Το τραγούδι «Κεμάλ» μέσα από τα μάτια του συνθέτη του, Μάνου Χατζιδάκι

Το τραγούδι «Κεμάλ» μέσα από τα μάτια του συνθέτη του, Μάνου Χατζιδάκι

Ένα κορίτσι. Ένα κορίτσι με μια κούκλα στην αγκαλιά του. Της κλείνει τα μάτια να μη βλέπει. Να μη βλέπει εκείνα που εμείς οι άνθρωποι επιτρέψαμε να συμβούν. Τα σύννεφα που εμείς ζωγραφίσαμε. Τις σιωπές που εμείς συλλαβίσαμε. Την κρατάει αγκαλιά. Σαν να της λέει «δεν είναι για σένα αυτός ο κόσμος. Δεν είναι για μας». Βλέποντας την εν λόγω φωτογραφία από τη Συρία -που κυκλοφόρησε τις προηγούμενες μέρες στο διαδίκτυο- μου ήρθε αυτόματα ο στίχος του Γκάτσου: «Καληνύχτα Κεμάλ. Αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ …».

Το τραγούδι -με αγγλικό αρχικά στίχο- γράφτηκε από τον Χατζιδάκι στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν ο μεγάλος συνθέτης βρισκόταν στην Αμερική. Η πρώτη αυτή εκτέλεση συμπεριλαμβάνεται στο δίσκο «Reflections», στον οποίο αποτυπώνεται η συνεργασία του συνθέτη με το συγκρότημα New York Rock & Roll Ensemble. Όταν ο Χατζιδάκις επέστρεψε στην Ελλάδα, αποφάσισε το 1993 να εκδώσει το δίσκο στην Ελλάδα, με τον Νίκο Γκάτσο να υπογράφει τους ελληνικούς στίχους των τραγουδιών. Ποιος ήταν όμως, αλήθεια, ο Κεμάλ; Ο Χατζιδάκις δίνει την απάντηση σε μια αφήγησή του: «Στη Νέα Υόρκη το χειμώνα του ΄68, συνάντησα ένα νέο παιδί είκοσι χρόνων που το λέγανε Κεμάλ. Μου τον γνωρίσανε. Τι μεγάλο και φορτισμένο από μνήμες όνομα για ένα τόσο όμορφο και νεαρό αγόρι, σκέφθηκα. Είχε φύγει απ’ τον τόπο του με πρόσχημα κάποιες πολιτικές του αντιθέσεις. Στην πραγματικότητα, φαντάζομαι, ήθελε να χαθεί μέσ’ στην Αμερική. Του το είπα. Χαμογέλασε. -Δέχεστε να σας ξεναγήσω; Αρνήθηκε ευγενικά. Προτιμούσε μόνος. Κι έτσι σαν γύρισα στο σπίτι μου τον έκανα τραγούδι, μουσική. Ο Γκάτσος εκ των υστέρων, γράφοντας τους στίχους στα ελληνικά, τον έκανε Άραβα πρίγκιπα να προστατεύει τους αδυνάτους. Κάτι σαν μια ταινία του Έρολ Φλιν του ΄35. Η Πελοπόννησος (σσ. καταγωγή του Γκάτσου), από τη φύση της αδυνατεί να κατανοήσει την αμαρτωλή ιδιότητα των μουσουλμάνων Τούρκων, που μοιάζουν σαν ηλεκτρισμένα σύννεφα πάνω απ’ τον Έβρο ή σαν χαμένα και περήφανα σκυλιά. Το μόνο που αφήσαμε ανέπαφο στα ελληνικά είναι εκείνο το «Καληνύχτα Κεμάλ». Είτε πρίγκιπας Άραψ είτε μωαμεθανός νεαρός της Νέας Υόρκης, του οφείλουμε μια «καληνύχτα» τέλος πάντων, για να μπορέσουμε να κοιμηθούμε ήσυχα τη νύχτα. Χωρίς τύψεις, χωρίς άχρηστους πόθους κι επιθυμίες. Κατά πως πρέπει σ’ Έλληνες, απέναντι σ’ ένα νεαρό μωαμεθανό- όπως θα έλεγεν κι ο φίλος μας ο ποιητής ο Καβάφης…».

Το τραγούδι -στην ελληνική του πια εκδοχή- αγαπήθηκε όσο λίγα. Η πρώτη του εκτέλεση ανήκει στην Αλίκη Καγιαλόγλου, ενώ στη συνέχεια το τραγούδησαν μεγάλες φωνές της Ελλάδας όπως οι Αλκίνοος Ιωαννίδης, Μαρία Φαραντούρη και Βασίλης Λέκκας. Το συγκρότημα Raining Pleasure επανεκτέλεσε το τραγούδι στα αγγλικά το 2004, μαζί με όλα τα τραγούδια του δίσκου «Reflections». Και εκείνη η σπαρακτική «καληνύχτα» θα μας συντροφεύει πάντοτε, όταν θα αναρωτιόμαστε αν αλλάζει τελικά αυτός ο κόσμος.

Related posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *