ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΡΙΝΟ ΝΟΜΙΚΟ
Η φετινή τηλεοπτική σεζόν στην Κύπρο επιβεβαιώνει έναν κανόνα που οι παροικούντες τη μιντιακή Ιερουσαλήμ γνωρίζουν καλά: στην τηλεόραση, η συνήθεια είναι συχνά ισχυρότερη από το ίδιο το περιεχόμενο. Η σαρωτική κυριαρχία του Alpha Κύπρου στην prime time αποτελεί και φέτος μια παγιωμένη πραγματικότητα. Με μια τετράδα σειρών που μονοπωλεί το ενδιαφέρον, οι φρέσκιες «Οι κόρες της Αρετής» και «Μια γυναίκα» και τα καλοκαιρινά «Μια νύχτα μόνο» και «Porto Leone» που συνεχίζουν ακάθεκτα- το κανάλι των Λατσιών έχει δημιουργήσει ένα στιβαρό μπλοκ μυθοπλασίας που μοιάζει απροσπέλαστο.
Απέναντι, η εικόνα είναι αποκαρδιωτική. Ο ΑΝΤ1, παρά τη σοβαρή επένδυση στη μυθοπλασία με το «Ντέρτι» (που κινήθηκε ικανοποιητικά στα πρώτα επεισόδια για να υποχωρήσει στα μονοψήφια μόλις έσκασαν οι νέες σειρές του Alpha) και το «Κρίνο & αγκάθι» (ίσως η ομορφότερη και πιο αδικημένη νέα σειρά της σεζόν), βλέπει το συνολικό αποτύπωμά του να συρρικνώνεται απελπιστικά. Το Sigma, με τις «Μπλε ώρες», δείχνει να αδυνατεί να ξαναμπεί ουσιαστικά στον χάρτη της μυθοπλασίας, παρά το γεγονός ότι η τριπλέτα Γεωργίου – Νικολάου – Δημητρίου το είχαν ξανακάνει στο παρελθόν με Alpha Ελλάδας και ΣΚΑΪ, ενώ αφίχθησαν στο κανάλι του Δία μετά από μια πετυχημένη πενταετία με τη «Γη της Ελιάς», την επιτυχία της οποίας δεν κατάφεραν να επαναλάβουν. Το δε ΡΙΚ, προβάλλοντας εξαιρετικές παραγωγές της ΕΡΤ όπως η «Ηλέκτρα» και το «Κάνε ότι κοιμάσαι», βρίσκεται αντιμέτωπο με μια χρόνια, δομική παθογένεια: το ευρύ κοινό (πλην των ηλικιωμένων) έχει γυρίσει την πλάτη στη δημόσια ραδιοτηλεόραση, σνομπάροντας ακόμα και ποιοτικά ανώτερα προγράμματα.
Είναι, τελικά, οι σειρές του Alpha τόσο καλύτερες ποιοτικά; Με εξαίρεση ίσως το Porto Leone, το οποίο όντως φέρει υψηλότερο production value και προσεγμένη αισθητική (αλλά είπαμε, ήρθε με φόρα από το καλοκαίρι), η απάντηση είναι όχι. Καθημερινά σαπούνια όπως «Οι κόρες της Αρετής» χρησιμοποιούν τα ίδια ακριβώς δραματουργικά υλικά με τον ανταγωνισμό: μυστικά, ίντριγκες, ακραία πάθη και μελοδραματικές ευκολίες. Στον πυρήνα του, το προϊόν δεν διαφέρει δραματικά από εκείνο του ΑΝΤ1 ή άλλων σταθμών, μη σας πω ότι είναι και υποδεέστερο, πχ μπροστά στο ανώτερο από κάθε άποψη «Κρίνο & αγκάθι»
Η πραγματική εξήγηση του φαινομένου κρύβεται στη μακροπρόθεσμη στρατηγική και στην ψυχολογία του τηλεθεατή. Ο Alpha δεν κέρδισε το κοινό φέτος. Το κέρδισε σταδιακά όλα τα προηγούμενα χρόνια με σειρές-φαινόμενα όπως ο «Σασμός» και ο «Άγιος Έρωτας» που καθήλωσαν, εκπαίδευσαν και εν τέλει μάντρωσαν το κοινό. Ο τηλεθεατής έχει πλέον ταυτίσει απόλυτα στο υποσυνείδητό του τον Alpha με την έννοια της «καλής βραδινής σειράς». Το κανάλι λειτουργεί ως τον μοναδικό ασφαλή προορισμό για τον τηλεθεατή που επιστρέφει σπίτι κουρασμένος και δεν θέλει να ρισκάρει με πειραματισμούς και συντονίζεται μηχανικά στη συχνότητα που ξέρει ότι θα δει κάτι, αν όχι καλό, τουλάχιστον σαν τις σειρές που έβλεπε και πέρσι, πρόπερσι κλπ. Αυτή η τυφλή εμπιστοσύνη μεταφράζεται σε ένα πανίσχυρο lead-in, όπου η μία παραγωγή τροφοδοτεί με έτοιμο κοινό την επόμενη, χτίζοντας ένα τείχος που δεν αφήνει περιθώρια στον ανταγωνισμό.
Είναι, λοιπόν, μη αναστρέψιμη η κατάσταση για τα υπόλοιπα κανάλια; Για τη φετινή σεζόν, μάλλον ναι. Οι τηλεοπτικές συνήθειες δεν αλλάζουν εύκολα. Όταν ένας τηλεθεατής αποφασίσει να «επενδύσει» συναισθηματικά και χρονικά στους χαρακτήρες μιας καθημερινής σειράς, δεν αλλάζει αβίαστα στρατόπεδο στα μισά της χρονιάς, ακόμα και αν το απέναντι κανάλι προβάλλει κάτι αξιοπρεπές. Για να σπάσει αυτό το μονοπώλιο, τα υπόλοιπα κανάλια πρέπει να σταματήσουν να παίζουν με τους κανόνες των Λατσιών. Όσο προσπαθούν να ανταγωνιστούν τα δράματα του Alpha με παρόμοιες -δαπανηρές- παραγωγές, θα βγαίνουν απ’ ότι φαίνεται χαμένοι, διότι η ταύτιση του καναλιού με τη μυθοπλασία είναι ισχυρή (μη ξεχνάτε ότι έτσι ήταν και το πανίσχυρο Sigma στα 00s). Η λύση απέναντι σε ένα τέτοιο μονοπώλιο δεν είναι η μίμηση, αλλά το κάθετο, επιθετικό counter-programming – ο εναλλακτικός προγραμματισμός με σύγχρονες κωμωδίες, δυνατά ριάλιτι ή format που διαφέρουν ριζικά, όπως κάνει μέχρι στιγμής το Omega με τα ριάλιτι και παιχνίδια του Star (και έξυπνα βάζει δύο κωμικές σειρές μυθοπλασίας απέναντι από τον Λούη, κίνηση που μέχρι στιγμής αποδίδει). Ή με μια δυνατή κυπριακή καθημερινή σειρά που όμως εμπεριέχει μεγάλο οικονομικό ρίσκο αν και η εγχώρια παραγωγή είναι όπως όλα δείχνουν προνόμιο του Alpha που θα στεγάσει τη νέα σειρά του Λώρη Λοϊζίδη.
