Η Ολυμπιονίκης Σοφιά Μπεκατώρου στάθηκε γενναία και κατάγγειλε το βιασμό της από μεγαλο-παράγοντα του αθλητισμού. Όλα τα μετάλλια, όλα τα δάκρια συγκίνησης, οι σημαίες, οι εθνικοί ύμνοι, τα χειροκροτήματα, ήταν ποτισμένα με αυτό το τραύμα. Η μαρτυρία της άλλαξε την αφήγηση, έδειξε το δρόμο, κάρφωσε ένα μαχαίρι στην πλάτη της υποκρισίας. Τη σκυτάλη πήρε η ηθοποιός Ζέτα Δούκα καταγγέλλοντας τον Γιώργο Κιμούλη για ψυχολογική βία, εργασιακή καταπίεση και εξευτελισμό. Από τη ρωγμή που άφησε η φωνή της ξεχύθηκαν δεκάδες μαρτυρίες για την κατάχρηση εξουσίας, την εκμετάλλευση, τη βία και τον μισογυνισμό, στον αθλητισμό, στο θέατρο και στη διπλανή πόρτα.
Από την Τώνια Σταυρινού
Φωτογραφίες: Αρχείο Down Town
Αρκεί να ανοίξει κανείς το Facebook και να διαβάσει τα σχόλια για τις αποκαλύψεις των ημερών για να συνειδητοποιήσει γιατί είναι δυσκολότερο να καταγγείλεις ένα βιασμό από το να ζήσεις μια ζωή με συντροφιά το τραύμα του. Μετά την καταγγελία της Σοφίας Μπεκατώρου, όλα τα στερεότυπα βγήκαν στη φόρα για να ρίξουν δηλητήριο: γιατί τώρα, γιατί πήγε στο δωμάτιό του, τι θέλει να κερδίσει, θα βάλει υποψηφιότητα για τις εκλογές, θέλει χρήματα; Ακολούθησαν κι άλλες αθλήτριες, καταγγέλλοντας αθλίατρους, προπονητές, παράγοντες σε ομοσπονδίες και αποκαλύπτοντας ένα σύστημα συγκάλυψης που διαχρονικά στραγγαλίζει τα θύματα και ενθαρρύνει τους θύτες. Όλες οι υποθέσεις παλιές, θαμμένες στη σιωπή για χρόνια, δεν περιμένουν δικαίωση για τον εαυτό τους αλλά το κάνουν «για όλες τις άλλες εκεί έξω». Μία από αυτές η 20χρονη σήμερα αθλήτρια την οποία βίαζε ο προπονητής της από τα 11 έως τα 14. Αμετανόητος σήμερα κατέθεσε ότι υπήρξε «σχέση» μεταξύ τους και ότι ήθελε να την παντρευτεί…
Η νεαρή γυναίκα μίλησε μετά από ενθάρρυνση της Σοφίας Μπεκατώρου και για την ώρα, αυτή είναι η μοναδική από τις υποθέσεις που είδαν τη δημοσιότητα η οποία δεν έχει παραγραφεί μιας και τα αδικήματα έγιναν πριν από μια δεκαετία. Στην Κύπρο, η σκοπεύτρια Άντρη Ελευθερίου κατήγγειλε παράγοντα του αθλητισμού για συστηματική σεξουαλική κακοποίηση όταν και εκείνη ήταν 20 χρονών σε αγώνες στο εξωτερικό. Η δική της μαρτυρία οδήγησε άλλη μια νεαρή γυναίκα στην Αστυνομία εναντίον ενός προπονητή. «Υπάρχουν κι άλλες» επιμένει η Άντρη Ελευθερίου και τις καλεί να μιλήσουν, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπήρξε ανταπόκριση. Κάθε κορίτσι από τη μέρα που γεννιέται εκπαιδεύεται ότι πρέπει να προσέχει, να μην «δίνει θάρρος», να μην ντύνεται «προκλητικά», να μην χάνει ποτέ τον έλεγχο. Η ευθύνη για τον βιασμό βαραίνει πάντα την ίδια. Κι αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα ψέματα με το οποίο μεγαλώνει μια γυναίκα. Έτσι όταν πέφτει θύμα βιασμού ενεργοποιεί αμέσως τους μηχανισμούς της ενοχής αντί της αντίδρασης.
Μπορεί να της πάρει χρόνια και δεκαετίες για να μπορέσει να μιλήσει. Ακόμη και αν είναι μια χρυσή Ολυμπιονίκης που χτυπήθηκε σκληρά από αγριεμένα κύματα πάνω στο ιστιοφόρο της αλλά ένιωθε για χρόνια ανήμπορη απέναντι στην ομερτά της Ομοσπονδίας της: «Γιατί το τραύμα που είχα υποστεί ήταν τόσο βαθύ και είχα απωθήσει αυτό το συμβάν τόσο βαθιά μέσα μου, που ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια δεν μπορούσα καν να το σκέφτομαι, γιατί δεν θα μπορούσα να λειτουργήσω καθόλου. Εφόσον δεν είχα αντιδράσει άμεσα εκείνη τη χρονική στιγμή, συνειδητοποίησα ότι και να έβγαινα να μιλήσω δεν θα μπορούσα να το αποδείξω. Οπότε φοβόμουν κατά κάποιο τρόπο τις συνέπειες αυτού του πράγματος. Υπήρχε μία ομερτά στην Ομοσπονδία. Ένα σύστημα που δεν άφηνε κανέναν αθλητή να φωνάξει. (…) Μέχρι που υπήρξε αυτό το συναίσθημα της δυσφορίας και δεν μπορούσα να το διαχειριστώ. Άκουσα κάποια σχόλια από κάποιον πατέρα ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος αποπλανεί παιδιά. Ούσα μητέρα ένιωσα ότι έχω πολύ μεγάλη ευθύνη και αποφάσισα να μιλήσω».
Ιερά τέρατα και σκέτα τέρατα
Η ηθοποιός Ζέτα Δούκα βρέθηκε σε μια τηλεοπτική εκπομπή και αναπόφευκτα ρωτήθηκε για το επίμαχο θέμα των ημερών, την σεξουαλική παρενόχληση και τις αποκαλύψεις στο χώρο του αθλητισμού. Με έναν κόμπο στο λαιμό άρχισε να μιλάει για τον σκηνοθέτη που την υπέβαλε σε «απίστευτη ένταση, ψυχολογική και λεκτική βία εντός και εκτός σκηνής, με εξάρσεις, περιστατικά θυμού, απαξίωσης, ειρωνείας σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Πάνω στη σκηνή έκανε ό,τι μπορούσε προκειμένου να προκαλέσει στον άλλον ένα βραχυκύκλωμα για να τα χάσει…». Στη δική της περίπτωση δεν υπήρξε σεξουαλική παρενόχληση αλλά μια απίστευτη άσκηση ψυχολογικής και λεκτικής βίας. «Ένα βράδυ, όταν καιγόταν η Αθήνα με τα γεγονότα για τον Γρηγορόπουλο, έστειλε έναν συνάδελφο να μου πει να βγω στη σκηνή και να πω ότι ακυρώνεται η παράσταση.
Όταν πήγα να τον ρωτήσω γιατί δεν το λέει αυτός ως επικεφαλής, με έβρισε, με κλώτσησε και είπε “ΟΚ, πάμε τρίτο κουδούνι”». Όταν ερωτήθηκε για τον άνθρωπο που την οδήγησε όπως είπε σε κατάρρευση «δύο φορές επί σκηνής» έκανε μια παύση, πήρε μια βαθιά ανάσα και είπε «ναι, θα το πω: Η παράσταση για την οποία μιλάω ήταν το ”Πιο κοντά” (”Closer”), στο Θέατρο Αθηνών το 2008-2009. Ό,τι είπα το υπέστην από τον Γιώργο Κιμούλη».
Η μαρτυρία της έφερε ένα νέο κύμα αποκαλύψεων. Νεαρές ηθοποιοί που εργάστηκαν με τον μεγάλο σκηνοθέτη και ηθοποιό, το «ιερό τέρας» του σύγχρονου θεάτρου, περιέγραψαν ένα… σκέτο τέρας στη συμπεριφορά. Ο ίδιος ο Γιώργος Κιμούλης απάντησε με μήνυση και ειρωνεία: «Είναι της μόδας τώρα οι καταγγελίες τύπου Μπεκατώρου» για να πάρει «απάντηση» τις καταγγελίες άλλων έξι ηθοποιών που συνεργάστηκαν μαζί του. Κατερίνα Γερονικολού, Ευδοκία Ρουμελιώτη, Φαίη Ξυλά, Κατερίνα Παπουτσάκη, Αλεξάνδρα Ταβουλάρη, κατάγγειλαν παρόμοιες εμπειρίες όταν συνεργάστηκαν με τον Γιώργο Κιμούλη, ενώ πίσω τους βγήκε ένα κύμα συμπαράστασης από γυναίκες και άντρες του χώρου που είτε γνώριζαν είτε δεν γνώριζαν το ποιόν του συγκεκριμένου προσώπου, στήριξαν τις καταγγέλλουσες. «Δεν είναι οι καταγγελίες της μόδας. Της μόδας είναι η Αλήθεια», έγραψε η τραγουδίστρια Καίτη Γαρμπή.
«Εγώ τάσσομαι στο πλευρό των ανθρώπων που αυτή τη στιγμή είναι πολλοί. Αυτά τα παιδιά που μιλάνε είναι πολύ σοβαρά για να λένε τέτοια πράγματα», είπε η Βάνα Μπάρμπα. «Θα συμβούλευα τον Γιώργο Κιμούλη να απολογηθεί», δήλωσε η Μιμή Ντενίση. «Δυστυχώς, ήμασταν μπροστά σε πολλά περιστατικά τα οποία ανέφερε. Από το βάθος της καρδιάς μας εκφράζουμε αμέριστη συμπαράσταση προς τη Ζέτα και τη συγχαίρουμε για το θάρρος της», έγραψαν σε κοινή τους δήλωση οι Νίκος Ψαράς και Δώρα Χρυσίκου που δούλεψαν στην ίδια παράσταση. Οι Άλκηστις Πρωτοψάλτη, Ελισάβετ Μουτάφη, Φαίη Κοκκινοπούλου, Ναταλία Τσαλίκη, Δήμητρα Παπαδήμα, Μαριάννα Τουμασάτου ανάρτησαν σχόλια και έκαναν δηλώσεις στηρίζοντας τη Ζέτα Δούκα και όλες τις γυναίκες που κατάγγειλαν την εργασιακή κόλαση που έζησαν συνεργαζόμενες μαζί του. Ακόμη και όταν το θέμα ξεφουσκώσει στην επικαιρότητα και χαθεί από τα πρωτοσέλιδα των ιστοσελίδων, το αποτύπωμά του έχει καταγραφεί βαθύτερα στην κοινωνική συνείδηση. Η σιωπή έχει ραγίσει. Οι φωνές των γυναικών ανέδειξαν μια πραγματικότητα που αγγίζει όλα τα μικρά συστήματα μέσα στα οποία ζούμε -το καλλιτεχνικό, το αθλητικό, το τηλεοπτικό- αφήνοντας πίσω τους μια μεγάλη ρωγμή. Από δω και πέρα κανένας ισχυρός «παράγοντας» δεν πρέπει να αισθάνεται ασφαλής και άτρωτος όταν καταχράζεται την εξουσία του τρομοκρατώντας άλλους ανθρώπους. Και καμία γυναίκα δεν θα πρέπει ποτέ ξανά να αισθανθεί ότι «δεν ακούει κανείς».
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΓΕΡΟΝΙΚΟΛΟΥ
«Γιατί τώρα; Γιατί τώρα δε με νοιάζει τι θα πουν. Πείτε ότι θέλετε ελεύθερα! Γιατί τώρα νιώθω καλά με τον εαυτό μου. Δεν είμαι τόσο μικρή για να φοβάμαι τον ίσκιο μου. Αλλά ούτε και τόσο μεγάλη για να μην κλαίω σαν μωρό όταν έρχονται όλα πάλι στο μυαλό μου. Με φόβισες. Με τρόμαξες… Με έκανες να μην πιστεύω σε μένα. Εσύ, που μου έδωσες τον ρόλο. Να βάζω στοιχήματα με τον εαυτό μου αν θα μπορώ να συνέλθω μετά τη «συνεργασία» μας. Φοβόμουν κι εγώ να μιλήσω, γιατί κάποια στιγμή τα περιοδικά μας είχαν ονομάσει ζευγάρι και θα έλεγαν όλοι ότι αυτά είναι τα λόγια μιας «πικραμένης». Πικραμένη βέβαια είμαι. Όχι από κάποια υποτιθέμενη σχέση μας. Ούτε από κάποιου είδους σεξουαλική παρενόχληση. Τίποτε από τα δύο δε συνέβησαν. Πικραίνομαι που δεν κατονομάζουμε τον εργασιακό εκφοβισμό. Που αποθεώνουμε κακόβουλους θνητούς. Που επιτρέπουμε συμπεριφορές που πληγώνουν την αξιοπρέπειά μας. Την ψυχούλα μας. Με καθαρή συνείδηση, σε συγχωρώ που με πλήγωσες. Αλλά όσο περνάει από το χέρι μου δε θα επιτρέψω να το ξανακάνεις εσύ ούτε κανείς άλλος. Ζέτα Δούκα, σε ευχαριστώ που μου έδωσες το θάρρος και μου έδειξες τον τρόπο. Μου θύμισες εικόνες που ήθελα να ξεχάσω. Μου έσφιξες την καρδιά. Λυπάμαι για όσα σου συνέβησαν… λυπάμαι και για μένα. Ως εδώ όμως».
ΕΥΔΟΚΙΑ ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΗ
«Βγήκε και είπε για την Ζέτα ότι ήταν μία φτασμένη ηθοποιός. Ε λοιπόν εγώ δεν ήμουν μια φτασμένη ηθοποιός ήμουν ένα κορίτσι 25 χρονών. Ήταν η τρίτη μου παράσταση. Δεν ήμουν πρωταγωνίστρια. Δεν είχα αυτή την δύναμη στο χώρο. Φοβόμουν και πίστευα ότι αν έβγαινα να μιλήσω και τα έβαζα με τον Γιώργο Κιμούλη θα έκανα μια κακή αρχή στο θέατρο και μπορεί να μην ξαναδούλευα και εγώ ζούσα από αυτή τη δουλειά τότε». «Είναι από τις χειρότερες εμπειρίες στη ζωή μου. Μετά από τη συνεργασία με αυτόν τον άνθρωπο παντρεύτηκα ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα στις φωνητικές μου χορδές. Αναγκαζόμουν, για να βγάλω την παράσταση αναγκαζόμουν να κάνω ενέσεις κορτιζόνης για να μπορώ να βρίσκομαι πάνω στη σκηνή και να μιλάω […] Εγώ ξεκίνησα να κάνω πρόβες με αυτόν τον άνθρωπο, ήμουν τρομερά ευτυχισμένη για αυτή την παράσταση […] στις πρόβες όλα πήγαιναν περίφημα και όλα άρχισαν τη πρώτη φορά που ανεβήκαμε στη σκηνή. Αυτός ο άνθρωπος με κακοποίησε ψυχικά. Το bullying που έχω υποστεί αισθάνομαι ότι δεν θα το ξεπεράσω ποτέ. Μετά τη συνεργασία μας με τον Γιώργο Κιμούλη φοβόμουν να ανέβω πάνω στη σκηνή. Την ώρα που έπαιζα με έβριζε χυδαία. Ήμουν πάνω στη σκηνή, προσπαθούσα να κάνω τη δουλειά και ερχόταν από πίσω μου και δε μπορώ να πω αυτά που άκουγα να μου λέει στο αυτί μου Αυτό που είπε χθες ότι δεν βγήκαμε να μιλήσουμε, βγήκα και μίλησα από την πρώτη στιγμή, όταν τελείωσε τη συνεργασία μου με αυτό τον άνθρωπο, προσπάθησα να προστατεύσω τους ανθρώπους στο χώρο μου, ποτέ δεν έκρυψα τι έχω περάσει από τον Γιώργο Κιμούλη. Έπιασα και τον καλλιτεχνικό διευθυντή και τον ίδιο και τον ρώτησα γιατί, γιατί μου τα κάνεις όλα αυτά. Δεν ξέρω μέχρι και σήμερα για ποιον λόγο τα πέρασα όλα αυτά. Ήταν η χειρότερη εμπειρία της ζωής μου. Ευτυχώς που μετά συνάντησα ανθρώπους που με υποστήριξαν και με στήριξαν και τελικά έμεινα σε αυτόν τον χώρο. Γιατί άλλη μία τέτοια συνεργασία να είχα, θα τα είχα εγκαταλείψει, θα είχα φύγει. Ήταν η πρώτη φορά που δεν κατάφερα να κλείσω τη σεζόν. Αναγκάστηκα να κλείσω το θέατρο Σάββατο βράδυ, ένα κεντρικό θέατρο της Αθήνας, γεμάτο, μια πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία και να πάω στο σπίτι μου. Αναγκαζόμουν… στο διάλειμμα της παράστασης φοβόμουν να μείνω στο καμαρίνι και πήγαινα και καθόμουν στη λεκάνη της τουαλέτας μέχρι να περάσει το ένα τέταρτο και να βγω στην σκηνή».
ΦΑΙΗ ΞΥΛΑ
«Ήταν από τις πιο δύσκολες ίσως και η χειρότερη συνεργασία μου με τον Γιώργο Κιμούλη, όμως, έβαλα τα όριά μου. Διεκπεραιώθηκε η συνεργασία πάρα πολύ δύσκολα χωρίς να μιλάμε καν μεταξύ μας, καμία επαφή. Ήταν ψυχοφθόρα. Δεν είναι ευχάριστες αυτού του είδους οι συνεργασίες. Εγώ προσωπικά δεν το δέχομαι. Όλα αυτά που περιγράφει η Ζέτα Δούκα είναι καταδικαστέα».
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΑΠΟΥΤΣΑΚΗ
«Εγώ τη στηρίζω τη Ζέτα. Έχω υποστεί κι εγώ πολύ μεγάλη δυσκολία από τη συμπεριφορά του κυρίου Κιμούλη σε μία παράσταση πριν από 15 χρόνια. Ήταν μία πολύ δύσκολη συνεργασία. Σε μένα δεν ήταν σε τέτοιο βαθμό. Ήμουν τυχερή που σταμάτησε νωρίς μετά από μία δική μου έντονη οριοθέτηση. Η συνεργασία ολοκληρώθηκε αλλά με συνθήκες πολύ δύσκολες. Είχαν διαφορετικό βαθμό δυσκολίας από την καταγγελία της κυρίας Δούκα, αλλά υπήρχε λεκτική βία, πίεση και εξύβριση. Αυτά ήταν συχνά φαινόμενα. Ήταν κάτι που με είχε θυμώσει πάρα πολύ αλλά το έβαλα στην άκρη. Έβαλα τέλος νωρίς σε αυτή τη συμπεριφορά και συνέχισα να δουλεύω. Σε πολύ δύσκολες συνθήκες βέβαια. Εγώ είμαι στο πλευρό της Ζέτας Δούκα και μπράβο της για το κουράγιο της».
ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΑΒΟΥΛΑΡΗ
«Θέλω να πω κι εγώ ένα δυνατό φτάνει πια, μετά το θαρραλέο βήμα που έκανε η Ζέτα. Υπήρξα κι εγώ τρομοκρατημένη, φοβισμένη, γεμάτη αμφιβολίες για τον ίδιο μου τον εαυτό και για την υποκριτική μου ικανότητα και η πηγή όλων αυτών των αισθημάτων στον εργασιακό μου χώρο ήταν ο ίδιος άνθρωπος, ο Γιώργος Κιμούλης. Η συνεργασία μας ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκε γιατί σχεδόν μια εβδομάδα πριν την πρεμιέρα της παράστασης, σε ένα από τα πολλά ξεσπάσματα που είχε απέναντί μου, συλλογίστηκα πώς θα ήταν δυνατόν να συνεχίσω να συνεργάζομαι με έναν τόσο απρόβλεπτο, οξύθυμο και χειριστικό άνθρωπο που θα συνέχιζε να με βλάπτει ψυχικά για μια ολόκληρη σεζόν και αποχώρησα. Τις τελευταίες μέρες της συνεργασίας μας αναγκάστηκα να πάρω χάπια για το στομάχι για να μπορώ να στέκομαι όρθια στην πρόβα».
