Η Ολυμπιονίκης Σοφία Μπεκατώρου στάθηκε στην κορυφή του βάθρου αλλά, αυτή τη φορά, όχι για να παραλάβει το χρυσό μετάλλιο. Μίλησε για τον βιασμό της και πυροδότησε ένα ελληνικό κίνημα αντίστοιχο του #MeToo, δίνοντας ένα βήμα σε αθλήτριες, φοιτήτριες, γυναίκες της showbiz και γυναίκες της διπλανής πόρτας να μιλήσουν. Κυρίως όμως αναγκάζοντας την κοινωνία και την πολιτεία, να ακούσουν.
Από την Τώνια Σταυρινού
Η Σοφία Μπεκατώρου, μιλώντας για την εμπειρία της, σήκωσε μια αναμμένη δάδα. Η φλόγα μεταδόθηκε από τον ένα πυρσό στον άλλο, από την μία αθλήτρια στην άλλη, καταφέρνοντας να φωτίσει ένα από τα πιο βαθιά κρυμμένα μυστικά: τη σεξουαλική κακοποίηση γυναικών στον αθλητισμό. Περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης που συνέβησαν πριν από 20 και πριν από 30 χρόνια άρχισαν να εμφανίζονται με λεπτομερείς περιγραφές στα social media από γυναίκες που επέλεξαν τότε να σιωπήσουν, υπό τον φόβο την κατακραυγής, αλλά ήταν αδύνατο να ξεχάσουν.
Μετά τις αθλήτριες Μάνια Μπίκοφ, Ραμπέα Ιατρίδου, Μαρίνα Ψυχογιού, Νίκη Μπακογιάννη, μίλησαν οι Έλλη Στάη, Δέσποινα Ολυμπίου, Μαρία Συνατσάκη και η πολιτικός Ζέφη Δημαδά. Η φλόγα άναψε και στην Κύπρο από την πρωταθλήτρια της σκοποβολής Άντρη Ελευθερίου που βίωσε δύο φορές τη σεξουαλική παρενόχληση από το ίδιο πρόσωπο. Γιατί όμως ήταν απαραίτητο να ξεσπάσει μια χιονοστιβάδα καταγγελιών για να ακούσουμε τις φωνές των γυναικών που καταγγέλλουν κακοποίηση;
Γιατί όταν η Άντρη Ελευθερίου αποκάλυψε την εμπειρία της σε τηλεοπτική εκπομπή πριν από δύο μήνες δεν άκουσε κανείς; Γιατί όταν οι τέσσερις φοιτήτριες νοσηλευτικής κατάγγειλαν τον καθηγητή Γυναικολογίας οι αρχές τους «έβγαλαν την ψυχή» μέχρι να τις πιστέψουν; Γιατί χρειάστηκαν επίσης 100 καταγγελίες για να προσαχθεί ο καθηγητής Γεωλογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο;
Οι λόγοι έχουν να κάνουν με το πόσο εξοικειωμένοι είμαστε με της σεξουαλική κακοποίηση μιας γυναίκας και πόσο βαθιά είναι ριζωμένα μέσα μας τα στερεότυπα. Μεγαλώνουμε τα κορίτσια να είναι ευγενικά, να μην φέρνουν αντιρρήσεις, να μην κάνουν φασαρία, να είναι διακριτικά.
Να κολακεύονται όταν τις φλερτάρουν ακόμη και με απρέπεια, να χαμογελάνε όταν νιώθουν άβολα, να νιώθουν τυχερές όταν κερδίζουν την προσοχή ενός άντρα. Ακόμη και αν αυτός έχει μια θέση εξουσίας απέναντί τους, όταν έχει τα διπλάσια τους χρόνια, όταν η θέση του δεν επιτρέπει το στενό ερωτικό μαρκάρισμα. Τις μαθαίνουμε ότι είναι δική τους ευθύνη να ξεγλιστρήσουν από μια άβολη κατάσταση και όταν πέφτουν θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης και βιασμού, τότε πάλι εκείνες φταίνε, έδωσαν θάρρος, προκάλεσαν. Ολόκληρη η κοινωνία φέρεται σαν να έχει συνωμοτήσει εκ των προτέρων με όλους τους θύτες. Μέχρι να βρεθεί μία Σοφία να σταθεί μπροστά και να φυσήξει δυνατά τη σφυρίχτρα και όλοι πια να γυρίσουμε να κοιτάξουμε και να ακούσουμε.
Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ
Στην πρώτη της ολυμπιακή συμμετοχή, σε ηλικία 21 ετών, η Σοφία Μπεκατώρου ακολούθησε τον παράγοντα της Ομοσπονδίας Ιστιοπλοΐας στο δωμάτιο του ξενοδοχείου για να συζητήσουν. Δεν της πέρασε καν από το μυαλό τι είχε στο μυαλό του. Όταν της επιτέθηκε άσεμνα προσπάθησε να τον απωθήσει. «Του είπα όχι, του επανέλαβα ότι δεν θέλω να προχωρήσω και εκείνος με ψεύτικα γλυκόλογα έλεγε ότι δεν είναι τίποτα κάνοντας χιούμορ. Έλεγε ότι θα σταματήσει αν δεν το θέλω, όμως δε σταμάτησε ό,τι κι αν του έλεγα. Κλαμένη και ντροπιασμένη έφυγα από το δωμάτιο όταν αυτός ολοκλήρωσε και σηκώθηκε από πάνω μου. Γύρισα στο δωμάτιο μου όπου η συναθλήτρια μου κοιμόταν ανυποψίαστη.
Έκανα μπάνιο, ένιωθα βρώμικη, εξαντλημένη, ταπεινωμένη και ανίκανη να υπερασπιστώ τα δικαιώματα μου». Βρισκόταν σε αδύναμη θέση, σκεφτόταν την συναθλήτρια της, τον προπονητή της, τον πόλεμο που θα ξεσπούσε. Γι’ αυτό, συνεχίζει στην ανάρτησή της, έκλαψε πολύ και όταν ξύπνησε άρχισε μία παράσταση που έληξε μέχρι και πριν από λίγο καιρό. «Με την αλλαγή της στάσης μου και την ψυχρότητα μου έγινε ειρωνικός και σε γενικές γραμμές αμφισβήτησε τις ικανότητες και τις επιδόσεις μου σε κάθε δυνατή ευκαιρία λέγοντας ότι οι νεότεροι αθλητές πρέπει να έχουνε πλέον ευκαιρίες και όχι αυτοί των οποίων η καριέρα τους βρίσκεται στη δύση της. Την νοοτροπία αυτή υιοθέτησε από το 1999 μέχρι το 2019. Στο διάστημα αυτό έχω πετύχει τις περισσότερες διακρίσεις για την χώρα μας στην ιστιοπλοΐα, έχοντας όμως χάσει το σημαντικότερο αγαθό ως προσωπικότητα: την αγάπη προς τον εαυτό μου!»
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΟΦΙΑ ΜΠΕΚΑΤΩΡΟΥ
Η ζόρικη παιδική ηλικία, ο θάνατος της αδερφής της και ο βιασμός της στα 19 από παράγοντα της ομοσπονδίας Ιστιοπλοΐας συνθέτουν μια δύσκολη παιδική και εφηβική ηλικία για τη γυναίκα που αναδείχθηκε στην «καλύτερη Ελληνίδα αθλήτρια του 21ου αιώνα». Ξεκίνησε την ιστιοπλοΐα σε ηλικία 8 χρονών με την υποστήριξη του πατέρα της. Γρήγορα αναδείχθηκε στο άθλημα, αφοσιώθηκε και στα 14 κατάφερε να κερδίσει τον πρώτο της βαλκανικό τίτλο. Χωρίς να αποκαλύψει πολλά για τα παιδικά της χρόνια, είχε πει σε παλαιότερη συνέντευξή της ότι μεγάλωσε σε μια δύσκολη οικογένεια. «Δεν είχαμε καθόλου εύκολη οικογενειακή ζωή. Ούτε ήμασταν μία απλή οικογένεια. Αυτό το κατάλαβα στην πορεία των χρόνων, όταν διαπίστωσα ότι υπάρχουν και άνθρωποι που έχουν μεγαλώσει χωρίς τρομερές ψυχικές πληγές. Οι γονείς μου δεν ήταν διαζευγμένοι, αλλά στο σπίτι υπήρχαν θέματα που έπρεπε να διαχειριστώ από πολύ μικρή ηλικία, και αυτό δεν ήταν εύκολο».
Στα 19 γνώρισε την Αιμιλία Τσουλφά και μαζί έγιναν το ανερχόμενο δίδυμο του αθλήματος. Η τρίτη θέση στο παγκόσμιο πρωτάθλημα τις έκανε γνωστές διεθνώς και μαζί κοιτούσαν πια προς τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ (2000). Ήταν εκείνη την εποχή που βιάστηκε από τον παράγοντα της Ομοσπονδίας, ο οποίος πάτησε πάνω στα όνειρά της για να εξασφαλίσει τη σιωπή της. Μαζί με την Αιμιλία πραγματοποίησαν το στόχο τους και συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς του 2000. Η χαρά της Σοφίας, όμως, για όλες τις νίκες, θα είχε πάντα πάνω της εκείνη τη σκιά. Ακολούθησε το χρυσό μετάλλιο στην Αθήνα το 2004, το χάλκινο στο Πεκίνο το 2008, η ανάδειξή της σε κορυφαία γυναίκα ιστιοπλόο στον Κόσμο, μαζί με την Τσουλφά, από τη διεθνή ομοσπονδία το 2002, και η επιλογή της ως σημαιοφόρου της ελληνικής αποστολής στο Ρίο ντε Τζανέιρο (2016). Έγινε η πρώτη γυναίκα που ηγήθηκε της παρέλασης των αθλητών στην Τελετή Έναρξης, από καταβολής των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων.
Λίγους μήνες πριν από τους Ολυμπιακούς του Ρίο, ήρθε άλλο ένα σκληρό προσωπικό χτύπημα. Η αδερφή της Βαρβάρα, που ήταν δέκα χρόνια μεγαλύτερη και ζούσε στη Γερμανία από 18 χρονών, διαγνώστηκε με καρκίνο στον εγκέφαλο. Διέκοψε την προετοιμασία της και έφυγε για το Μόναχο. Ήτανε δίπλα της για δυο μήνες, νύχτα και μέρα. Την έφερε μαζί της στην Ελλάδα και πέρασαν μαζί τις τελευταίες της στιγμές. Η Σοφία θα μετανιώνει πάντα, που δεν κατάφερε να περάσει περισσότερο χρόνο με την αδελφή της. Η Σοφία Μπεκατώρου υπήρξε παντρεμένη με τον επίσης παγκόσμιο πρωταθλητή της ιστιοπλοΐας Ανδρέα Κοσματόπουλο και μαζί απέκτησαν δύο παιδιά τον Δημήτρη και την Τζώρτζια. Παρόλο που πίστευε ότι θα γεράσουν μαζί, ο γάμος τους τελικά δεν κράτησε με την ίδια να δηλώνει ότι «οι ανθρώπινες σχέσεις είναι το μοναδικό πράγμα που δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις όπως τον πρωταθλητισμό, δηλαδή με σύστημα και μεθοδικότητα, ξέροντας ότι θα λειτουργήσει».
ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ
ΑΝΤΡΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ: «Μη φοβάστε να μιλήσετε»
Η Κύπρια Ολυμπιονίκης της σκοποβολής Άντρη Ελευθερίου κατήγγειλε πως έπεσε θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης από το ίδιο άτομο σε δύο περιπτώσεις, στους Ολυμπιακούς του Πεκίνου το 2008 και στους αγώνες της Κοινοπολιτείας το 2006. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Σκοποβολής, Τζιοβάνη Σαββίδη, το πρόσωπο που κατονομάζει η Άντρη Ελευθερίου, φέρεται να εμπλέκεται σε άλλες τέσσερις παρόμοιες υποθέσεις και κάλεσε τις γυναίκες αυτές να καταγγείλουν. Το σκανδαλώδες είναι ότι ο συγκεκριμένος άντρας που ήταν μέλος της Ολυμπιακής Επιτροπής παρενόχλησε μία γυναίκα από το προσωπικό, για να μετατεθεί στον ΚΟΑ και τελικά να διοριστεί σε σχολείο, όπου παρενόχλησε καθηγήτρια και αντί άλλης «ποινής» πήρε… πρόωρη αφυπηρέτηση. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας εξέφρασε την ετοιμότητα του να δώσει κατάθεση στην Αστυνομία για όλα αυτά που ισχυρίστηκε. Η Άντρη Ελευθερίου ήδη μίλησε στο ΤΑΕ το οποίο αναμένεται να καλέσει μία σειρά από μάρτυρες και έδωσε ένα μήνυμα προς όλα τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης: «Μην φοβάστε και μην ντρέπεστε. Αυτοί που τα κάνουν πρέπει να ντρέπονται».
