Τα φιλμ που περιορίζονται σε έναν χώρο, είτε πρόκειται για ασανσέρ ή τελεφερίκ είτε το αχανές διάστημα ή ο ωκεανός, είναι πάντα δίκοπο μαχαίρι καθώς απαιτείται τεράστιο ταλέντο μπροστά και πίσω από την κάμερα ώστε να αναπληρώσουν όσα χάνουν σε εύρος, ποικιλία και ποσότητα. Με αφορμή το «7500» που διαδραματίζεται εξ’ ολοκλήρου σε ένα πιλοτήριο, ανατρέχουμε σ’ εκείνες τις περιορισμένες ταινίες που εφαρμόζουν το less is more.
Από τον Μαρίνο Νομικό
Rope (1948)
Το 1924 οι ευκατάστατοι φοιτητές της νομικής Nathan Leopold και Richard Loeb δολοφόνησαν έναν 14χρονο γείτονά τους μόνο και μόνο για να «αποδείξουν» τη θεωρία του Νίτσε περί «υπερανθρώπου». Ο Alfred Hitchcock εμπνέεται από τη συνταρακτική αυτή υπόθεση για την πρώτη του έγχρωμη ταινία όπου όλη η πλοκή διαδραματίζεται σε ένα διαμέρισμα (με το πτώμα μέσα σε ένα μπαούλο-μπουφέ), ενώ οι νιτσεϊκές θεωρίες των δραστών περί ανωτερότητας και ασήμαντων μορφών ζωής, καθώς και το υπόκωφο ομοφυλοφιλικό θέμα, αξιοποιούνται με περισσή μαεστρία και μάλλον αρκετά τολμηρά για την εποχή της. Είναι η μοναδική ταινία στην ιστορία που είναι ολόκληρη ένα μοναδικό συνεχές πλάνο που δεν διακόπτεται ποτέ (ακόμα και το περσινό 1917 έχει cuts) – βέβαια, αυτό είναι ψευδαίσθηση (υπάρχουν περίπου οκτώ cuts της κάμερας), αλλά εκεί φαίνεται και το μεγαλείο του Βρετανού δημιουργού. Η ίδια ιστορία ενέπνευσε τα Compulsion (1959) και Murder by Numbers (2002).
12 Angry Men (1957)
Δώδεκα ένορκοι βρίσκονται κλεισμένοι σε μια αίθουσα δικαστηρίου προσπαθώντας να πάρουν απόφαση σχετικά με μια υπόθεση όπου ένας νεαρός Λατίνος κατηγορείται ότι σκότωσε τον πατέρα του. Κλασική κινηματογραφική μεταφορά του ομώνυμου θεατρικού του
Reginald Rose, που καθιέρωσε ως σημαντικό δημιουργό τον Sidney Lumet (και ήταν η πρώτη του ταινία). Μπορεί όλη η δράση να αρχίζει και να τελειώνει μέσα σε ένα δωμάτιο (και σε real
time), όμως είναι πιο συναρπαστική κι από τα εννιά Fast & Furious! Οι 12 ένορκοι (όλοι διαφορετικών τάξεων και πεποιθήσεων) πρόκειται να καταδικάσουν το νεαρό κατηγορούμενο, μέχρι που ο ένας (ο ένορκος Νο8 που ενσαρκώνει περίφημα ο Henry Fonda) βρίσκει τρύπες στην υπόθεση. Σιγά-σιγά ακολουθούν κι άλλοι, η υπόθεση ξεσκονίζεται απ’ την αρχή κι εμείς παρακολουθούμε ένα αγωνιώδες και σφιχτοδεμένο debate που δεν χάνει ούτε στιγμή το ρυθμό του.
Cube (1997)
Αν δεν είδατε μέχρι τώρα το πανούργο θρίλερ τρόμου του Vincenzo Natali πρέπει να κλειστείτε κι εσείς στον κύβο του τίτλου! Επτά άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι βρίσκονται παγιδευμένοι σε μια παράξενη κυβική κατασκευή (φανταστείτε έναν κύβο του Ρούμπικ από την κόλαση) όπου κάθε δωμάτιο περιέχει και μια διαφορετική παγίδα θανάτου. Για τα ποιος, πού και γιατί θα πρέπει να περιμένετε μέχρι το φινάλε, αλλά μέχρι τότε θα ζήσετε μια εφιαλτική εμπειρία που θα σας κάνει να σκεφτείτε διπλά και τριπλά πριν πάτε ξανά σε κάποιο Escape Room.
Open Water (2003)
Οι διακοπές ενός ζευγαριού μετατρέπονται σε εφιάλτη, όταν, κατά τη διάρκεια μιας κατάδυσης, εγκαταλείπονται κατά λάθος στη μέση του ωκεανού, όπου παραμονεύουν επικίνδυνοι καρχαρίες. To Jaws συναντά το The Blair Witch Project σ’ αυτό το ύπουλο, κλειστοφοβικό (παρά την απεραντοσύνη του ωκεανού) και αφόρητα αγωνιώδες φιλμ που εκλαΐκευσε το υπο-είδος του θρίλερ με «μικρό καστ παγιδευμένο σε περιορισμένο μέρος». Χάρη στη δεξιοτεχνική σκηνοθεσία νιώθεις αρχικά τον εκνευρισμό, ύστερα τον φόβο και την αγωνία και στο τέλος τον υπέρτατο τρόμο μιας κατάστασης στην οποία μπορείς κάλλιστα να βρεθείς ο ίδιος.
Saw (2004)
Δύο άγνωστοι μεταξύ τους άντρες ξυπνούν παγιδευμένοι σε ένα σκοτεινό δωμάτιο με ένα πτώμα ανάμεσά τους. Ένα ηχογραφημένο μήνυμα τους πληροφορεί ότι μόνο ένας θα βγει από κει μέσα ζωντανός κι ότι αυτό μπορεί να γίνει με οποιοδήποτε κόστος. Ο serial killer του Saw δεν αρκείται στο να εξοντώνει τα θύματά του, πρέπει πρώτα τους παραδώσει… μαθήματα ζωής. Άρρωστο, σαδιστικό, θεοσκότεινο, μακάβριο και ψυχοβγαλτικό, το Saw δεν είναι μόνο ένα από τα πιο original θρίλερ τρόμου της προπερασμένης δεκαετίας αλλά κι εκείνο που πρακτικά λάνσαρε τη μόδα με τα escape rooms. Το κερδοφόρο franchise αριθμεί μέχρι στιγμής οκτώ φιλμ ενώ το reboot με τίτλο Spiral: From the Book of Saw αναμένεται το 2021.
Fermat’s Room (La habitación de Fermat, 2007)
Την περασμένη δεκαετία βγήκαν πολλά θρίλερ με τσούρμο ξένων μεταξύ τους που παγιδεύονται σε κάποιο κλειστοφοβικό μέρος και αυτό το ευφάνταστο ισπανικό διαμαντάκι είναι από τα πιο εγκεφαλικά. Τέσσερα λαμπρά μαθηματικά μυαλά κλείνονται από κάποιον άγνωστο σε ένα δωμάτιο με αποστολή να λύσουν μια σειρά από προβλήματα λογικής έχοντας ένα λεπτό για το καθένα. Με κάθε καθυστερημένη απάντηση οι τοίχοι του δωματίου αρχίζουν να κλείνουν, συνεπώς αυτό που ξεκίνησε ως ελκυστική νοητική πρόκληση μετατρέπεται σε έναν αδυσώπητο αγώνα για επιβίωση.
Exam (2009)
Αυτό το βρετανικό αξιοπερίεργο πέρασε απαρατήρητο όταν πρωτοβγήκε, όμως αξίζει να το ανακαλύψετε σε κάποια υπηρεσία streaming. Υποψήφιοι για μία θέση σε κάποια πολυεθνική κλειδώνονται σε ένα δωμάτιο με τις εντολές να περάσουν το τεστ πρόσληψης μέσα σε 80 λεπτά και… με κάθε μέσο. Κι όταν λέμε «με κάθε» εννοούμε κι αυτό στο οποίο πήγε το μυαλό σας! Καλογραμμένο, αγωνιώδες και πανούργο δίνει ένα ολοκαίνουργιο -και πιο κυριολεκτικό- νόημα στον όρο «κόπηκα στις εξετάσεις».
Lebanon (2009)
Σ’ αυτό το ασφυκτικό, φρενήρες και αδυσώπητα σκληρό αντιπολεμικό δράμα από το Ισραήλ όλη η δράση λαμβάνει χώρα εντός ενός τανκ που προελαύνει στον νότιο Λίβανο κατά τη διάρκεια της ισραηλινής εισβολής στη χώρα το 1982. Σ’ αυτό υπηρετούν τέσσερις 20άρηδες στρατιώτες που δεν έχουν ξαναβρεθεί σε μάχη και ρίχνονται κατευθείαν στα βαθιά με αποστολή να σκοτώσουν και να καταστρέψουν. Ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Samuel Maoz μεταφέρει τις δικές του, τραυματικές, εμπειρίες από τη συμμετοχή του στην εισβολή στριμόχνωντας τον θεατή μαζί με τους ήρωες στο κλειστοφοβικό εσωτερικό του τανκ για να ζήσει ό,τι κι εκείνοι σε πρώτο πρόσωπο (το μοναδικό παράθυρό τους στον κόσμο είναι το στόχαστρο) και να μοιραστεί τη σταδιακή τους κάθοδο στην κόλαση του φόβου, της παράνοιας και της απόγνωσης.
Buried (2010)
Ένας άντρας ξυπνάει βρίσκοντας τον εαυτό του μέσα σε ένα φέρετρο, θαμμένο κάτω από τη γη. Ένας zippo και ένα κινητό τηλέφωνο του δίνουν την ελπίδα ότι αυτή η περιπέτεια ίσως έχει αίσιο τέλος. Με ένα ασφυκτικά περιορισμένο setting, έναν ηθοποιό που δεν μας είχε συνηθίσει σε δραματικά μεγαλεία (Ryan Reynolds), έναν αναπτήρα και ένα ετοιμοθάνατο κινητό, ο Ισπανός Rodrigo Cortés πέτυχε ένα από τα πιο νευρώδη, αποπνικτικά και αγωνιώδη φιλμ στην πρόσφατη μνήμη, ένα μικρό κινηματογραφικό θαύμα που σε κρατάει καρφωμένο για όλη τη διάρκεια και αποδεικνύει πως όταν υπάρχει διαθέσιμο ταλέντο τότε όντως less is more.
Frozen (2010)
Όχι το κολοσσιαίο animation hit της Disney αλλά βασικά το «Open Water στα χιόνια». Τρεις σκιέρ ξεχνιούνται σε ένα τελεφερίκ και καθώς πέφτει το σκοτάδι, η θερμοκρασία κάνει βουτιά και οι λύκοι μαζεύονται από κάτω, αναρωτιέσαι αν το ένστικτο για επιβίωση είναι πλέον αρκετό. Αν και το συμβάν είναι τραβηγμένο δεν είναι διόλου απίθανο και γενικά είναι να μην σου τύχει. Παρά το περιορισμένο setting και καστ το φιλμ δημιουργεί αρκετή ένταση κι από ένα σημείο και μετά νιώθεις άβολα και σκέψεις τύπου «τι διάολο θα έκανα εγώ στη θέση τους» αρχίζουν να τρυπώνουν στο μυαλό.
127 Hours (2010)
Θα χρειαστείτε γερό στομάχι για να δείτε αυτό το ασφυκτικά ρεαλιστικό δράμα του Danny Boyle – και όχι μόνο για την επίμαχη σκηνή του ακρωτηριασμού! Ο James Franco συγκλονίζει στον ρόλο του trekker που παγιδεύεται στη μέση του πουθενά με το ένα χέρι σφηνωμένο κάτω από ένα βράχο αρχίζοντας έναν άνισο αγώνα επιβίωσης που διαρκεί το χρονικό διάστημα του τίτλου. Μη σας
αποθαρρύνουν το περιορισμένο σκηνικό και το μονομελές καστ – όπως είδατε και πιο πάνω στη λίστα, έτσι φτιάχνονται οι πιο συναρπαστικές ιστορίες επιβίωσης.
Devil (2010) & Elevator (2011)
Τώρα έχετε ακόμα έναν λόγο να φοβάστε τα ασανσέρ ή μάλλον… δύο. Στο πρώτο, σε παραγωγή M. Night Shyamalan, πέντε άτομα εγκλωβίζονται στο ασανσέρ ενός κτιρίου και εκτός από την κλειστοφοβία που αντιμετωπίζουν, πρέπει να βρουν και ποιος από την παρέα είναι… δαιμονισμένος. Στο δεύτερο έχουμε εννιά ξένους στην ίδια κατάσταση μόνο που ένας απ’ αυτούς μεταφέρει πάνω του μια βόμβα τη στιγμή που πολιτικές, κοινωνικές και φυλετικές διαφορές βγαίνουν με άσχημο τρόπο στην επιφάνεια.
Gravity (2013)
Μια επιστήμονας κι ένας αστροναύτης (Sandra Bullock και George Clooney) προσπαθούν να επιβιώσουν έπειτα από ένα ατύχημα που τους άφησε να περιπλανιούνται στο αχανές Διάστημα. Αυτό το «Open Water στο διάστημα» είναι η ομορφότερη και η ρεαλιστικότερη ταινία για το διάστημα που είδαμε μέχρι τώρα και ίσως το κοντινότερο σ’ αυτό σημείο που θα φτάσουμε ποτέ εγώ κι εσύ. Το να πω ότι οι εικόνες της Γης (παρμένες από το πραγματικό Hubble) απλά κόβουν την ανάσα, ίσως και να τις υποτιμώ. Παρά το αχανές του διαστήματος ο Alfonso Cuarón πετυχαίνει να δημιουργήσει μία τόσο άβολη και κλειστοφοβική ατμόσφαιρα που κάνει το κλείσιμο στο ασανσέρ να μοιάζει με κολύμπι στ’ ανοιχτά. Ένα αγωνιώδες δράμα επιβίωσης, σκηνοθετημένο με νεύρο, ρεαλισμό και τη σφραγίδα αυθεντικότητας της NASA.
ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ONLINE & VoD
7500
Σ’ αυτό το γυρισμένο-εξ’ ολοκλήρου-σε-cockpit δραματικό θρίλερ, το αεροπλάνο που πιλοτάρει ο Joseph Gordon-Levitt καταλαμβάνεται από φανατικούς ισλαμιστές που θέλουν να μπουκάρουν στο πιλοτήριο ώστε να πάρουν τον έλεγχο του αεροσκάφους και να το ρίξουν σε κατοικημένη περιοχή. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινίας του Γερμανού Patrick Vollrath είναι ένα σφιχτοδεμένο, γεμάτο ένταση και νεύρο δράμα σε πραγματικό χρόνο που αξιοποιεί στο έπακρο τόσο το ασφυκτικό, κλειστοφοβικό setting όσο και την ερμηνευτική δεινότητα του Levitt που αποδίδει με εξαιρετική πειθώ όλες τις φάσεις που περνάει ο έγκλειστος χαρακτήρας του (φόβος, παράνοια, πανικός, οργή, αποφασιστικότητα, τρόμος, απόγνωση, κούραση). Αν και δεν απογειώνεται δραματουργικά και από τη μέση και μετά χάνει λίγο… ύψος, εντούτοις το 7500 (ο κωδικός για αεροπειρατεία που στέλνει κρυφά ο πιλότος) παραμένει μία αγωνιώδης και ψυχοβγαλτική πτήση που εγγυημένα θα κάνει τα νεύρα σας τσατάλια.
Περιοδικό “Go”, τεύχος 120.
