Άλλαξαν τους κανόνες, χαράχθηκαν στη μνήμη, έγραψαν ιστορία, μπήκαν σε μουσεία αλλά ΔΕΝ απέσπασαν το Όσκαρ καλύτερης ταινίας. 15 κραυγαλέες περιπτώσεις αθάνατων αριστουργημάτων που απ’ ό,τι φαίνεται δεν ήταν αρκετά καλά για την ύψιστη διάκριση.
Από τον Μαρίνο Νομικό
City Lights (1931)
Κομματάκι δύσκολο να τιμηθεί το αριστούργημα του Charlie Chaplin με το Όσκαρ καλύτερης ταινίας αφού ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΚΑΝ ΥΠΟΨΗΦΙΟ (για την ιστορία, το πήρε το “Cimarron”). Εδώ που τα λέμε, το μόνο αγαλματάκι που απέσπασε ποτέ ο Chaplin ήταν για μουσική(!) το 1973, για μια ταινία του 1952 που είχε μείνει 20 χρόνια στο συρτάρι!
King Kong (1933)
Η παντελής έλλειψη υποψηφιοτήτων του κλασικού monster movie δείχνει ότι κρατάει (πολλά) χρόνια η “κολόνια” της Ακαδημίας, δηλαδή να αποστρέφεται οτιδήποτε δεν είναι δράμα, μιούζικαλ ή βιογραφία. Να σκεφτείτε ότι δεν βραβεύτηκαν καν τα πρωτοποριακά εφέ του Willis O’Brien γιατί η Ακαδημία είχε καταργήσει την κατηγορία!
The Wizard of Oz (1939)
To 1939 επικρατούσε συνωστισμός από καλές ταινίες, οπότε τα Όσκαρ της επόμενης χρονιάς αποδείχθηκαν σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες. Τελικά τα πήρε όλα ο άνεμος (το Gone With the Wind, σε περίπτωση που δεν το πιάσατε) αφήνοντας έξω όχι μόνο τον κοσμαγαπημένο “Μάγο” αλλά κι άλλους κινηματογραφικούς θρύλους όπως τα Mr. Smith Goes to Washington και Stagecoach.
Citizen Kane (1941)
Μπορεί να φιγουράρει στην κορυφή σχεδόν ΚΑΘΕ λίστας με τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, όμως όταν πρωτοβγήκε η Ακαδημία δεν την είδε και πολύ ζεστά, δίνοντας το μεγάλο Όσκαρ στο “How Green Was My Valley”. Ο “Πολίτης” παρηγορήθηκε με ένα βραβείο σεναρίου.
Psycho (1960)
Η καλύτερη στιγμή του Alfred Hitchcock δεν ήταν αρκετά καλή για την Ακαδημία που δεν μπορούσε να διανοηθεί καν να δώσει το μεγάλο βραβείο σε μια ταινία τρόμου με ήρωα έναν ψυχοπαθή που μαχαίρωνε ξανθιές στην ντουζιέρα φορώντας τα ρούχα της νεκρής μάνας του. Έτσι, η κομεντί “The Apartment” του Billy Wilder έμοιαζε με μια ασφαλέστερη επιλογή.
Bonnie and Clyde (1967)
Το επηρεασμένο από το γαλλικό Νέο Κύμα γκανγκστερικό δράμα του Arthur Penn φορτώθηκε με δέκα υποψηφιότητες οπότε δεν ήταν και πολύ ριψοκίνδυνο να έλεγε κανείς ότι είχε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας στο τσεπάκι του. Έλα όμως που όπως και οι δύο διαβόητοι ήρωές του, έπεσε στην ενέδρα του In the Heat of the Night που δεν του άφησε… ρουθούνι.
Chinatown (1974)
Το αριστουργηματικό φιλμ νουάρ του Roman Polanski μνημονεύεται σήμερα ως μία από τις σημαντικότερες δημιουργίες της 7ης Τέχνης και ίσως να ήταν και με τη βούλα “Καλύτερη Ταινία” εάν δεν μιλούσαμε για τη χρονιά του “The Godfather: Part II”. Δεν είχε υπόθεση.
Jaws (1975)
Το πρώτο καλοκαιρινό blockbuster στην ιστορία βρέθηκε στα σαγόνια της… Ακαδημίας που του χάρισε βέβαια μια υποψηφιότητα στη μεγάλη κατηγορία, όμως προτίμησε τελικά την ασφάλεια του πιο σοβαρού One Flew Over the Cuckoo’s Nest. Ο καρχαρίας του Spielberg δάγκωσε τελικά τρία τεχνικά βραβεία.
Taxi Driver (1976)
Το αουτσάιντερ “Rocky”, όπως και ο ήρωας που ενσάρκωσε ο Stallone, έβγαλε πολλά φαβορί νοκ άουτ εκείνη τη χρονιά, ανάμεσά τους το “Network”, το “All the President’s Men” και το urban classic του Martin Scorsese που ήταν και η πρώτη του υποψηφιότητα στην κατηγορία της καλύτερης ταινίας.
Star Wars (1977)
Η διαστημική όπερα του George Lucas όχι μόνο έγινε παγκόσμιο φαινόμενο παρασύροντας κάθε εθνικό box office σαν ένα τεράστιο παλιρροϊκό κύμα αλλά ήταν και το φιλμ που άλλαξε για πάντα το ίδιο το σινεμά. Η Ακαδημία ναι μεν δεν έμεινε τελείως ασυγκίνητη και του χάρισε έξι (τεχνικά) Όσκαρ όμως δεν έκανε την υπέρβαση και ανακήρυξε καλύτερη ταινία την “Annie Hall” του Woody Allen.
Apocalypse Now (1979)
Ο Francis Ford Coppola έκλεισε την δεκαετία του70s με το τρίτο του αριστούργημα χωρίς όμως να καταφέρει να πετύχει “χατ τρικ” στα Όσκαρ καλύτερης ταινίας (που απέσπασαν τα δύο “The Godfather”). Η “Αποκάλυψη” ηττήθηκε στα σημεία από το δακρύβρεχτο δράμα διαζυγίου “Kramer vs. Kramer”.
Raging Bull (1980)
Το αιματοβαμμένο πυγμαχικό έπος του Martin Scorsese έφαγε ένα ανέλπιστο δεξί κροσέ από το οικογενειακό δράμα του Robert Redford Ordinary People και βγήκε νοκ άουτ από την κούρσα της καλύτερης ταινίας, σε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες (και κατακριτέες) κινήσεις στην ιστορία της Ακαδημίας.
Blade Runner (1982)
Η γνωστή απροθυμία της Ακαδημίας να τιμήσει στις μεγάλες κατηγορίες ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ έφερε την ταμπέλα της επιστημονικής φαντασίας, οδήγησε ένα από τα σύγχρονα αριστουργήματα όχι μόνο της ΕΦ αλλά και της 7ης Τέχνης γενικότερα να μην είναι καν υποψήφιο για Καλύτερη Ταινία. Το βραβείο σήκωσε ο Gandhi που πληρούσε τις βασικότερες προδιαγραφές: Βιογραφία/Γνωστός Ηγέτης/Πεθαίνει στο τέλος.
E.T. the Extra-Terrestrial (1982)
Κι ο “ET” που ήταν υποψήφιος, τι κατάλαβε; Η ιστορία του μοναχικού πιτσιρικά που γίνεται φίλος με έναν χαμένο εξωγήινο, ζέστανε τις καρδιές εκατομμυρίων θεατών σε όλο τον κόσμο εκτός από εκείνες των μελών της Ακαδημίας που τον έστειλαν σπίτι με τέσσερα τεχνικά βραβεία.
Pulp Fiction (1994)
Ο χρυσός που έλαμπε μέσα από τη βαλίτσα του Marsellus Wallace δεν ήταν τελικά το Όσκαρ καλύτερης ταινίας. Ο θρίαμβος του Quentin Tarantino στις Κάννες (όπου απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα) δεν επαληθεύτηκε στα Όσκαρ αφού ένα από τα πιο επιδραστικά φιλμ της σύγχρονης ιστορίας, έχασε από τα σοκολατάκια του Forrest Gump. Stupid is as stupid does…
Saving Private Ryan (1998)
Αναμφισβήτητα μία από τις σπουδαιότερες πολεμικές/αντιπολεμικές ταινίες όλων των εποχών, αν όχι η καλύτερη, το συγκλονιστικό έπος του Steven Spielberg άλλαξε άρδην τον τρόπο που απεικονίζεται ο πόλεμος στο σινεμά – ή ορθότερα η φρίκη του. Η σοκαριστική εναρκτήρια σκηνή με την απόβαση στη Νορμανδία, όπου σχεδόν νιώθεις τις σφαίρες να περνούν ξυστά, απαιτεί γερά νεύρα (και στομάχια) ακόμα και σήμερα. Σινεμά ωμό, ρεαλιστικό, με κάμερα στο χέρι, ξεθωριασμένα χρώματα και ηχητικές καινοτομίες που τοποθετούν τον θεατή στο επίκεντρο της σφαγής για ένα συνεχές και ανελέητο σφυροκόπημα των αισθήσεων. Προφανώς φρίκαρε τόσο πολύ την Ακαδημία, που έδωσε το Καλύτερης Ταινίaς στη γλυκανάλατη, feelgood κομεντί εποχής “Shakespeare in Love” ύστερα από ισχυρό λόμπινγκ του (σήμερα καταδικασμένου για βιασμό) Harvey Weinstein.
Brokeback Mountain (2005)
Το καλοκαίρι του 1963, στο απομονωμένο Brokeback Mountain, μια ιδιαίτερη σχέση δημιουργείται ανάμεσα σε δύο καουμπόηδες που με το πέρασμα του χρόνου δεν σβήνει αλλά εξελίσσεται σε δυνατό έρωτα. Ο Ang Lee τόλμησε να πάρει το πιο mucho κινηματογραφικό είδος (το γουέστερν) και να το βάλει ως φόντο για μια σπαρακτική ερωτική ιστορία μεταξύ δύο νεαρών ανδρών (Jake Gyllenhaal και Heath Ledger) που δεν διαφέρει σε συγκίνηση, ένταση και θλίψη από οποιαδήποτε ετεροφυλική σχέση. Δέκα χρόνια πριν το concept και μόνο, θα έφτανε για να χάσει κάποιο στουντιακό executive τη δουλειά του – πόσο μάλλον το φιλμ να γνωρίσει τεράστια εισπρακτική επιτυχία και να αποσπάσει τρία Όσκαρ. Έστω κι αν η Ακαδημία κώλωσε τελευταία στιγμή και έδωσε το Καλύτερης Ταινίας στο ρηχό white savior αντιρατσιστικό δράμα Crash.
Avatar (2009)
Αναμφίβολα η απόλυτη ταινία των 00s, που εισήγαγε την επιστημονική φαντασία (και το σινεμά γενικότερα) στη δεύτερη σύγχρονη εποχή του, 18 χρόνια μετά το “Terminator 2”. Όλα είναι τεράστια, αρτιότερα, πειστικότερα και μαγευτικότερα: Πτερόσαυροι, προϊστορικά, εξάποδα, γιγάντια άλογα και τίγρεις, μπλε γυαλιστεροί πίθηκοι, βουνά που αιωρούνται και φυτά που φωσφορίζουν μέσα στη μωβ νύχτα. Η πλοκή κουβαλά μια βαθύτατη φιλοσοφία που πάει πίσω στις καταβολές του ανθρώπου και στις κατακτήσεις του ενώ δεν λείπει η καυστική κριτική του James Cameron στη δυτική αποικιοκρατία. Ακόμα και σήμερα το “Avatar” δεν βλέπεται απλά, βιώνεται, όμως η συνήθως σνομπ απέναντι στο είδος Ακαδημία, σε μια καθαρά κινηματογραφική ανατροπή έδωσε το μεγάλο βραβείο στο The “Hurt Locker” της… πρώην συζύγου του Cameron, Kathryn Bigelow (η οποία απέσπασε επίσης το ιστορικό πρώτο γυναικείο Όσκαρ σκηνοθεσίας).
Περιοδικό “Go”, τεύχος 123.
