Η διεθνούς φήμης αρχιτέκτων και designer είναι πάνω απ’ όλα πολίτης του κόσμου. Με αφορμή το πρώτο της, πρωτότυπο project στην Ελλάδα, μιλά στο HELLO! για τα ταξίδια της και την αγάπη της για τη Σέριφο, ενώ μας ξεναγεί στο διαμέρισμά της στο Παρίσι.
Του Άρη Καβατζίκη
Το 1973 πήρε το πτυχίο της στην Αρχιτεκτονική από το Πολυτεχνείο του Τορίνο. Μεταξύ ’70 και ’80 δούλεψε δίπλα στον Αλεσάντρο Μεντίνι, τον Έτορε Σότσας Jr και τον Αντρέα Μπράντζι, στην ομάδα «Alchimia», που αποτελούσε το πιο προοδευτικό ρεύμα στη σκηνή του ιταλικού design. Αναπτύσσοντας μια αβανγκάρντ οπτική, υπήρξε τόσο εμπνευσμένη και παραγωγική, ώστε το 1983 κέρδισε το πολύτιμο Διεθνές Βραβείο Design της Οσάκα, που θεσμοθετήθηκε εκείνη τη χρονιά. Η Παόλα Ναβόνε είναι πάνω απ’ όλα πολίτης του κόσμου. Παρακινημένη από περιέργεια για τις διαφορετικές κουλτούρες –κυρίως τις ανατολικές– βρίσκεται συνεχώς εν κινήσει, ταξιδεύοντας. Μ’ αυτό τον τρόπο επιβεβαιώνει τη φυσική της κλίση να διασχίζει τα σύνορα, τα οποία δεν είναι απαραίτητα γεωγραφικά. Μέσα στη μεγάλη και περίπλοκη καριέρα της, κινείται με μια αισιόδοξη άνεση μεταξύ πολλών ρόλων: αρχιτέκτων, designer, art dirtector, διακοσμήτρια, δοκιμιογράφος, καθηγήτρια, επιμελήτρια εκθέσεων, είτε με τη δική της υπογραφή είτε μέσω επιλεγμένων και επιλεκτικών εταιρειών, όπως Abet Laminati, Armani Casa, Knoll International, Alessi, Piazza Sempione, Mondo, Driade, Orizzonti, Arcade, Oltrefrontiera, Casamilano, Antonangeli, Dada, Molteni, Natuzzi, Roche Bobois, Swarovski. Από το 1998 είναι η καλλιτεχνική διευθύντρια της Gervasoni, σχεδιάζοντας η ίδια μεγάλο μέρος των συλλογών της εταιρείας.
Με την Ελλάδα έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση, την οποία η ίδια εξηγεί παρακάτω. Και μπορεί σήμερα στο Hello! να μας φιλοξενεί με μεγάλη χαρά στο σπίτι της στο Παρίσι, ωστόσο η συνάντησή μας έγινε στην Ελλάδα, εξαιτίας μίας ακόμη πρωτιάς στη ζωή της: ο εφευρετικός και αεικίνητος Ηλίας Κρασσάς των «Fresh» της ζήτησε να επιμεληθεί αρχιτεκτονικά τη νέα patisserie επί της Βαλαωρίτου. Εκείνη αποδέχτηκε την πρόκληση κι έτσι υπέγραψε το πρώτο της project στην Ελλάδα, και το πρώτο ζαχαροπλαστείο της μακρόχρονης καριέρας της. Η Ναβόνε είναι μια αιώνια έφηβη και το εκπέμπει έντονα. Εξάλλου, μου απαγόρευσε δια ροπάλου να χρησιμοποιώ πληθυντικό. Σχεδόν, απαίτησε τον ενικό.
Αγαπάς ιδιαίτερα την Ελλάδα, σωστά;
Μα, ναι, ψάχνω κάθε φορά μια αφορμή για να έρθω. Επισκέπτομαι τη Σέριφο εδώ και 35 χρόνια, όπου έχω ένα σπίτι στο οποίο περνάω τα καλοκαίρια μου με πολλούς φίλους, ενώ στην Ελλάδα έρχομαι από μαθήτρια στο λύκειο. Έπαιρνα το Cinquecento από το Τορίνο, πήγαινα στο Μιλάνο, έπειτα στην Τεργέστη, διέσχιζα τη Γιουγκοσλαβία, έμπαινα στην Ελλάδα από το βορρά, έφτανα στην Πελοπόννησο ή πήγαινα στον Πειραιά κι έπαιρνα το πλοίο για την Κρήτη. Προτιμούσα τη Νότιο Κρήτη, όπου δεν υπήρχαν καλά-καλά ούτε δρόμοι τότε. Μετά ήρθε η Σέριφος.
Γιατί επέλεξες τη Σέριφο;
Ένας Γάλλος φίλος ενός δικού μου επιστήθιου φίλου και συνεργάτη πήγαινε στη Σίφνο και κάποια στιγμή πέρασε στη Σέριφο, όπου αποφάσισε ν’ αγοράσει ένα κομμάτι γης με ερείπια. Εκεί έχτισε ένα σπίτι κι έτσι ξεκίνησα να επισκέπτομαι το νησί, όπου έκανα Έλληνες φίλους, κι από τότε δε σταμάτησα να πηγαίνω. Είμαι εξαρτημένη από τη θάλασσα και το νερό, και κυριολεκτώ. Κοιμόμουν ακόμη και στην παραλία μέχρι να χτιστεί το σπίτι μου. Σήμερα, εκεί μαγειρεύω για τους φίλους μου κάθε βράδυ. Είναι σαν να έχω μια μεγάλη οικογένεια στη Σέριφο και την περιποιούμαι.
Γεννήθηκες στη βόρειο Ιταλία, στο Τορίνο, αλλά αγαπάς ιδιαίτερα τη θάλασσα. Πώς γεννήθηκε αυτή η αγάπη;
Δε γνωρίζω. Πήγαινα πάντα κοντά στη θάλασσα. Είμαι και Ιχθύς στο ζώδιο. Πιτσιρίκα, θυμάμαι ότι το χειμώνα πηγαίναμε για σκι στο βουνό, ενώ τα καλοκαίρια τα περνούσαμε στη Λιγουρία. Στη θάλασσα ήμουν ευτυχισμένη, στο βουνό όχι.
Αν δεν ήσουν αρχιτέκτονας και designer, τι δουλειά θα έκανες;
Μαγείρισσα. Μ’ αρέσει πολύ να μαγειρεύω.
Πότε άρχισες να μπαίνεις στην κουζίνα;
Από πολύ μικρή. Είχα μια γιαγιά η οποία ήταν «τέρας» στην κουζίνα. Πέρασα, βέβαια, και από τη φάση της ανορεξίας, καθώς μέχρι τα έντεκα δεν έτρωγα τίποτα. Ενώ, λοιπόν, στο πατρικό μου καθόμουν με τις ώρες μπροστά στο πιάτο, χωρίς να τρώω, η γιαγιά, που ήταν πανέξυπνη και μου έκανε όλα τα χατίρια, μου έδινε να τρώω μόνο τρία πράγματα. που μ’ άρεσαν. Βλέποντάς τη να μαγειρεύει, άρχισα σιγά-σιγά να μπαίνω στην κουζίνα, στην αρχή σαν παιχνίδι.
Γιατί επέλεξες να σπουδάσεις Αρχιτεκτονική;
Γιατί από δύο ετών έκανα πάντα το αντίθετο απ’ αυτό που μου έλεγαν. Μου έλεγαν μουσική, έκανα σχέδιο. Αντίθετο στο αντίθετο, βρέθηκα εδώ που είμαι σήμερα.
Παλαιότερα είχες πει πως μερικές φορές νιώθεις σαν ανθρωπολόγος. Γιατί;
Γιατί όπου κι αν ταξιδεύω, πηγαίνω στις αγορές, στα μαγαζιά, γοητεύομαι από τα αντικείμενα της καθημερινότητας. Όπως ένας ανθρωπολόγος παρακολουθεί τους ανθρώπους, εγώ παρακολουθώ τα πράγματα. Μ’ αυτή την έννοια το είπα. Έχω μια περιέργεια για τα αντικείμενα, ακόμη και για τα πιο περίεργα, τα πιο καθημερινά, τα πιο ανόητα.
Αλήθεια, πώς νιώθεις που αντικείμενα ή έπιπλα που έχεις σχεδιάσει βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε σπίτια σε όλα τα μέρη του κόσμου; Πώς είναι αυτή η αίσθηση;
Δεν το αντιλαμβάνομαι, παρόλο που μου το λένε, είναι για μένα πάντα μια έκπληξη. Κάθε δουλειά μου είναι διαφορετική. Με καλεί μια εταιρεία και σχεδιάζω, προσπαθώντας να εκμεταλλευτώ τα καλύτερα στοιχεία της. Η δική μου δουλειά τελειώνει εκεί, αλλά κάθε αντικείμενο ζει μια δεύτερη ζωή σε κάθε σπίτι. Αυτό δεν το αντιλαμβάνομαι.
Θεωρείς ότι η δουλειά σου μπορεί να λειτούργησε εις βάρος της προσωπικής σου ζωής;
Όχι, γιατί και οι φίλοι μου έχουν τον ίδιο τρόπο ζωής. Ακόμη και την ίδια δουλειά να μην κάνουμε, υπάρχουν πράγματα και καταστάσεις που μας ενώνουν. Μοιραζόμαστε συνήθειες εκτός δουλειάς κι αυτό μας συνδέει.
Κατάφερες να δημιουργήσεις δική σου οικογένεια;
Οικογένειά μου είναι ο εαυτός μου. Κι έπειτα, υπάρχουν όλοι οι φίλοι μου. Δε θέλησα ποτέ να κάνω παιδιά. Εδώ δεν καταφέρνω καλά-καλά ν’ ασχοληθώ με μένα (γέλια). Εγώ είμαι το μωρό της ζωής μου. Θέλω να με «χαϊδεύουν» οι άλλοι, οι φίλοι μου. Εξάλλου, η οικογένεια είναι αυτό που σου τυχαίνει και την κουβαλάς μαζί σου, αλλά πραγματική οικογένεια είναι οι σχέσεις σου.
Μετά από τόσα ταξίδια, ποιο είναι, αλήθεια, το αγαπημένο σου σημείο στον πλανήτη;
Οι άλλοι γελάνε, γιατί ξέρουν πως όπου σταθώ θα βγάλω ρίζες, είμαι ευπροσάρμοστη. Δεν μπορώ να επιλέξω. Εξάλλου, μπορεί να κάνω πολύ μακρινά ταξίδια, όπως στο Τόκιο, αλλά εγώ ταξίδια κάνω ακόμη και μέσα στο σούπερ-μάρκετ. Ταξίδι είναι, εντέλει, ο τρόπος που παρατηρείς τα πράγματα, όχι απαραίτητα τα χιλιόμετρα που κάνεις.
