Από τον Μαρίνο Νομικό
Στο ΡΙΚ καλύτερα να μασάνε παρά να μιλάνε. Γιατί όταν μιλάνε, και ειδικότερα απαντούν, τα κάνουν χειρότερα. Πολύ χειρότερα. Όταν πχ βγήκε ο πρόεδρος του ΔΣ Ανδρέας Φράγκος να μας πείσει ότι όχι μόνο δεν υπήρξε καμία λογοκρισία στο κόψιμο του «Happy Saturday Night» (ή ορθότερα στο κόψιμο της σάτιρας από την εκπομπή που οδήγησε στην αποχώρηση του παρουσιαστή Ανδρέα Γιόρτσιου) αλλά κι ότι -προς Θεού- δεν γίνονται παρεμβάσεις κομμάτων στο ΡΙΚ, ούτε επεμβαίνει κανείς στο πρόγραμμα, πέρα βέβαια από τον ίδιο που προέβη σε αλλοίωση/λογοκρισία ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ εκπομπής ενώ ο ρόλος του ΔΣ είναι να εγκρίνει τυπικά τα προγράμματα που ενέκρινε ήδη η αρμόδια επιτροπή (στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων και εχμ… μέλη του ΔΣ) και να προβαίνει σε εισηγήσεις όπου είναι αναγκαίο.
Και τι δεν είπε ο κ. Φράγκος τόσο στην επιστολή του προς τον βουλευτή του ΑΚΕΛ Άριστο Δαμιανού που ζήτησε εξηγήσεις για το θέμα (ύστερα από τη δημοσιοποίησή του από τον γράφοντα στην Avant Garde) όσο και στην πρωινή εκπομπή της Κατερίνας Ηλιάδη την περασμένη Τρίτη. Ότι «από την αρχή εκφράστηκαν σοβαροί προβληματισμοί από την υπηρεσία, τον Αν. Γενικό Διευθυντή και τους λειτουργούς της τηλεόρασης για το περιεχόμενο της πολιτικής σάτιρας» αν και πάλι δεν εξήγησε πως όλοι αυτοί ενέκριναν την εκπομπή ως είχε, δηλαδή ΜΕ πολιτική σάτιρα, ως μέλη της επιτροπής προγραμμάτων. Δηλαδή πρώτα εγκρίνουν και μετά εκφράζουν προβληματισμούς; Ή πρώτα τους εκφράζουν και μετά τους ξεχνούν και εγκρίνουν; Και τι αφορούν ακριβώς αυτοί οι προβληματισμοί; Τη σάτιρα αυτή, καθαυτή ή μήπως εκφράστηκαν ανησυχίες για τις αντιδράσεις από κόμματα και πολιτικούς για την εν λόγω σάτιρα, φέρνοντας μάλιστα ως παράδειγμα τα όσα τράβηξαν με τις «Πατάτες» (οι οποίες κόπηκαν ΚΑΘΑΡΑ από πολιτική παρέμβαση);
Ανέφερε επίσης ότι «τα πλαίσια που είχαν τεθεί είναι ότι η εκπομπή πρέπει να έχει το στίγμα της Δημόσιας Ραδιοτηλεόρασης και να συνάδει με το ρόλο και την αποστολή της”. Εδώ τι θέλει να πει ο ποιητής; Ότι η σάτιρα ΔΕΝ αποτελεί μέρος του στίγματος (sic) της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης; Και ποιος ακριβώς είναι ο ρόλος και ποια η αποστολή της; Τα ατέλειωτα ντιριντάχτα, τα σαπούνια και οι εκπομπές-γεμωσιές που δεν βλέπει ψυχή αλλά υπάρχουν απλά για να έχουν αντικείμενο οι μόνιμοι υπάλληλοι; Όλα έχουν θέση σε ένα πολύπλευρο, πολυφωνικό και πολυθεματικό κανάλι, μαζί εννοείται και η σάτιρα η οποία όμως, ως μεταξωτό βρακί θέλει και επιδέξιους κώλους. Και κότσια. Και πείτε μου ποιος τα έχασε για να τα βρουν τα ασπόνδυλα διορισμένα μέλη ενός ημικρατικού.
Ο κ. Φράγκος μάς είπε ακόμα ότι σε συνάντηση που είχε με τον Ανδρέα Γιόρτσιο προκειμένου να «συζητήσουν κάποιους προβληματισμούς» ζήτησε από τον παρουσιαστή να αναφέρει ένα παράδειγμα από το περιεχόμενο της εκπομπής. Εκείνος του περιέγραψε ένα σκετσάκι που είχε μέσα μία αριστερή καντινιέρισσα που θα σπιούνιαζε στον πρόεδρο του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου, το τι θα συζητείτο γι’ αυτόν στο εθνικόφρονο σωματείο, ενώ θα παρουσιαζόταν η Ελένη Θεοχάρους σαν φλεγόμενη βάτος. «Όταν άκουσα το παράδειγμα» σχολίασε ο κ. Φράγκος στην εκπομπή της Ηλιάδη στον Politis FM, «του είπα Ανδρέα, μπορείς να κάνεις τη σάτιρά σου με έναν άλλο τρόπο. Θα μπορούσες σε κάθε εκπομπή να έχει ένα φιλοξενούμενο και να κάνεις τη σάτιρα ενώπιον του, ώστε να έχει την ευκαιρία να αντιδράσει». Και του έδωσε -είπε- ένα παράδειγμα: Να έρθει ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Ευθύμιος Δίπλαρος και να τον κεράσεις γάλα τριαντάφυλλο…». Ντόιιιιιινγκ.
Πρώτα απ’ όλα, επιτρέψτε μου να πω σ’ αυτό το σημείο πως ο κ. Φράγκος απέφυγε επιμελώς να αναφέρει ότι δεν έκανε απλά προτάσεις στον Γιόρτσιο αλλά του ζήτησε ρητά να ΜΗΝ ΕΧΕΙ ΣΑΤΙΡΑ η εκπομπή. Όχι να έχει ανώδυνη, επιδερμική ή εντελώς ανόητη και παιδιάστικη (που και πάλι, είναι υποκειμενικό) αλλά να μην περιέχει ΚΑΘΟΛΟΥ σάτιρα. Αυτές ήταν οι εντολές που έλαβε ο Ανδρέας στα τέλη Ιουλίου κατά τη συνάντηση με τον πρόεδρο του ΔΣ ένα μήνα αφότου ΕΓΚΡΙΘΗΚΕ η εκπομπή με την αρχική της μορφή (δηλαδή με καυστική πολιτική σάτιρα κατά τα αμερικανικά late night shows) και ο ίδιος είχε υπογράψει συμβόλαιο ώστε να παρουσιάσει ακριβώς αυτό. Ούτε εισηγήσεις, ούτε φιλικές συμβουλές παρά μόνο η διαταγή “ξέχασε τη σάτιρα”.
Κατά δεύτερο, σοβαρά τώρα, ας μας πει ο κ. Φράγκος -αφού εμφανίζεται ως τηλεοπτικός ειδήμων- που έχει δει σατιρική εκπομπή όπου φιλοξενεί το αντικείμενο της σάτιρας ώστε η τελευταία να γίνεται μπροστά του και να υπάρχει αντίλογος(!) ή αντίδραση. Στη φίλη και σύμμαχο της Κύπρου Σαουδική Αραβία μπορεί, στις ελεύθερες τηλεοράσεις του κόσμου οι σατιρικοί μονόλογοι, είναι ακριβώς αυτό: Μονόλογοι. Και εκφωνούνται ελεύθερα και ανεμπόδιστα από τον εκάστοτε παρουσιαστή/entertainer/comedian προσαρμοσμένοι στο προσωπικό του στιλ. Φυσικά και η ίδια εκπομπή μπορεί να έχει φιλοξενούμενο κάποιο πολιτικό και να του κάνει επιπλέον καζούρα, άλλο πράγμα όμως αυτό, τελείως διαφορετικό από την κουβέντα που προέκυψε με την κομμένη σάτιρα. Τον μονόλογο είναι που φοβήθηκαν στο ΡΙΚ καθώς δεν μπορούσαν να τον ελέγξουν, ο καλεσμένος σου λέει μπορεί να κανονίσει ο ίδιος τους όρους εμφάνισής του (που συνήθως είναι «μη ρωτήσεις αυτό», «μην αστειευτείς μ’ εκείνο», «ξέχνα το άλλο» και καταλήγουν τα νερόβραστα, ανιαρά θεάματα που έχουμε συνηθίσει).
Και σοβαρά τώρα; «Να κεράσεις τον Δίπλαρο γάλα με τριαντάφυλλο»; Πόσο last year. Αλήθεια, από πότε ο (δικηγόρος) πρόεδρος ενός ΔΣ ημικρατικού έχει και άποψη για το… είδος της σάτιρας που θα εμπεριέχεται σε εκπομπή του ΡΙΚ και μάλιστα εισηγείται ο ίδιος (cringe-worthy) αστεία;
Αυτό φυσικά στο οποίο ΔΕΝ απάντησε ο κ. Φράγκος είναι το απλούστατο ερώτημα που παραμένει, όσους τραβηγμένους απ’ τα μαλλιά, απελπισμένους αντιπερισπασμούς ρίξουν στον δρόμο μας: Για ποιο λόγο, με ποια αφορμή και με ποια κριτήρια λογοκρίθηκε το περιεχόμενο εκπομπής σχεδόν ένα μήνα μετά την ΕΓΚΡΙΣΗ της από την αρμόδια επιτροπή προγραμμάτων και με απόφαση όχι της επιτροπής αλλά του προέδρου του ΔΣ;
Εννοείται πως το ΡΙΚ, όπως και κάθε κανάλι, έχει δικαίωμα να εγκρίνει ή να απορρίπτει προγράμματα ανάλογα με τις ανάγκες του και με βάση τα κριτήρια (αντικειμενικά ή υποκειμενικά, εξαιρετικά ή μέτρια) των ανθρώπων που έχουν επωμιστεί τον συγκεκριμένο ρόλο. Εξυπακούεται πως δεν μπορεί να εγκριθεί ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ υποβάλλεται και εννοείται πως κάθε απόρριψη δεν ισούται με λογοκρισία. Πρέπει όμως να ακολουθείται η σωστή διαδικασία ώστε να μην αφήνονται σκιές. Εάν η επιτροπή προγραμμάτων απέρριπτε το «Happy Saturday Night» με τη μορφή που είχε υποβληθεί με το σκεπτικό πχ “υπάρχει σάτιρα πέντε φορές την εβδομάδα στο «Happy Hour» και δεν επιθυμούμε και έκτη, θέλουμε κάτι πιο χαλαρό, μουσικοχορευτικό βρε αδελφέ, σαν το παλιό, κλασικό «Σαββατόβραδο», δεν θα υπήρχε τίποτα το μεμπτό. Ο Γιόρτσιος κατά πάσα πιθανότητα θα έλεγε «όχι ευχαριστώ, δεν θα το γυρίσω σε αρσενική Χαραλαμπίδου τώρα στα γεράματα» (εντάξει, ξέρουμε ότι ΔΕΝ θα έλεγε ποτέ «γεράματα») και η ιστορία θα τελείωνε εκεί, Βασικά δεν θα άρχιζε καν.
Αλλά ΡΙΚάδες ρε φίλε. Δεν περνάει σεζόν που να μην αυτοπυροβοληθούν στο πόδι.
Περιοδικό “TV Mania”, τεύχος 1345.
