικά συμβουλές για τον έρωτα. Ποια είναι η καλύτερη συμβουλή που έχεις ακούσει εσύ;
Είναι αυτό που έγραψε ο Μποστ: «Και αυτό θα περάσει». Όταν είσαι πιτσιρίκι και ερωτεύεσαι και βασανίζεσαι νομίζεις ότι ήρθε το τέλος του κόσμου. Περνάνε τα χρόνια, κοιτάς πίσω και συνειδητοποιείς ότι φρίκαρες με πράγματα που τώρα πια ούτε τα θυμάσαι. Και λες κοίτα που για ένα χαζό γκόμενο, για ένα χαζό μάθημα, εγώ είχα πέσει να πεθάνω. Τα δύσκολα περνάνε. Αυτό πρέπει να θυμόμαστε.

Έχεις κάνει όλα τα κλασικά λάθη των σχέσεων;
Και τα ξανακάνω συνέχεια. Μη φανταστείς ότι επειδή μεγαλώνεις και επειδή την έχεις πατήσει μια φορά, βάζεις μυαλό. Όλο τα ίδια λάθη κάνω. Δεν είναι ότι δεν τα έχω βρει με τον εαυτό μου. Απλώς δεν τα έχω βρει με όλους τους άλλους.

Ωστόσο μου είχες πει παλιά ότι μένεις πάντα φίλη με τους πρώην σου.
Ναι, βέβαια. Με τους μεγάλους μου έρωτες έχω καλές σχέσεις και έχω και καλά αισθήματα απέναντί τους, τους εκτιμώ. Φυσικά υπάρχουν και σχέσεις που θα ήθελα να διαγράψω. Δεν μιλώ γι’ αυτούς. Μιλώ για τις καλές μου σχέσεις, τις σημαντικές.

Με τον χρόνο ποια είναι η σχέση σου;
Δεν το σκέφτομαι. Δεν έχω συναίσθηση μάλλον. Ίσως επειδή σωματικά αισθάνομαι καλά και δεν έχω ακόμη περιορισμούς, δεν χρειάστηκε να συνειδητοποιήσω και πολύ ότι μεγαλώνω. Επίσης δεν ήμουν ποτέ η μεγάλη καλλονή για να με πιάσει κρίση για την ομορφιά μου που μαράθηκε. Δεν με χαλά φρικτά που αρχίζω να σουρώνω. Δεν το μέτραγα πολύ αυτό στη ζωή μου για να μου λείψει. Ξέρω όμως ότι θα με ενοχλήσει αν αρχίσω να χάνω την ελευθερία μου να κάνω όσα θέλω.

Απέδειξες ότι δεν έχεις συναίσθηση του χρόνου, κάνοντας παιδιά στα 47 σου. Γιατί έγινε τόση συζήτηση γι’ αυτό; Είχαν πέσει επάνω σου…
Ναι είχε στηθεί ένα ολόκληρο debate κατά πόσο «είναι σωστό» ή «δεν είναι σωστό». Και φυσικά όλο αυτό ήταν μια τρέλα. Αλίμονο αν ζούμε τη ζωή μας έτσι… Ναι, σαφώς μπορεί να πεθάνω αύριο, όμως, αυτό μπορεί να συμβεί και σε μια 30χρονη. Και για να κάνεις τα παιδιά στα 47 σου θα πει ότι τα θέλεις δεν είναι για πλάκα…

Έχεις κι ένα γιο φοιτητή;
Ναι, ο γιος μου είναι 22 χρόνων, από τον πρώτο μου γάμο. Και μια ζωή είχε φαγωθεί ότι θέλει αδερφάκι. Τώρα με τα δίδυμα, που είναι εφτά χρόνων, έχει τρελαθεί.

Μπαίνει σε άλλη ταχύτητα η μητρότητα μετά τα 40;
Σαφώς. Είμαι πολύ πιο cool σήμερα. Τότε θυμάμαι ότι συχνά τα έχανα, έκλαιγα, νευρίαζα, δεν ήξερα τι να κάνω. Τώρα δεν φωνάζω, δεν ξεσυνερίζομαι τα παιδιά. Τότε δεν ήξερα πώς να χειριστώ αυτό το ρόλο και δεν είχα κανέναν να μου πει το απλό μη σκας, έτσι είναι, θα περάσει. Ίσως δεν μπαίνεις και πολύ συνειδητοποιημένα σ’ αυτό το ρόλο μερικές φορές, απλώς σου έρχεται ένα παιδί και λες οκ. Σκεφτόμουν πάντα ότι θα ήθελα να γράψω ένα βιβλίο για μαμάδες και να λέω μη φρικάρετε, όλα αυτά που ζείτε είναι φυσιολογικά, αλλά μετά σκέφτομαι σιγά μη γράψω και συνταγή μαγειρικής.

Πώς επηρεάζει η μητρότητα τη σχέση;
Στην ουσία για μια πενταετία χάνεσαι με τον άλλο και υπάρχουν μόνο νεύρα και υποχρεώσεις. Βλέπουμε πολλά ζευγάρια σ’ αυτή τη ζόρικη φάση να χωρίζουν. Θέλω να τους πω παιδιά κάντε υπομονή, ξέρω, είναι αγγούρι, αλλά τελειώνει. Μην το παίρνετε έτσι. Το ότι έχεις κάνει παιδί μ’ αυτόν τον άνθρωπο σημαίνει κάτι. Αν δεν υπάρχουν ακραίοι λόγοι, αν δεν είσαι ας πούμε ερωτευμένος με ένα άλλο άτομο, τότε κάτσε εκεί και περίμενε γιατί υπάρχει λόγος που ήρθε αυτό το παιδί.

Πιστεύεις ότι είναι καρμικό;
Ναι το πιστεύω. Κοίτα, γενικώς δεν έχουμε υπομονή οι άνθρωποι. Δεν λέω να υπομένεις τα πάντα και να καταντάς θύμα. Αλλά είναι μεγάλο προσόν να ξέρεις να κάνεις υπομονή εκεί όπου υπάρχει η αγάπη. Εγώ σκάω γάιδαρο με την υπομονή μου, δεν εγκαταλείπω με τίποτα. Μπορεί να κάτσω να περιμένω δέκα χρόνια για να γίνει αυτό που κυνηγώ. Οι άλλοι νομίζουν ότι το ξέχασα. “Ναι καλά, κάτσε δέκα χρόνια και θα δεις”!

Τώρα έχεις κάτι στα σκαριά;
Πάντα έχω κάτι. Τώρα έχουμε γράψει ένα σενάριο με την Όλγα Μαλέα, στα αγγλικά και προσπαθούμε να κάνουμε την παραγωγή του στο εξωτερικό. Ακούγεται φιλόδοξο αλλά πραγματικά στην Ελλάδα είναι πολύ δύσκολο. Παράλληλα έχω ένα θεατρικό και ψάχνω θίασο για να το ανεβάσω. Συνέχεια κάτι κάνω. Έχω κι ένα άλλο μικρό θεατρικό, το οποίο βασίζεται σ’ ένα διήγημα που μου είχανε ζητήσει από ένα περιοδικό της Δράμας. Κι αυτό λέω να το ανεβάσω, ίσως με τίποτα φίλες μου, ηθοποιούς. Γιατί κάνω και τέτοια, που είναι Απάτσι, έργα μικρά που είναι ευέλικτα που μπορούν να ανέβουν εύκολα.

Για ποιο λόγο γράφεις;
Η αλήθεια είναι ότι γράφω γιατί δεν μπορώ να αντιμετωπίσω διαφορετικά τη ζωή. Όλο αυτό που συμβαίνει τώρα με τους πρόσφυγες, για παράδειγμα δεν ξέρω πώς να το διαχειριστώ μέσα μου. Το γράψιμο είναι μια διεργασία που με βοηθά. Το μυαλό του ανθρώπου ψάχνει πάντα για λύσεις. Ο τρόπος που βρήκα για να δίνω λύσεις είναι τα βιβλία. Όταν δεν μπορώ λοιπόν να διαχειριστώ την πραγματικότητα, καταφεύγω στο γράψιμο. Σίγουρα δεν λύνω κάποιο πρόβλημα, δεν λέω ούτε ότι είμαι καλά στα μυαλά μου που το κάνω αυτό, αλλά δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι άλλο.

manina

Είχες πει σε μια συνέντευξη ότι πιστεύεις πολύ στο happy end. Περί αυτού πρόκειται;
Ίσως, με μια πλήρη επίγνωση ταυτόχρονα ότι στη ζωή όλα ανατρέπονται και στο τέλος δεν βρίσκεις τον δρόμο για τον θησαυρό. Στο βιβλίο όμως σου δίνεται η ευκαιρία να τα καταφέρεις. Να βρεις το καλό τέλος. Κι αυτό είναι μεγάλη ψυχική ανάταση. Νομίζω ότι γι’ αυτό γράφω. Για να δώσω λύσεις που τις έχω εγώ ανάγκη και για τον αναγνώστη. Γι’ αυτό και ταυτίζομαι με την ηρωίδα μου, την ηθοποιό, γιατί κατά κάποιον τρόπο λειτουργώ κι εγώ σαν διασκεδαστής. Είμαι κάτι σαν σαλτιμπάγκος για να περάσετε καλά. Μια χαρωπή οικοδέσποινα που μαγείρεψε κάτι ωραίο για σας. Σαν πιλότος που θα σας πάει ένα ταξίδι. Μαζί μου θα πάτε κάπου ωραία, θα δείτε τη λύση.

Πιστεύεις στη δύναμη του χιούμορ;
Βέβαια! Πού θα ήμασταν χωρίς χιούμορ, τι θα γινόμασταν; Πραγματικά δεν ξέρω τι θα έκανα αν δεν μπορούσα να δω την αστεία πλευρά των πραγμάτων. Όποτε την εντοπίζω είναι μια μεγάλη ανάσα μέσα μου. Κοίτα, είναι δύσκολη η ζωή. Κι εσύ το ξέρεις αυτό, είναι όλα δύσκολα. Ψάχνεις τρόπους να τα κάνεις πιο βατά. Αυτή είναι η φύση του ανθρώπου.

Τι βαριέσαι;
Τη σοβαροφάνεια. Βαριέμαι όταν οι άνθρωποι θεωρούν ότι κάνουν κάτι πάρα πολύ σημαντικό. Όταν παίρνουν τους εαυτούς τους πολύ στα σοβαρά. Μιλάω καμιά φορά με συγγραφείς και θέλω να φύγω. Σοβαροί πρέπει να είναι οι άνθρωποι όταν έχουν να χειρουργήσουν μια καρδιά. Τώρα ένας που γράφει βιβλία… Δεν νομίζω.

Τι σε κάνει να αισθάνεσαι ζωντανή;
Τα παιδιά μου, το να γράφω, οι φίλοι μου… Μερικές φορές το αισθάνομαι και χωρίς λόγο. Περπατώ στο δρόμο και ξαφνικά με χτυπά αυτή η επίγνωση «πω, πω, τι ωραίο πράμα να είσαι ζωντανός!». Είναι ένα συναίσθημα που το θέλω συνέχεια, το αναζητώ παντού και όταν το βρίσκω δεν το αποχωρίζομαι.

Πηγή : Περιοδικό Omikron, τεύχος 238

Related posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *