Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΑΝΕΔΕΙΞΕ, ΔΙΕΣΩΣΕ ΚΑΙ ΔΙΕΔΩΣΕ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΟΣΟ ΚΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ, ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΑ ΣΕ ΕΝΑ ΝΕΟ ΚΑΝΑΛΙ, ΤΟΝ ALPHA, «ΑΠΕΝΑΝΤΙ» ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΛΟΤΕ «ΣΠΙΤΙ» ΤΟΥ, ΤΟ ΡΙΚ.
Αν θα έκανες έναν απολογισμό για την φετινή -πρώτη σου- σεζόν στον Alpha Κύπρου, τι θα έλεγες;
Ήταν μία άκρως επιτυχημένη χρονιά! Οι αριθμοί είναι οι αδιάψευστοι μάρτυρες σε ό,τι γίνεται στην τηλεόραση, από τους οποίους όλοι εξαρτιόμαστε. Οι αριθμοί «μίλησαν», λοιπόν. Η τηλεθέαση της «Παραδοσιακής Βραδιάς» στον Alpha απέδειξε πως ο κόσμος την ακολούθησε, και έδειξε τη μεγάλη αγάπη του σε αυτό που κάνουμε. Τον ευχαριστούμε από καρδιάς!
Ωστόσο, στην αρχή «κονταροχτυπιόσασταν» με την «αντίπαλη» εκπομπή, την «Στων Αστεριών τις Νότες» του ΡΙΚ…
Η συνέχεια, όμως, έδειξε ότι είχαμε μια σταθερή και ανοδική πορεία, που μας έδωσε σημαντική διαφορά. Ο καθένας κάνει τη δουλειά του όσο πιο καλά μπορεί και ο κόσμος κρίνει και αποφασίζει.
Γιατί, νομίζεις, πως ο κόσμος «ακολούθησε» εσένα και την Άντρη, από το να συνεχίσει την τηλεοπτική του συνήθεια, η οποία ήταν να συντονίζεται κάθε Σάββατο βράδυ με το ΡΙΚ;
Ο κόσμος ακολούθησε την «Παραδοσιακή Βραδιά», που του γεμίζει ευχάριστα τα σαββατόβραδα του για μια δεκαετία τώρα. Αυτό οφείλεται, κατ’ αρχήν, στη σκληρή δουλειά και στην άρτια υποδομή που έχει η εταιρεία παραγωγής «Galinis Productions», σε σχέση με το στούντιο αλλά και τον υπερσύγχρονο τεχνικό εξοπλισμό. Ο παραγωγός και σκηνοθέτης μας, κ. Νίκος Γαλήνης, δεν φείδεται κόπου, μόχθου, χρόνου και εξόδων, προκειμένου να παρουσιάζει στον κόσμο το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Εκτός από πολύ καλός γνώστης στα της παραγωγής, είναι και μερακλής, με πρωτότυπες ιδέες! Θέλω, επίσης, να εξάρω την παρουσία της οικοδέσποινάς μας, της κ. Άντρης Καραντώνη, που νομίζω ότι υποδέχεται τους καλεσμένους που φιλοξενούμε κάθε βδομάδα με έναν απίστευτα πρόσχαρο και άκρως επαγγελματικό τρόπο. Είναι έξυπνη, ετοιμόλογη, έχει ευφράδεια λόγου, αυτοσχεδιάζει εξαιρετικά, ερμηνεύει απίστευτα πολλά είδη τραγουδιού και έχει βαθιά γνώση της μουσικής και της ποιητικής μας παράδοσης. Έτσι, μέσα από ένα ομαδικό κλίμα, ο στόχος μας, που είναι η ποιοτική ψυχαγωγία του τηλεοπτικού κοινού, επιτυγχάνεται στον μέγιστο βαθμό. Γι’ αυτό και ευχαριστούμε τον κόσμο που μας ακολουθεί, αλλά και για την αγάπη του!
Υποθέτω πως ο κόσμος σε ρωτά: Γιατί έφυγες από το ΡΙΚ; Ήταν θέμα συνθηκών; Ήταν θέμα παραγωγής; Ήταν θέμα παρουσιάστριας; Ήταν θέμα περισσότερων χρημάτων και μεγαλύτερης αμοιβής σου;
Καταρχήν, να σας πω ότι φέτος αμείβομαι λιγότερο από ότι τα προηγούμενα χρόνια, γιατί ζήτησα εγώ ο ίδιος από τον παραγωγό μας να έχω λιγότερες αρμοδιότητες φέτος, λιγότερες ευθύνες, ούτως ώστε να έχω το χρόνο να ασχοληθώ και με τις εκδόσεις μου και όλα τα άλλα που έχω σχεδιάσει. Χαίρομαι, ωστόσο, που συνεχίζει να έχει τόσο μεγάλη ανταπόκριση η εκπομπή, αφού είμαι κι’ εγώ ένα κομμάτι της! Πρέπει να σας πω, ωστόσο, με κάθε ειλικρίνεια, πως αισθάνομαι «παιδί του ΡΙΚ». Διότι το ΡΙΚ ήταν αυτό που με εμπιστεύτηκε απόλυτα, όταν το 1991 δημιούργησα το «Μουσικό Σχήμα Μεσόγειος» – τότε που έκανα τα πρώτα μου καλλιτεχνικά βήματα στην Κύπρο, άγνωστος μεταξύ αγνώστων. Θα ήθελα να μνημονεύσω και να ευχαριστήσω, σε αυτό το σημείο, τον Γιώργο Κοτσώνη και τον Χρηστάκη Καραγιώργη, οι οποίοι ηγούνταν τότε του Γ’ Προγράμματος του ΡΙΚ, αφού μου έδειξαν μεγάλη εμπιστοσύνη αντιλαμβανόμενοι πως ήμουν έτοιμος, με τις γνώσεις και την εργατικότητα μου, να παρουσιάσω και να αναδείξω μέσα από το τεράστιο αρχείο μου το Κυπριακό Τραγούδι. Σήμερα ανήκω στην πολύ πετυχημένη ομάδα της «Παραδοσιακής Βραδιάς», και κινούμαι τηλεοπτικά πάντα μαζί με αυτή την ομάδα, που μου δίνει και τη σιγουριά της επιτυχίας.
Είχες, στο μεταξύ, αντίστοιχη πρόταση από το ΡΙΚ;
Ναι, είχα. Ας πούμε, βολιδοσκόπηση. Αλλά δεν θα άφηνα αυτή τη ξεχωριστή ομάδα της «Παραδοσιακής Βραδιάς», που θα έκανε ένα νέο ξεκίνημα σε ένα νέο κανάλι, αφού επιθυμία της παραγωγής και της Άντρης Καραντώνη, ήταν να είμαι μαζί τους. Αλλιώς, θα σήμαινε πως θα έκανα «πειράματα», αφήνοντας πίσω μου τη σιγουριά της επιτυχίας.! Στον Alpha, ήταν κάτι παραπάνω από βέβαιο πως θα πήγαινε καλά η «Παραδοσιακή Βραδιά», διότι δεν θα άλλαζε τίποτα στο έμψυχο υλικό της εκπομπής που τόσο πολύ είχε αγαπήσει ήδη ο κόσμος.
Η σχέση σου με την Άντρη ποια είναι; Θέλω να πω, είναι σχέση «οικογενειακή», σχέση φίλων ή μία συναδελφική σχέση;
Είναι όλα αυτά που μου ανέφερες, κι ακόμα παραπάνω! Είναι μία σχέση εντιμότητας, αλήθειας, αλληλεγγύης, προσήλωσης στο στόχο. Είμαστε πάρα πολύ συνδεδεμένοι – και οικογενειακά, και φιλικά, και συναδελφικά και ανθρώπινα. Η Άντρη έχει μια ποιότητα ως άνθρωπος, έχει ευγένεια ψυχής, είναι σπουδαία συνεργάτης, καλλιεργημένη και με παιδεία. Αγαπά με πάθος την μουσική μας παράδοση! Έχει γνώσεις, υπομονή και επιμονή. Για την εξωτερική της εμφάνιση, τι να πω; Καθηλώνει! Αν και όλα τα άλλα πρέπει να προηγούνται για να έρθει η επιτυχία (χαμογελάει)! Εξάλλου, η εξωτερική εμφάνιση, από μόνη της, δεν αποτελεί γερό θεμέλιο για να κτίσεις πράγματα που αντέχουν στο χρόνο. Αλλά η Άντρη διαθέτει και όλα τ’ άλλα.
Επειδή σε γνωρίζω πολλά χρόνια, ξέρω πως είσαι ένας άνθρωπος γενναιόδωρος, ένας σπουδαίος επαγγελματίας και εραστής της παράδοσής μας, που έχει αναδείξει πολύ κόσμο, μεταξύ αυτών και την Κυριακού Πελαγία. Αισθάνεσαι πως πήρες τα «ευχαριστώ» και την εκτίμηση που όφειλαν κάποιοι να σου δείξουν ή, αντίθετα, θα έλεγες πως έχεις προδοθεί κιόλας από ανθρώπους;
Για όνομα του Θεού, δεν θεωρώ ότι έχω προδοθεί, αλλά δεν πήρα και τα «ευχαριστώ» που, κατά την ταπεινή μου γνώμη, θα έπρεπε. Και, πίστεψέ με, βοήθησα αρκετούς με τις φτωχικές μου δυνάμεις. Για να σου απαντήσω όμως, θα σε πάω λίγο πίσω και θα σου πω πως εγώ κατάγομαι από μία αγροτική οικογένεια. Όταν πήγα στην Αθήνα για να σπουδάσω -οικονομικά-στατιστική-διοίκηση επιχειρήσεων-, παράλληλα με τις σπουδές μου, για να βγάζω τα προς το ζην, με μία κιθάρα που είχα τότε -ένα παιδί 23 χρόνων- ξεκίνησα να τραγουδώ σε μπουάτ και σε μουσικές σκηνές, στην Πλάκα. Απέκτησα τέτοια πείρα και τόσο σημαντικές γνωριμίες τότε -για παράδειγμα, γνωρίστηκα, συνεργάστηκα και συνδέθηκα πολύ με τον Νίκο Ξυλούρη ενώ, μέχρι σήμερα, συνδέομαι πολύ με την οικογένειά του, με τη γυναίκα του, την κ. Ουρανία- που, όλες τις εμπειρίες που απέκτησα τις «έφερα» μαζί μου στην Κύπρο και, κατά κάποιο τρόπο, τις «μεταλαμπάδευσα» στους συνεργάτες μου εδώ. Παράλληλα, ξεκίνησα να κάνω και αυτή τη μεγάλη έρευνα, τις καταγραφές, και την απαιτητική δουλειά σε σχέση με το αρχείο της κυπριακής παράδοσης, η οποία ήταν αποτέλεσμα συνεχών καταγραφών, επιμονής, επιμόρφωσης και σκληρής δουλειάς δεκαετιών. Ποιος θα ήξερε σήμερα το «Είπα σου χτενίστου λλίον», το «Περτίτζιν μου μιτσιόστομον», την «Αρμενοπούλα», το «Βάωσε τζιαι ρωμάνισε», τον «Αψεντή», και άλλα πολλά, αν δεν τα διέσωζε η επιμονή και το πάθος μου, προτού χαθούν οριστικά; Η μεγάλη μου ευτυχία είναι ότι έσωσα από τον αφανισμό πάρα πολλά δημοτικά τραγούδια, τα οποία δισκογράφησα και με την Μαστόρισσα, την Κυριακού Πελαγία, αλλά και με άλλους ερμηνευτές. Ήμουν, είμαι και θα παραμείνω όμως ο ίδιος, ευγνωμονώντας πάντα τους απλούς ανθρώπους του λαού που μου άνοιξαν την πόρτα του σπιτιού τους. Ακόμη και αυτούς που μου έδωσαν έστω ένα ποτήρι νερό! Και, δεν πειράζει, για τα «ευχαριστώ» που δεν άκουσα από αρκετούς άλλους. Μπορεί, όμως, να έχω και υπερβολικές απαιτήσεις και να έχω άδικο. Δεν ξέρω…
Σε πικραίνει που έχεις «απέναντί» σου πια έναν άνθρωπο που ήταν πολύ κοντά σου, για αρκετά χρόνια, την Βασιλική Χατζηαδάμου;
Καταρχήν πιστεύω ότι όλοι όσοι ακολουθούμε παρόμοιους δρόμους, δεν είμαστε «απέναντι» αλλά συνοδοιπόροι. Ο κάθε άνθρωπος έχει τον τρόπο του να εκφραστεί και τον τρόπο του να πει τον καλό του λόγο, εκεί που νομίζει ότι πρέπει. Ο καθένας επιλέγει το δρόμο του, αλλά δεν ξέρεις πώς τα φέρνει η ζωή… Δηλαδή, δεν ξέρεις αν αύριο ξαναβρεθείς στην ίδια πορεία, με ανθρώπους που είναι σε διαφορετικούς δρόμους από εσένα τώρα. Ποιος μπορεί να το αποκλείσει αυτό; Θυμάμαι, πως όταν ο παράγωγός μας, επέλεξε να αλλάξει τις συνεργασίες στην εκπομπή, προβληματίστηκα πολύ για το τι πρέπει να κάνω. Δεν ήταν εύκολη και η δική μου απόφαση. Σήμερα, όμως, βλέποντας τα πράγματα από μια χρονική απόσταση, καθαρά και νηφάλια, θεωρώ ότι ήταν ευλογία που παρέμεινα! Διότι ακολούθησε μία «χρυσή» οκταετία από τότε, άκρως επιτυχημένη, με την κ. Άντρη Καραντώνη στο… τιμόνι! Νιώθω ευλογημένος με όλους τους σημερινούς μου συνεργάτες, οι οποίοι θεωρώ πως μου δείχνουν και την εκτίμησή και τον σεβασμό τους! Όπως και ο απλός κόσμος, απλόχερα, χωρίς βεβαίως αυτό να είναι αυτοσκοπός.
Πιστεύεις, με βάση την εμπειρία σου, πως η κυπριακή παράδοση θα έχει μέλλον στην νεολαία ή είναι κάτι παρωχημένο, κάτι το οποίο φθίνει;
Αντιθέτως! Υπάρχουν σήμερα πάρα πολλοί νέοι, οργανοπαίκτες, τραγουδιστές, που μπορούν να παίξουν και να τραγουδήσουν καλύτερα από εμάς, τους παλαιότερους. Όμως, δεν ξέρω αν θα βάλουν το ίδιο μεράκι και το ίδιο πάθος, διότι ασχολούνται και με άλλα είδη της μουσικής. Εγώ, τους παροτρύνω να έχουν μέσα στο ρεπερτόριό τους και το κυπριακό τραγούδι, διότι μπορούν να το αναδείξουν και να το περάσουν στο κοινό που τους ακολουθεί!
Θα είσαι, τελικά, και την επόμενη σεζόν αναπόσπαστο και σημαντικό κομμάτι της «Παραδοσιακής Βραδιάς»;
Το συμβόλαιο που έκλεισε η παραγωγός εταιρεία μαζί με τον Alpha και την συγκεκριμένη ομάδα είναι για δύο χρόνια, οπότε αν ο παραγωγός θέλει να συνεργαστούμε και για την δεύτερη χρονιά του συμβολαίου του με τον Alpha, ίσως δεν θα ήταν φρόνιμο να αρνηθώ. Όμως, μεγαλώνω πια… Ο χρόνος περνά και πρέπει να δουλέψω, όσο έχω ακόμη διαύγεια μυαλού και υγεία σώματος και ψυχής – το αρχείο μου περιμένει μεγαλύτερη αξιοποίηση. Κι οι εκδόσεις που σχεδιάζω, σε βιβλία και δισκογραφικές δουλειές, πρέπει να προχωρήσουν με πιο γρήγορους ρυθμούς.
Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΙ Η ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΕΛΑΓΙΑ
«Την Κυριακού Πελαγία την ξεχώρισα και την επέλεξα από το 1990, πριν ακόμα δημιουργήσω τη “Μεσόγειο”. Όταν είχε γίνει η ελεύθερη ραδιοφωνία, την άκουγα που έβγαινε από το τηλέφωνο στον αέρα και έλεγε τα τσιαττιστά της ή τραγουδούσε. Τα σχόλια των ακροατών ήταν διθυραμβικά! Όμως, η Πελαγία δεν ήταν μία τραγουδίστρια ακόμη, ήταν μία αγρότισσα η οποία τραγουδούσε στις οικογενειακές συγκεντρώσεις και στις θρησκευτικές γιορτές. Την πρώτη φορά που μπήκαμε μαζί στο στούντιο, εκείνη ήταν 59 ετών· το 1994. Και κανένας δεν πίστευε ότι αυτό το “πείραμα” θα είχε επιτυχία. Αλλά εγώ ήμουν βέβαιος από την αρχή! Οφείλω να πω, πως ο μόνος άνθρωπος που μου είπε τόσα “ευχαριστώ”, τα οποία δεν ξέρω καν αν αξίζω, ήταν η Μαστόρισσα. Ακόμη και όταν ξεψυχούσε και πήγα για να την “αποχαιρετήσω”, ξέρετε τι μου είπε, στην παρουσία άλλων; “Για όσα έκαμες για μέν, πολλά ευκαριστώ σου / τζιαι που τα βάθη της ψυσιής, πολλές ευτζιές χρωστώ σου!”. Και δεν είναι τυχαίο που κάποτε είπε, επίσης: “Ενίωσα τρία παιθκιά, τζι’ η κόρη εν η μιάλη / μα έκαμα τα τέσσερα, μαζί με τον Μιχάλη!”. Αλλά και εγώ την ένιωθα -και την νιώθω ακόμα!- ως την δεύτερή μου μάνα!».
Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΞΥΛΟΥΡΗ
«Ο Νίκος Ξυλούρης μου είχε δείξει τεράστια εμπιστοσύνη, από την αρχή της γνωριμίας μας! Έτσι συνδέθηκα και με τον γιο του, ο οποίος ήταν ο αδελφικός μου φίλος, τον Γιώργο Ξυλούρη, τον οποίο, δυστυχώς, χάσαμε πριν από πέντε χρόνια, αφού σκοτώθηκε με το μηχανάκι στην Αθήνα. Τότε, θυμάμαι, που τραγουδούσα κι εγώ στην Πλάκα, ως φοιτητής, ο Νίκος Ξυλούρης έκανε τεράστιες επιτυχίες, με τον Ξαρχάκο, τον Μαρκόπουλο, τον Χάλαρη κ.α. Κουβεντιάζοντας, όμως, μαζί του, ένιωθα πως δεν ενθουσιαζόταν με τα τραγούδια που έγιναν μεγάλες επιτυχίες, αλλά με τις μαντινάδες και τα ριζίτικα του τόπου του, της Κρήτης. Τότε σκεφτόμουν: “Γιατί έχει τόση εμμονή με την παράδοση του τόπου του;”. Μετά κατάλαβα! Και αυτό ήταν που επηρέασε κι εμένα ώστε να ασχοληθώ τόσο επισταμένα με την κυπριακή παράδοση, με την οποία δεν θα είχα καταπιαστεί τόσο έντονα, αν δεν βρισκόταν στο δρόμο μου ο Νίκος Ξυλούρης. Μέχρι σήμερα, όποτε τύχει να έρθει η κ. Ουρανία Ξυλούρη στην Κύπρο, την φιλοξενώ. Είναι χαρά μου και το θεωρώ και “υποχρέωσή” μου απέναντι στον Νίκο Ξυλούρη, τον μέντορά μου, και στον καρδιακό μου φίλο, τον Γιώργο, που χάθηκαν, δυστυχώς, κι οι δυο τόσο πρόωρα…».
