Αυτή ήταν η Ζέτα
«Αγαπούσε τον άνθρωπο». Σ’ αυτή τη φράση καταλήγει κάθε συζήτηση με εκείνους που την έζησαν. Από παιδί, στα σχολικά της χρόνια, μέχρι και την τελευταία της ανάσα, η Ζέτα Αιμιλιανίδου, είχε κινητήριο δύναμη αυτή την αγάπη. Η αδερφή της, Μαίρη Κουτσελίνη, στενές φίλες και συνεργάτιδές της, μίλησαν στο Down Town για έναν άνθρωπο με απέραντο χιούμορ, που σιχαινόταν την αυτοπροβολή και τις ανούσιες συναναστροφές, αλλά δεχόταν αγνώστους στο γραφείο της, για να επιλύσει προβλήματα. Είχε αδυναμία στην εγγονή της και σκόπευε μόλις τελείωνε η θητεία της να αφιερώσει όλο τον χρόνο της στην οικογένειά της. Δεν πρόλαβε.
Από την Τώνια Σταυρινού
Φωτογραφίες: Αρχείο Φιλελεύθερου
Η Ζέτα άκουγε… Και λόγω της θέσης της συνήθως άκουγε για προβλήματα. Ανθρώπους που είχαν εγκλωβιστεί στις δαιδαλώδεις διαδικασίες του κράτους για ένα επίδομα, ανθρώπους που είχαν χαθεί στα «ψιλά γράμματα» των κανονισμών, με αιτήματα που είχαν απορριφθεί από όλους τους φορείς και έφταναν κοντά της. Εκείνη άκουγε. Κι ύστερα σήκωνε τηλέφωνα, έδινε οδηγίες, έβρισκε τον τρόπο κι έδινε λύσεις. Αυτή ήταν. Οι συνεργάτες της περιγράφουν έναν άνθρωπο επίμονο, αποτελεσματικό, να ξενυχτάει πάνω από φακέλους, με το ακουστικό στο αυτί. Κάθε πρωί στο γραφείο της παράγγελνε ένα φραπέ με τρεις κουταλιές ζάχαρη και ξεκινούσε… Πολύ συχνά ξεχνούσε να φάει. Μια φιγούρα μητρική, να νταντεύει φίλους και συνεργάτες, να τους δίνει συμβουλές. Φύσει αισιόδοξη, ακόμη και στα δύσκολα. Αδιαμαρτύρητα. Με μια αίσθηση χρέους. Χαρακτηριστικό του τρόπου που διοικούσε το υπουργείο είναι ένα περιστατικό από την περίοδο του πρώτου lockdown το 2020, όταν ξενύχτησε μαζί με τους υπάλληλους του υπουργείου μέχρι τις τέσσερις πρωί, για να ετοιμάσουν διά χειρός τα πασχαλινά επιδόματα. Το σύστημα δεν επέτρεπε να το κάνουν αλλιώς.
Η υπουργός δεν είχε κανένα λόγο να βρίσκεται εκεί. Όταν τη ρώτησαν γιατί δεν φεύγει, απάντησε «πώς μπορώ να ζητώ από τους ανθρώπους να δουλεύουν όλη νύχτα και να μην είμαι εκεί». Στα οκτώμισι χρόνια που διετέλεσε υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, προώθησε σημαντικές κοινωνικές δομές και θεσμούς που θα μείνουν στην Κυπριακή Δημοκρατία μετά από αυτήν. Το Σπίτι του Παιδιού και την εθνική στρατηγική για τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, το Σπίτι της Γυναίκας για τα θύματα βίας, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, τον Φορέα Τρίτης Ηλικίας, την εθνική στρατηγική για την αναπηρία και τα Σπίτια για άτομα με σοβαρές αναπηρίες, παροχές για τη μητρότητα, τον Εθνικό Κατώτατο Μισθό και αμέτρητες μικρές και μεγάλες αποφάσεις που άλλαξαν ουσιαστικά ανθρώπινες ζωές.
Δεν ήθελε τα εύσημα, αφήνοντας συνήθως άλλους να προβάλλονται. Οι συνεργάτες της μιλούν για έναν άνθρωπο που αντιπαθούσε την αυτοπροβολή. Η αδερφή της, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Δρ Μαίρη Κουτσελίνη, το επιβεβαιώνει. «Την ενδιέφερε μόνο το αποτέλεσμα. Και καθόλου ο έπαινος. Δεν έδινε συνεντεύξεις, δεν της άρεσε να μιλάει για τον εαυτό της και την προσωπική της ζωή. Το μόνο που την ενδιέφερε ήταν να φέρνει αποτέλεσμα». Η κ. Κουτσελίνη λέει ότι έτσι τη θυμάται από παιδί. «Τα θέλω της έπρεπε να γίνουν πράξη. Είτε αυτό εξαρτιόταν απόλυτα από εκείνη είτε όχι, έβρισκε τον τρόπο με μεγάλη επιμονή και κόπο να το επιτύχει. Είχε έναν δυναμισμό και μια φιλοσοφική θεώρηση της ζωής που της έδινε αφοσίωση. Ιδιαίτερα όταν είχε να κάνει με τις αρχές και τα πιστεύω της. Αυτή η αφοσίωση ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της. Και φάνηκε αργότερα σε όλα τα πόστα από τα οποία υπηρέτησε».
Παιδικά χρόνια
Η Ζέτα Αιμιλιανίδου γεννήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου του 1954 στην κατεχόμενη Νεάπολη Λευκωσίας. Ήταν το τέταρτο παιδί της οικογένειας, μετά τον Ουράνιο Ιωαννίδη, τον Δώρο Ιωαννίδη και τη Μαίρη Κουτσελίνη. «Ως οικογένεια ήμαστε πάντα πολύ δεμένοι. Η Ζέτα όμως, ως η μικρότερη αδερφή, ήταν η αγαπημένη μας. Ήταν δοτική και ευαίσθητη, από παιδί. Είχε αδυναμία στον πατέρα και στη μητέρα μας, αλλά και σε εμάς τα αδέρφια της. Η ευαισθησία της δεν περιοριζόταν στην οικογένεια, άγγιζε τους φίλους, τους συμμαθητές και όποιον είχε ανάγκη. Έσπευδε να σταθεί δίπλα του, να βοηθήσει. Αυτή ήταν, ανέκαθεν. Δεν την έκανε η πολιτική ευαίσθητη και δοτική. Ήταν έμφυτο». Ακολούθησε τον Κλασσικό κλάδο στο λύκειο και πέρασε στη Νομική, αποφοιτώντας τελικά από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Οι γονείς έδιναν ιδιαίτερη σημασία στη μόρφωση, ωθώντας και τα τέσσερα παιδιά στο διάβασμα και τις σπουδές. Διάβαζε πολύ, όχι μόνο για το σχολείο, αλλά και μυθιστορήματα. «Αυτό που θυμάμαι έντονα στα σχολικά της χρόνια, ήταν ότι πάντα αναδεικνυόταν αρχηγός της τάξης. Έμπαινε μπροστά και διεκδικούσε», λέει η αδερφή της. «Ήταν ασυμβίβαστη. Όταν δεν πίστευε σε κάτι, όταν διαφωνούσε, δεν υπήρχε περίπτωση να ακολουθήσει. Ήταν ένας άνθρωπος που ήξερε πάντα τι ήθελε και το διεκδικούσε, αλλά ποτέ σε βάρος οποιουδήποτε. Και το πιο σημαντικό είναι ότι δεν διεκδικούσε μόνο για τον εαυτό της αλλά η ευαισθησία της απέναντι στον ανθρώπινο πόνο και την αδικία, την ωθούσαν να διεκδικεί και για τους άλλους. Τα τελευταία χρόνια μέσα από το υπουργείο, όταν ήρθε σε επαφή με τις ανάγκες και τα προβλήματα του κόσμου, αυτό το χαρακτηριστικό της, πολλαπλασιάστηκε αγγίζοντας τη ζωή πολλών ανθρώπων. Δεν ήθελε κανένας -αν είναι ποτέ δυνατό- να πονάει, να στερείται, να ταλαιπωρείται».
Πολλοί από τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές της παρέμειναν φίλοι της μέχρι και σήμερα. Πήγαινε στα reunion της τάξης ακόμη και ως υπουργός. Παρόλο που περιφρουρούσε την ιδιωτικότητά της και δεν ανοιγόταν εύκολα στους άλλους, είχε στενές φιλίες από όλες τις φάσεις της ζωής της. «Είχε φιλίες ζωής», λέει η κ. Κουτσελίνη. «Όλες αυτές τις μέρες που βρισκόταν στο νοσοκομείο κρατούσαμε το κινητό της και παίρναμε αμέτρητες κλήσεις και μηνύματα από τους ανθρώπους που την αγαπούσαν. Πόνος μεγάλος. Αγωνία μεγάλη. Σχέσεις μιας ολόκληρης ζωής, άνθρωποι που την είχαν σαν οικογένειά τους». Οι πιο στενοί της άνθρωποι, ήταν πάντα η οικογένειά της. «Ως αδερφές ήμασταν αυτοκόλλητες», λέει η αδερφή της.
«Μιλούσαμε καθημερινά, συζητούσαμε τα πάντα, σε όλη μας τη ζωή. Όλα τα αδέρφια, και οι τέσσερις, βρισκόμασταν κατά κανόνα κάθε Κυριακή πρωί, για να πιούμε τον καφέ μας και να τα πούμε. Είχαμε πια ο καθένας την οικογένεια του. Βρισκόμασταν πρωί ώστε να τα πούμε μια- δυο ώρες και μετά να πάει ο καθένας να φάει με την οικογένεια του. Αυτή τη συνήθεια την κρατήσαμε μέχρι σήμερα, πριν φύγει η Ζέτα. Και την είχαμε καθιερώσει από τότε που μπορώ να θυμηθώ. Ήταν μια σχέση που δεν μπορεί ποτέ να αναπληρωθεί. Είναι άνθρωποι που φεύγουν από τη ζωή μας και παίρνουν μαζί τους ένα κομμάτι μας. Το κενό που αφήνει σε όλη την οικογένεια είναι δυσαναπλήρωτο». Ένα από τα πράγματα που θα τους λείψει, είναι η θετικότητα και η αισιοδοξία της. Και το χιούμορ της… «Ήταν άνθρωπος που εκτιμούσε πολύ το εύστροφο χιούμορ. Είχε και η ίδια πολύ χιούμορ και την ευχαριστούσε να συναναστρέφεται με ανθρώπους που την έκαναν να γελάει. Δεν ήταν, όμως, ποτέ του χονδροειδούς αστείου. Δεν της άρεσε το προσβλητικό χιούμορ, την ενοχλούσε».
Η οικογένεια της
Με τον σύζυγό της, Κωνσταντίνο Αιμιλιανίδη, γνωρίστηκαν στις σπουδές. Είχαν μια σχέση βαθιάς αγάπης. «Ο καθένας είχε ανέκαθεν ξεχωριστές δραστηριότητες, παρόλο που ήταν και οι δύο νομικοί. Ο καθένας χάραξε τον δικό του επαγγελματικό δρόμο και συνάμα είχαν την κοινή ζωή τους, την οικογένεια, τον γιο τους και όλη την αγάπη που τους κρατούσε ενωμένους». Ο θάνατός του τον Νοέμβρη του 2017 ήταν πολύ μεγάλο πλήγμα. «Πέρασε πολύ μεγάλη δοκιμασία με τη νοσηλεία του συζύγου της. Έμεινε για τέσσερις μήνες σε νοσηλευτήριο στην Αθήνα και εκείνη ήταν δίπλα του. Μετά τον θάνατο του συζύγου της, η πιο μεγάλη της χαρά ήταν ο ερχομός της εγγονής της. Η οικογένειά της, ήταν η αδυναμία της.
Ο γιος της, η νύφη της και η εγγονή της, ήταν όλη της η ζωή. Ο γιος της Αχιλλέας Αιμιλιανίδης, που είναι επίσης ένας σπουδαίος νομικός και ένας πολύ χαρισματικός άνθρωπος, ήταν πολύ συνδεδεμένος με τους γονείς του. Και μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια τούς έχασε και τους δύο. Το πλήγμα είναι πολύ μεγάλο». Με το τέλος της θητείας της στο υπουργείο, σκόπευε να αποσυρθεί από την πολιτική ζωή και να απολαύσει χρόνο μαζί τους. «Όσο σκέφτομαι και όσο προσπαθώ να φιλοσοφήσω την απώλειά της, λέω ότι ο Θεός την πήρε τώρα, ώστε να φύγει με τις τιμές που της άξιζαν», λέει η κ. Κουτσελίνη. «Αν έφευγε σε άλλη στιγμή, μεταγενέστερα, ίσως να μην έβγαινε στην επιφάνεια το έργο της, να μην ακούγαμε όλους αυτούς τους ανθρώπους που σήμερα μιλάνε για τη Ζέτα αναδεικνύοντας την αξία της. Ήταν ένας άνθρωπος που, χωρίς κανένα συμφέρον, υπηρέτησε τον τόπο. Αυτή ήταν η Ζέτα. Και αυτή η σκέψη είναι το μόνο που μας παρηγορεί».
Περιοδικό Down Town
