Στο ντοκιμαντέρ-«κόσμημα» του ΡΙΚ, «Κώδικας Σιωπής», του έγκριτου δημοσιογράφου, Πέτρου Μελαϊση, ερευνάται αυτή την Τρίτη η τρομοκρατική οργάνωση ΤΜΤ, μέσα από συνεντέυξεις, εικόνες και ιστορικό υλικό που θα προβληθεί για πρώτη φορά.
Σε τι θα αφορά, αυτή τη φορά, το ντοκιμαντέρ σας, που έχει ως επίκεντρό του τη δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης ΤΜΤ;
Αφορά σε μία έρευνα που διήρκησε τέσσερεις μήνες, και εκτείνεται και στα κατεχόμενα, για την δράση της ΤΜΤ στην Κύπρο, αλλά και κάποια νέα στοιχεία που έχουν προκύψει γι’ αυτήν. Θα προβληθεί, μεταξύ άλλων, μία συνέντευξη του γιου του Ραούφ Ντενκτάς, του Σερντάρ Ντενκτάς, που μιλά για τη δραστηριότητα του πατέρα του στην οργάνωση -είναι γνωστό πως ήταν ο εμπνευστής και ενεργό στοιχείο της δράσης της ΤΜΤ-, γίνονται παραδοχές για δολοφονίες της ΤΜΤ, ενώ θα γίνουν νέες αποκαλύψεις -μέσα από Ιστορικά έγγραφα- για το τι ακριβώς έκανε η τρομοκρατική οργάνωση ΤΜΤ στην Κύπρο – ποιοι οι σκοποί της και πώς δρούσε. Θα προβληθεί πρωτογενές υλικό, φωτογραφίες και βίντεο -και από το πολύτιμο αρχείο του ΡΙΚ- που πρώτη φορά θα δουν το φως της δημοσιότητας ενώ, μεταξύ άλλων, θα δούμε και πώς στρατολογούνταν οι Τουρκοκύπριοι στην οργάνωση, μεταξύ των οποίων μέλη ήταν και πολλές γυναίκες.
Καταρχήν, πώς προσεγγίσατε τον γιο του Ντενκτάς, προτείνοντάς του μάλιστα να μιλήσει για ένα τόσο «ευαίσθητο» θέμα;
Μην ξεχνάτε πως ο πατέρας του ήταν πρωταγωνιστής στην οργάνωση, κι ήταν ουσιαστικά ο ιδρυτής της. Έγινε μία αρχική προσέγγιση, μιλήσαμε μαζί του, του εξηγήσαμε σε τι αφορά η έρευνα και πως αυτό που θα πει θα καταγραφεί χωρίς να αλλοιωθεί -όπως κάνουμε με όλους όσοι μιλούν στα ντοκιμαντέρ μας-, και τελικά αποδέχτηκε την πρόσκλησή μας να μιλήσει στην κάμερα. Ο ίδιος θέτει ως επιχείρημα -επίπλαστο, κατά τη γνώμη μου- πως η δημιουργία της ΕΟΚΑ έπρεπε να δημιουργήσει και την ανάλογη οργάνωση μεταξύ των Τουρκοκυπρίων, ως αντιστάθμισμα. Η ΕΟΚΑ, όμως, δεν έκανε τρομοκρατικές επιθέσεις και δολοφονίες, όπως συνέβαινε με την ΤΜΤ, απλώς χρησιμοποιήθηκε αυτό ως επιχείρημα για να κάνουν ό,τι έκαναν από το 1956 κι έπειτα, που ξεκίνησε με την έκθεση του Νιχάτ Ερίμ, που αφορά στον επεκτατισμό και στην κατάκτηση ολόκληρης της Κύπρου. Επίσης, να σας αναφέρω πως στο ντοκιμαντέρ υπάρχει η καταγραφή γεγονότων και από τον Σπύρο Αθανασιάδη, έναν δημοσιογράφο που ασχολήθηκε επισταμένα με την ΤΜΤ, αλλά και αυτή του Σενέρ Λεβέντ, ο οποίος δίνει τις δικές του μαρτυρίες.
Πώς ήταν απέναντί σας ο Σερντάρ Ντενκτάς;
Ευγενικός. Με «σκληρές» απόψεις, ωστόσο, και έχοντας αναλλοίωτη τη θέση πως «η ΤΜΤ δεν έκανε κάτι κακό». Θεωρεί δε, όπως και πολλοί μη δημοκρατικοί Τουρκοκύπριοι, πως η ΤΜΤ ήταν μια οργάνωση που προάσπιζε τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων. Παρόλ’ αυτά, μέσα από την έρευνα προκύπτει και το εξής σημαντικό: Η ΤΜΤ δεν δημιουργήθηκε εν βρασμώ ή εξ απήνης, αλλά υπήρξε μία πολύ μεγάλη προεργασία και σε πλήρη συνεννόηση με την Άγκυρα – ο εφοδιασμός, τα χρήματα και η εκπαίδευση που έγινε, δείχνουν πως όλα ήταν πολύ καλά σχεδιασμένα εξαρχής. Υπάρχει ένας αξιωματικός π.χ., ο οποίος μιλάει στην εκπομπή, και μας αναφέρει πως στρατολογήθηκε από την εφηβεία του από την ΤΜΤ, από τα μαθητικά του χρόνια, στη Λεύκα. Θέλω να πω με αυτό, πως είχε εμπεδωθεί ο φανατισμός μέσα από αυτή την οργάνωση, εδώ και πολλά χρόνια: Οτιδήποτε ελληνικό, έπρεπε να πεθάνει! Δεν είναι τυχαίο που, μέχρι τα γεγονότα του 1974, η ΤΜΤ, είχε κάνει μία πολύ μεγάλη προεργασία – υπήρχε η υποδομή, μέχρι την υλοποίηση του τελικού στόχου. Υπήρχε ένας φοβερός σχεδιασμός της ΤΜΤ, ο οποίος εκτεινόταν σε όλα τα μήκη και πλάτη της Κύπρου, με ένα φοβερό σύστημα εκπαίδευσης και επικοινωνίας μεταξύ των μελών. Αν και είχαν αναπτύξει φιλίες με το ελληνοκυπριακό στοιχείο, στις γειτονιές μας, στις δραστηριότητές μας, όταν ξέσπασαν τα γεγονότα βρέθηκαν απέναντι. Γιατί υπήρχε ένα ολοκληρωμένο -μυστικό- σχέδιο δράσης της ΤΜΤ, σε ολόκληρο το νησί. Για παράδειγμα, ο κάτοικος ενός χωριού, με τον οποίο ως Ελληνοκύπριος μπορεί να είχες και φιλικές σχέσεις μαζί του -ένας δάσκαλος, ένας μουφτής, ένας τραπεζικός υπάλληλος, άτομα που ποτέ δεν θα μπορούσες να φανταστείς πως θα είχαν τόσο φανατισμό-, ξαφνικά ανακάλυπτες πως ήταν ακόμη και αξιωματικοί της ΤΜΤ και δρούσαν μυστικά. Η έρευνα αποκαλύπτει πως υπήρχαν άνθρωποι φερόμενοι προσχηματικά ως ειρηνοποιά στοιχεία των Τουρκοκυπρίων που, στην κρίσιμη στιγμή, εμφανίστηκαν ως ηγετικά στελέχη της ΤΜΤ που υπερασπίστηκαν τον πολύ σκληρό και δεσμευτικό όρκο της οργάνωσης.
Σήμερα ποιος είναι ο ρόλος της ΤΜΤ;
Όπως έχουμε εμείς τις οργανώσεις συνδέσμων αγωνιστών της ΕΟΚΑ, έχουν και οι Τουρκοκύπριοι-μέλη της ΤΜΤ τις αντίστοιχες οργανώσεις στα κατεχόμενα. Ως βετεράνοι. Ωστόσο, οι απόψεις των περισσότερων παραμένουν εκεί, στην αρχική φιλοσοφία: «Πρέπει να προστατευθούν οι Τούρκοι της Κύπρου, οι Ελληνοκύπριοι φανατίζονται», καλλιεργώντας έτσι ένα συγκεκριμένο κλίμα αυτής της κατάστασης που, αν και πέρασαν 50 χρόνια από την εισβολή, δεν έχει αλλάξει.
Οι άνθρωποι με τους οποίους μιλήσατε, οι οποίοι ήταν ή είναι μέλη της ΤΜΤ, τι εικόνα σας έδωσαν;
Είναι άνθρωποι βαθιά επηρεασμένοι από την φανατική ιδεολογία του Τουρκισμού.
Οι Τουρκοκύπριοι που αρνούνταν στο παρελθόν να γίνουν μέλη της ΤΜΤ, πώς αντιμετωπίζονταν από τα μέλη της οργάνωσης;
Μα, γι’ αυτό είχαμε και συγκεκριμένες δολοφονίες, όπως είναι αυτή των Μισιαούλη και Καβάζογλου, που όλοι γνωρίζουμε. Επαναφέρουμε στο ντοκιμαντέρ, και την μεγάλη αποκάλυψη για την «δολοφονία της μπανιέρας» του 1963, ένα ακόμη παράδειγμα για το πώς λειτουργούσε η ΤΜΤ σε σχέση με τις προβοκάτσιες. Γενικά, υπήρξαν και φωνές αντίδρασης κατά της ΤΜΤ, αλλά προσπάθησαν τα μέλη της οργάνωσης να τις πνίξουν με κάθε τρόπο, μεταξύ άλλων μεθόδων και με δολοφονίες.
Υπάρχει η εντύπωση πως η ΤΜΤ αναπτύχθηκε κυρίως μέσα στους θύλακες. Είναι σωστή αυτή η θεώρηση;
Η ΤΜΤ υπήρχε παντού! Σε όλη την Κύπρο. Με ομάδες σε κάθε περιοχή. Υπήρχαν, ωστόσο, έξι συγκεκριμένες περιοχές που δρούσαν και κάθε περιοχή είχε τον υπεύθυνό της, το κλιμάκιό της και συγκεκριμένη δράση, κάτω από τις οδηγίες του Ραούφ Ντενκτάς. Από την άλλη, ως αντιστάθμισμα όλων αυτών, πρέπει να τονίσω πως υπήρχαν και οι δημοκρατικοί εκείνοι Τουρκοκύπριοι οι οποίοι αποστρέφονταν μετά βδελυγμίας τις μεθόδους και τις πράξεις της ΤΜΤ και, ευτυχώς, οι φωνές αυτές ακόμη υπάρχουν.
Πόσο δύσκολο ήταν για εσάς να δουλέψετε για το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ στα κατεχόμενα;
Κυριαρχεί ο νόμος της σιωπής εκεί. Ειδικά αυτή την περίοδο. Όμως κάποιοι ήταν τολμηροί. Γιατί τους διασφαλίζει μία ασφάλεια ο λόγος τους, λόγω του καθεστώτος που κυριαρχεί στην απέναντι πλευρά αυτή την περίοδο.
Το 1974 υπήρχε παράλληλη δράση του κατοχικού στρατού και της ΤΜΤ;
Θεωρώ πως, μέσα από την έρευνά μας, βγαίνει αυτό το στοιχείο. Είναι δύο συγκοινωνούντα δοχεία. Τουρκοκύπριοι συμμετείχαν στην εισβολή υπέρ του κατοχικού στρατού ή και εξυπηρέτησαν τα συμφέροντα της Τουρκίας.
Ποιος ήταν ο αριθμός μελών της ΤΜΤ;
Είναι απροσδιόριστος.
Υπήρξαν Τουρκοκύπριοι-μέλη της ΤΜΤ, οι οποίοι να σας μίλησαν στο ντοκιμαντέρ που θα δούμε την Τρίτη, και να σας αναφέρουν πως, αν χρειαστεί, θα δράσουν ξανά;
Δεν το λένε ξεκάθαρα, όμως παραμένουν υπερασπιστές και θιασώτες των «πιστεύω» και της ιδεολογίας της ΤΜΤ.
Info:
Το νέο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ «Κώδικας σιωπής», με αφιέρωμα στην δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης ΤΜΤ, θα μεταδοθεί αυτή την Τρίτη 18/3 στις 22:00, από το ΡΙΚ1. Έρευνα – παρουσίαση: Πέτρος Μελαΐσης. Παραγωγή – σκηνοθεσία: Τάσος Μουρτουβάνης. Μοντάζ: Άντρια Αλεξάνδρου.
Φωτογραφικό υλικό από τη δράση της ΤΜΤ:
