Φέτος, το Πάσχα βάζουμε πλώρη για 5 ελληνικά νησιά με μοναδικά εορταστικά έθιμα και παραδόσεις
Της Κατερίνας Εμμανουήλ
Κέρκυρα
Εκτός από το όμορφό της Ποντικονήσι, η Κέρκυρα φημίζεται αναμφίβολα και για τους μοναδικούς πασχαλινούς της εορτασμούς και πιο συγκεκριμένα για το γνωστό έθιμο “Μπότηδες”. Εκατοντάδες πιστοί κάθε χρόνο επισκέπτονται το γραφικό αυτό στολίδι του Ιονίου το Μ. Σάββατο για να δουν από κοντά τους ντόπιους να ξορκίζουν το κακό ρίχνοντας τεράστιες και συνήθως γεμάτες νερό πήλινες κανάτες, γνωστές ως μπότηδες, από τα στολισμένα μπαλκόνια της παλιάς πόλης, στην πλατεία Σπιανάδα και στο Λιστόν στις 11 το πρωί. Το μοναδικό αυτό θέαμα γίνεται ακόμη πιο συναρπαστικό με τη συνοδεία κανονιοβολισμών από το φρούριο, το έντονο χειροκρότημα των παρευρισκόμενων και τους μελωδικούς ήχους όλων των φιλαρμονικών της πόλης. Για αυτούς που γνωρίζουν όμως τις παραδόσεις του νησιού, το Μ. Σάββατο στην Κέρκυρα ξεκινά πιο νωρίς, στις 6 το πρωί, στην Παναγιά των Ξένων, όπου πραγματοποιείται το έθιμο του τεχνητού σεισμού ως αναπαράσταση του σεισμού μετά την Ανάσταση όπως περιγράφεται στο Ευαγγέλιο. Λίγες ώρες αργότερα οι πιστοί επισκέπτονται την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, πολιούχου του νησιού, για να ακολουθήσουν την περιφορά του Επιταφίου, αλλά και τη λιτανεία του λειψάνου του Αγίου. Την πομπή πλαισιώνουν πάντα οι μελωδίες των Φιλαρμονικών με ένα μοναδικό ρεπερτόριο που καλύπτει από τη Marcia Funebre της 3ης Συμφωνίας του Beethoven, μέχρι το πένθιμο εμβατήριο της όπερας Amleto του Ιταλού συνθέτη Faccio.
Taste/Δοκιμάστε:
Φογάτσα, ένα παραδοσιακό γλύκισμα των ημερών και είδος τσουρεκιού με βενετσιάνικη προέλευση αλλά και τις Κολομπίνες, χριστόψωμα σε σχήμα περιστεριού που θα βρείτε στους φούρνους του νησιού.
Μεγάλο Σάββατο στην πλατεία Σπιανάδα στην Κέρκυρα
Σαντορίνη
Τα όμορφα της ηλιοβασιλέματα και ο παραδοσιακός της χαρακτήρας την έχουν καταστήσει ως έναν από τους πλέον δημοφιλείς καλοκαιρινούς προορισμούς. Η Σαντορίνη όμως, ως γνήσιο ελληνικό νησί, πλούσιο σε ήθη και έθιμα, προσφέρει πολλά περισσότερα από τη μαγευτική θέα της Καλντέρας, ειδικά την περίοδο του Πάσχα όταν μεταμορφώνεται στο πιο κατανυκτικό και ατμοσφαιρικό νησί των Κυκλάδων. Το Σάββατο του Λαζάρου σε διάφορα χωριά του νησιού και κυρίως στο Μεγαλοχώρι, στήνεται ο λεγόμενος “Λάζαρος”. Συμβολίζοντας την Ανάσταση του Λαζάρου, οι κάτοικοι στήνουν ένα τεράστιο σταυρό, ύψους 15-20 μέτρων, στην πλατεία του χωριού τον οποίο τυλίγουν με δεντρολίβανο και λουλούδια και ξεστολίζουν το Μ. Σάββατο. Τη Μεγάλη Παρασκευή, τα βλέμματα όλων στρέφονται στον μεσαιωνικό Πύργο, το πιο ψηλό σημείο του νησιού και στην περιφορά του Επιταφίου με τη συνοδεία των μυροφόρων που ψάλλουν. Μικροί και μεγάλοι στολίζουν από νωρίς το χωριό με αυτοσχέδια τενεκεδένια λυχνάρια, τα οποία ανάβουν με τη δύση του ήλιου, δημιουργώντας μία κατανυκτική ατμόσφαιρα και ένα εντυπωσιακό θέαμα που αποπνέει μοναδικό δέος. Την Κυριακή του Πάσχα, μετά τον εσπερινό της Αγάπης, πραγματοποιείται στα περισσότερα χωριά το “Κάψιμο του Ιούδα”, ένα ομοίωμα που μοιάζει με μεγάλο σκιάχτρο και είναι γεμάτο με βαρελότα.
Taste/Δοκιμάστε:
Σγαρδούμια, που είναι αβγολέμονη σούπα με συκωταριά και έντερα αρνιού ή κατσικιού που ετοιμάζεται το βράδυ της Ανάστασης, τα μελιτίνια, μικρά γλυκά πιτάκια με γέμιση μυζήθρας (αναρής), αλλά και τις πασχαλινές φεσκουλιές, που φτιάχνονται με προζύμι, σέσκουλο, αβγά και άνηθο.
Ο μεσαιωνικός Πύργος στη Σαντορίνη
Ύδρα
Σε απόσταση αναπνοής από την Αθήνα, το γραφικό αυτό νησί του Αργοσαρωνικού με τα καλοσυνάτα γαϊδουράκια του, ζει τη δική του ανάσταση όταν από ήσυχο νησάκι το χειμώνα, μετατρέπεται σε ένα κατανυκτικό και γεμάτο ευλάβεια τόπο τις γιορτινές μέρες του Πάσχα. Την Μ. Παρασκευή ο «Θαλασσινός Επιτάφιος» της ενορίας του Αγίου Ιωάννη αφού περάσει συνοδεία πιστών με κεριά από τα σοκάκια της συνοικίας Καμίνι, καταλήγει μέσα στη θάλασσα στο μικρό λιμανάκι. Γνωστή, όπως μας υπενθυμίζει και το νησιώτικο τραγούδι της ψαροπούλας, για τα σφουγγάρια της και την απασχόληση των κατοίκων του νησιού με τη θάλασσα, κατά το έθιμο αυτό ευλογούνται τα νερά και ψέλνεται δέηση υπέρ των σφουγγαράδων και των ναυτικών. Το βράδυ του Μ. Σαββάτου η λειτουργία της Ανάστασης στη Μητρόπολη της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο λιμάνι και το πρώτο «Χριστός Ανέστη» δίνει το έναυσμα στα βεγγαλικά και στις σειρήνες των φωταγωγημένων πλοίων που βάζουν φωτιά στον ουρανό με κόκκινες φωτοβολίδες. Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα, στην προκυμαία του λιμανιού θα δείτε το κάψιμο του Ιούδα, ένα ομοίωμα γεμισμένο με εύφλεκτες ύλες που στήνεται σε μια κρεμάλα και πυροδοτείται από τα τουφέκια των ντόπιων.
Taste/Δοκιμάστε:
Τα παραδοσιακά λαχταριστά αμυγδαλωτά του νησιού, τα Υδραίικα, σε σχήμα λιλιπούτιου αχλαδιού και πασπαλισμένα με μπόλικη άχνη.
Ο «Θαλασσινός Επιτάφιος» στην Ύδρα
Πάρος
Το μαγευτικά κατάλευκο αυτό νησί των Κυκλάδων το Πάσχα προσφέρει μια μοναδική θρησκευτική εμπειρία, καθώς είναι από τα λίγα ακόμη μέρη της Ελλάδας που διατηρεί το έθιμο της αναπαράστασης των Παθών του Κυρίου. Τη Μ. Πέμπτη οι γυναίκες της Μάρπησσας ανηφορίζουν για τον Μητροπολιτικό Ναό, όπου και ξενυχτούν τον Χριστό και στολίζουν τον Επιτάφιο. Τη Μ. Παρασκευή πραγματοποιείται η αποκαθήλωση στον Άγιο Γεώργιο της Λαγκάδας πάνω στα βράχια του βουνού, σε ένα υπέροχο και ανοιξιάτικο φυσικό σκηνικό. Το έθιμο της αναπαράστασης των Παθών αναβιώνει και αυτό τη Μ. Παρασκευή κατά την περιφορά του Επιταφίου στα ορεινά χωριά Μάρπησσα, Μάρμαρα, Πρόδρομο, Λεύκες και Άσπρο Χωριό. Ο Επιτάφιος κάνει συνολικά δεκαπέντε στάσεις στις οποίες αναπαριστώνται σκηνές των Παθών κυρίως από παιδιά που ντύνονται Ρωμαίοι στρατιώτες ή μαθητές του Χριστού. Το βράδυ του Μ. Σαββάτου το έθιμο φτάνει στην κορύφωσή του με την αναπαράσταση της Ανάστασης, ενώ την Κυριακή του Πάσχα οι εκδηλώσεις συνεχίζονται με τα πατροπαράδοτα γλέντια και το σούβλισμα των αρνιών, το «κάψιμο του Εβραίου», καθώς επίσης και με το «Τραπέζι της Αγάπης» που στήνεται παραδοσιακά κάθε χρόνο στο γήπεδο της Μάρπησσας, όπου προσφέρονται παραδοσιακές λιχουδιές και άφθονο κρασί.
Taste/Δοκιμάστε:
Παραδοσιακή Ρεβιθάδα, ψήνεται σε ξυλόφουρνο μέσα σε πήλινο τσουκάλι και σερβίρεται συνήθως τη Μ. Παρασκευή. Μεράσματα, ένα παραδοσιακό νηστίσιμο που προσφέρεται στους πιστούς μετά την αποκαθήλωση του Επιταφίου για να συγχωρεθούν οι ψυχές.
Αναπαράσταση των Παθών του Κυρίου στην Πάρο
Χίος
Το Πάσχα στη Χίο είναι πλέον συνώνυμο με τον ρουκετοπόλεμο, ένα συναρπαστικό έθιμο που βρίσκει τις ρίζες του στην εποχή της τουρκοκρατίας και που μέχρι σήμερα προσδίδει ένα μοναδικό χαρακτήρα στο νησί και μια ατμόσφαιρα γεμάτη αδρεναλίνη το Μ. Σάββατο. Ο πόλεμος των ρουκετών γίνεται μεταξύ δύο ενοριών του Βροντάδου, του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας της Ερειθανής. Οι προετοιμασίες για τη φιλική ανταλλαγή πυρών ξεκινούν από τα μέσα του καλοκαιριού με το κάθε στρατόπεδο να αναλαμβάνει την κατασκευή των ρουκετών τους. Το βράδυ του Μ. Σαββάτου το έναυσμα του πυρός δίνει το σφύριγμα μιας κόρνας και ο ρουκετοπόλεμος συνεχίζεται μέχρι αργά το βράδυ. Όταν χτυπήσουν οι καμπάνες για τη Θεία Λειτουργία της Ανάστασης, οι «εχθροπραξίες» σταματούν και οι πιστοί προσέρχονται στις εκκλησίες.
Με το πρώτο «Χριστός Ανέστη» εκατοντάδες ρουκέτες εκτοξεύονται σχεδόν ταυτόχρονα από τις δύο ενορίες προσφέροντας ένα εντυπωσιακό θέαμα αντάξιο της γιορτινής ημέρας. Την Κυριακή του Πάσχα οι δύο ομάδες μετρούν τις ζημιές της αντίπαλης ενορίας, φιλικά δίνουν τα χέρια και κλείνουν ραντεβού για την επόμενη πασχαλινή τους μάχη.
Taste/Δοκιμάστε:
Γλυκά του κουταλιού, από καρπούς εσπεριδοειδών, μανταρίνι, πορτοκάλι, νεράντζι, από τον ανθό του τριαντάφυλλου ή από άνθη λεμονιάς, από φιστίκι, συκαλάκι, έως και μελιτζανάκι.
Για τους λάτρεις της Μαστίχας Χίου οι επιλογές είναι άφθονες, από αρτοσκευάσματα, γλυκά, μαρμελάδες, παγωτά, σοκολάτες, μέχρι τσίχλες, καραμέλες, τσάι, ζυμαρικά, ούζο και λικέρ.
O πόλεμος των ρουκετών γίνεται μεταξύ δύο ενοριών του Βροντάδου, του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας της Ερειθανής στη Χίο
