Η ίδια πίστευε ότι «απλά βρέθηκε στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή». Πράγματι. Στο ξεκίνημα της δεκαετίας του 60, η νεολαία του Λονδίνου πειραματιζόταν με νέες μουσικές και νέες κομμώσεις και εκείνη άνοιξε την μπουτίκ της στο Kings Road κι από εκεί ξεκίνησε μια επανάσταση: η Mary Quant αποκάλυψε για πρώτη φορά στην ιστορία το γυναικείο γόνατο! Το όνομά της ταυτίστηκε για πάντα με το μίνι και η ζωή της, που τελείωσε στα 93 της χρόνια τον Απρίλιο του 2023, υπήρξε τόσο πολύχρωμη όσο τα ρούχα της.
Η 16χρονη Lesley Lawson μπαίνει στο κομμωτήριο House of Leonard στο Mayfair του Λονδίνου για να αγοράσει ένα σαμπουάν. Εκεί, ο ιδιοκτήτης ρωτάει αν θέλει να κόψει και τα μαλλιά της. «Ήμουνα πολύ ντροπαλή, το κομμωτήριο ήταν πολύ κυριλέ κι ένιωθα πολύ άβολα να πω όχι», θυμάται. Κάθισε στην καρέκλα και άφησε τον Leonard να «θυσιάσει» τα μακριά ξανθά μαλλιά της, αφήνοντάς την με μια κοντοκουρεμένη αγορίστικη κουπ. Και κάπως έτσι, εκείνη τη μέρα, σε εκείνο το κομμωτήριο, η Lesley ξαναγεννήθηκε ως Twiggy! Το διασημότερο μοντέλο των 60s καθιέρωσε το look της νέας εποχής, κοντά μαλλιά, μεγάλα βαμμένα μάτια και βλεφαρίδες, κοκκαλιάρικο σώμα χωρίς καμπύλες και κυρίως, μίνι φούστες και φορέματα με την υπογραφή της Mary Quant.
Οι δύο γυναίκες βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας επανάστασης στο χώρο της μόδας, αλλά και μιας νέας εποχής για τα κοινωνικά ήθη και τη γυναικεία χειραφέτηση. Η Mary Quant απόφοιτος σχολής Καλών Τεχνών, μιας και οι δάσκαλοι γονείς της δεν ήθελαν ούτε να ακούσουν για σπουδές μόδας, άνοιξε την μπουτίκ Bazaar στο Kings Road μαζί με τον αριστοκράτη σύζυγό της Alexander Plunket Greene, το 1955.
Στην αρχή, πουλούσε ρούχα που ικανοποιούσαν την προσωπική της πεποίθηση ότι «η μόδα είναι μια μορφή διασκέδασης» και όσο έβλεπε τη νεολαία να ανταποκρίνεται με ενθουσιασμό στο γούστο της, πήρε την απόφαση να δημιουργήσει τη δική της συλλογή. Ήταν η αρχή της δεκαετίας του 1960, το Λονδίνο είχε βρει τους μεταπολεμικούς ρυθμούς του και η νεολαία στους δρόμους πειραματιζόταν με κάθε τι νέο στη μουσική, την τέχνη, το design και τη μόδα.
Ήταν η εποχή που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το αντισυλληπτικό χάπι και ο φεμινισμός είχε δημιουργήσει νέες προσδοκίες στις γυναίκες, οι οποίες ήθελαν περισσότερα από τις μαμάδες και τις γιαγιάδες τους. Η Twiggy είχε τη νέα εικόνα τους και η Mary Quant είχε δημιουργήσει την γκαρνταρόμπα τους: ανδρόγυνες ίσιες γραμμές, ρούχα που επέτρεπαν ελευθερία κινήσεων, ποδόγυροι που σταματούσαν πολύ πάνω από το γόνατο, σορτσάκια φορεμένα με καλσόν, έντονες μονοχρωμίες και χαρούμενα εμπριμέ υφάσματα, αδιάβροχα από PVC και γούνινα παλτά και λεπτομέρειες. Το ντύσιμο μίας γυναίκας που βάδιζε με φόρα και ελπίδα σε μια νέα εποχή.
Το «σκάνδαλο»
Στην αυτοβιογραφία της, η Mary Quant σημειώνει ότι δεν ήταν η μόνη δημιουργός του μίνι. Την ίδια ακριβώς εποχή, ένας Γάλλος σχεδιαστής ονόματι André Courrèges, είχε σχεδιάσει φούστες και φορέματα με τον ποδόγυρο να σταματάει αρκετά εκατοστά πάνω από το γόνατο. Η ιστορία όμως την κατέγραψε ως την δημιουργό του μίνι, στο οποίο μάλιστα έδωσε το όνομα από το αγαπημένο της αυτοκίνητο Mini Cooper. Γεννημένη το 1930 θυμάται ότι στο σχολείο είχε αρχίσει να κονταίνει τις φούστες της και αναφέρει ως πηγή έμπνευσης του μίνι –το οποίο θα σχεδίαζε πολύ αργότερα- ένα παιδί στα μαθήματα χορού με κλακέτες που συμμετείχε και το οποίο φορούσε μια κοντή φουστίτσα.
Στην αυτοβιογραφία της λέει ότι ο πραγματικός λόγος που άρχισε να σχεδιάζει ρούχα ήταν ότι αυτή και οι φίλες της δεν έβρισκαν στην αγορά αυτά που ήθελαν να φοράνε: κοντές φούστες, στενές μπλούζες από βινίλ, διχτυωτά καλσόν… Η ανταπόκριση ήταν ενθουσιώδης και χωρίς να το θέλει δημιούργησε την αισθητική μιας εποχής. Οι κούκλες στη βιτρίνα της μπουτίκ ήταν ντυμένες με μίνι φούστες και φορέματα, με αρκετούς «ευυπόληπτους» πολίτες να μαζεύονται έξω από την μπουτίκ, φωνάζοντας «ανήθικοι!» και χτυπώντας με τις ομπρέλες τους τα τζάμια. Καραούλι έξω από την μπουτίκ στέκονταν και φωτογράφοι αποθανατίζοντας τα κορίτσια με τις έξαλλες για την εποχή εμφανίσεις.
Όλη η δημοσιότητα έφερε στην πελατεία της αρκετές διασημότητες όπως η Audrey Hepburn, η Brigit Bardot, οι Beatles και οι Rolling Stones, ενώ τα περιοδικά μόδας όπως η Vogue έντυναν τα μοντέλα στις φωτογραφήσεις τους με σύνολα Mary Quant. Το μεγαλύτερο όμως επίτευγμά της ήταν ότι κατάφερε να «κατεβάσει» τη μόδα από τα σαλόνια υψηλής ραπτικής στους δρόμους, κάνοντάς την ευκολοφόρετη, προσιτή και οικεία. Πολύ γρήγορα τα μεγάλα παριζιάνικα brands υπέκυψαν στη γοητεία των Swinging Sixties του Λονδίνου και ακολούθησαν την τάση που πουλούσε τρελά πλέον και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Με το τέλος της δεκαετίας του 1960 η Mary Quant αισθανόταν ότι είχε ήδη ολοκληρώσει την κύκλο της στη μόδα και σαν δεινή επιχειρηματίας –όπως είχε εξελιχθεί- αποφάσισε να αλλάξει πορεία πλεύσης επενδύοντας πλέον στη δημιουργία καλλυντικών, αρωμάτων και ειδών διακόσμησης για το σπίτι.
Η κληρονομιά
Στις 13 Απριλίου 2023 η Mary Quant έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 93 ετών. Η οικογένειά της μίλησε για έναν ήσυχο θάνατο ο οποίος επήλθε στο σπίτι της στο Surrey του Λονδίνου. To Instagram γέμισε με επικήδειους από σχεδιαστές, φωτογράφους, μοντέλα, μουσεία, γκαλερί, περιοδικά μόδας και προσωπικότητες που εξυμνούσαν το πρότυπο γυναίκας το οποίο καθιέρωσε μέσα από τη δουλειά αλλά και τη ζωή της. Μια καινοτόμος, μια ιδεαλίστρια, μια γυναίκα που άνοιξε –και έντυσε- τον δρόμο προς τη χειραφέτηση των γυναικών. Το σημαντικότερο επιχειρηματικό της επίτευγμα είναι το πώς κατάφερε να μετατρέψει τη μικρή της επιχείρηση σε brand.
Σχεδίασε η ίδια το λογότυπό της, μια ασπρόμαυρη μαργαρίτα το 1955, επαναλαμβάνοντάς το στις ετικέτες των ρούχων αλλά και στα περιτυλίγματα. Με προσήλωση στο όραμά της είχε την ευελιξία το 1966 να μεταπηδήσει στα καλλυντικά, τα οποία κυκλοφορούν με επιτυχία μέχρι σήμερα. Ο γιος της Orlando ο οποίος ασχολείται ενεργά με την διατήρηση της κληρονομιάς της. Το 1990 η Quant έχασε τον σύζυγό της και στενό της συνεργάτη όλα αυτά τα χρόνια. Το 2019 το μουσείο Victoria & Albert στο Λονδίνο παρουσίασε μία μεγαλειώδη έκθεση αφιέρωμα στη Mary Quant με 35 κομμάτια τα οποία συνέλεξε από γυναίκες που τα είχαν φυλάξει στις ντουλάπες τους. Το 2021 το ντοκιμαντέρ Quant σε σκηνοθεσία Sadie Frost αποτίνει φόρο τιμής στη Βρετανίδα καινοτόμο. Ανάμεσα στις συνεντεύξεις που παρουσιάζονται στο ντοκιμαντέρ είναι η Vivienne Westwood και η Kate Moss, ενώ ο σχεδιαστής και φίλος της Jasper Conran λέει μεταξύ άλλων: «Η Mary Quant χωρίς αμφιβολία είναι μία από τις σημαντικότερες Βρετανίδες σχεδιάστριες όλων των εποχών». Αυτό που αποτυπώνει ίσως ακόμη καλύτερα την συνεισφορά της είναι αυτό που είπε παλαιότερα η Ernestine Carter μία από τις σημαντικότερες συντάκτριες μόδας του 20ού αιώνα: «Ελάχιστοι τυχεροί γεννιούνται τη σωστή στιγμή στο σωστό μέρος με τα σωστά ταλέντα. Στην πρόσφατη ιστορία της μόδας αυτοί ήτανε τρεις: η Chanel, ο Dior και η Mary Quant».
