Μόνικα Ευσταθίου: «Ο χρόνος είναι καθοριστικός  για τη γονιμότητα»

Η Κλινική Εμβρυολόγος και Επιστημονική Διευθύντρια του Embryon Fertility Clinic στη Λεμεσό, εξηγεί τις επιλογές που έχουν σήμερα οι γυναίκες στα θέματα γονιμότητας, αλλά και τη σημασία της έγκαιρης γνώσης για τη λήψη συνειδητών αποφάσεων ζωής.

Παρατηρούμε ότι όλο και περισσότερες γυναίκες αναβάλλουν τη μητρότητα. Γιατί συμβαίνει αυτό σήμερα;
Η σύγχρονη γυναίκα έχει αλλάξει προτεραιότητες. Σπουδές, καριέρα, οικονομική ανεξαρτησία, αλλά και η αναζήτηση του κατάλληλου συντρόφου οδηγούν πολλές γυναίκες στο να μεταθέτουν την απόφαση για παιδί σε μεγαλύτερη ηλικία. Ωστόσο, ενώ κοινωνικά μια γυναίκα στα 35 ή και στα 40 θεωρείται νέα και δυναμική, αναπαραγωγικά θεωρείται μεγάλη.

Πόσο σημαντικός είναι ο χρόνος, όταν μιλάμε για γονιμότητα;
Ο χρόνος είναι καθοριστικός. Πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν ότι μέχρι την ηλικία των 35 ετών έχουν ήδη μείνει περίπου με το 5% του αρχικού ωοθηκικού τους αποθέματος. Είναι μια πληροφορία που συχνά τις εκπλήσσει, γιατί δεν συμβαδίζει με το πώς αισθάνονται ή με το πώς φαίνονται στην καθημερινότητά τους. Αναπαραγωγικά, όμως, μετά τα 35, οι πιθανότητες μειώνονται σημαντικά.

Υπάρχει τρόπος μια γυναίκα να γνωρίζει πού βρίσκεται αναπαραγωγικά;
Υπάρχει. Γίνεται μέσω μιας πολύ απλής εξέτασης αίματος, της Αντιμυλλεριακής Ορμόνης (AMH), η οποία δείχνει το ωοθηκικό απόθεμα και καλύπτεται από το ΓεΣΥ. Με μια απλή αιμοληψία, μια γυναίκα μπορεί να γνωρίζει πού βρίσκεται αναπαραγωγικά και να πάρει έγκαιρα αποφάσεις για το μέλλον της. Είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο πρόληψης και ενημέρωσης.

Τι είναι η κατάψυξη ωαρίων;
Η κατάψυξη ωαρίων είναι μια σύγχρονη μέθοδος «παράτασης της γονιμότητας». Επιτρέπει στη γυναίκα να διατηρήσει τα ωάριά της σε νεαρότερη ηλικία και να τα χρησιμοποιήσει όταν εκείνη θα είναι έτοιμη να αποκτήσει παιδί. Δίνει χρόνο, ασφάλεια και περισσότερες επιλογές.

Ποιες γυναίκες αφορά περισσότερο;
Αφορά γυναίκες είτε που δεν έχουν ακόμη βρει τον κατάλληλο σύντροφο, είτε που θέλουν να δώσουν προτεραιότητα σε επαγγελματικούς και προσωπικούς στόχους, είτε που πρόκειται να κάνουν χειρουργικές επεμβάσεις ή χημειοθεραπεία.

Ποια είναι η ιδανική ηλικία για να προχωρήσει κάποια στη διαδικασία;
Ιδανικά πριν τα 35, και ακόμη καλύτερα πριν τα 30. Σε μικρότερη ηλικία, τα ωάρια είναι περισσότερα και ποιοτικότερα, κάτι που αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας στο μέλλον.

Πώς γίνεται η διαδικασία; Είναι δύσκολη ή επώδυνη;
Η διαδικασία είναι σχετικά απλή και γρήγορη. Περιλαμβάνει ορμονική διέγερση για περίπου 9–11 ημέρες, με καθημερινές ενέσεις, και στη συνέχεια γίνεται η ωοληψία με ελαφριά μέθη, που διαρκεί περίπου 10 λεπτά. Η γυναίκα επιστρέφει πολύ γρήγορα στην καθημερινότητά της.

Υπάρχουν κίνδυνοι ή παρενέργειες;
Σύμφωνα με τις σύγχρονες μελέτες, η διαδικασία είναι ασφαλής. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται δεν συνδέονται με την εμφάνιση κακοήθειας και αυτό είναι πλέον αποδεδειγμένο με πληθυσμιακές μελέτες.

Πόσα ωάρια χρειάζεται να καταψυχθούν;
Προτείνεται η κατάψυξη τουλάχιστον 15–20 ωαρίων, ώστε να υπάρχουν ικανοποιητικές πιθανότητες επιτυχίας στο μέλλον.

Πόσο επηρεάζει η πίεση του χρόνου τις προσωπικές επιλογές μιας γυναίκας;
Η πίεση του χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε βιαστικές αποφάσεις. Για παράδειγμα, κάποιες γυναίκες αισθάνονται ότι πρέπει να «προλάβουν» και αυτό μπορεί να τις οδηγήσει σε επιλογές συντρόφου που δεν είναι απόλυτα συνειδητές. Η δημιουργία οικογένειας είναι μια πολύ σημαντική απόφαση και καλό είναι να γίνεται χωρίς πίεση.

Υπάρχει κρατική στήριξη για την κατάψυξη ωαρίων στην Κύπρο;
Ναι, και είναι πολύ σημαντικό να το γνωρίζουν οι γυναίκες. Μέσω του ΓεΣΥ, η κατάψυξη ωαρίων επιδοτείται σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη αφορά γυναίκες κάτω των 35 ετών, οι οποίες είναι δικαιούχοι του ΓεΣΥ και μόνιμοι κάτοικοι Κύπρου. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται ιατρικός λόγος, όπως χαμηλό ωοθηκικό απόθεμα, το οποίο διαπιστώνεται μέσω εξετάσεων όπως η AMH. Η δεύτερη κατηγορία αφορά γυναίκες άνω των 35 ετών. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν απαιτείται συγκεκριμένος ιατρικός λόγος, καθώς η ηλικία από μόνη της θεωρείται επιβαρυντικός παράγοντας για τη γονιμότητα και η διαδικασία αντιμετωπίζεται ως προληπτική πράξη υγείας.

Τι περιλαμβάνει η επιδότηση;
Η επιδότηση ανέρχεται έως και 2.000 ευρώ ανά κύκλο κατάψυξης ωαρίων και μπορεί να δοθεί έως και τέσσερις φορές ανά άτομο. Προϋπόθεση είναι η γυναίκα να είναι δικαιούχος του ΓεΣΥ και μόνιμη κάτοικος Κύπρου.

Πόσο σημαντική είναι η ενημέρωση γύρω από τη γονιμότητα σήμερα;
Είναι καθοριστική. Όπως κάνουμε προληπτικές εξετάσεις για την υγεία μας, έτσι πρέπει να ενημερωνόμαστε και για τη γονιμότητα. Η γνώση δίνει επιλογές και βοηθά τις γυναίκες να μη βρεθούν προ εκπλήξεως αργότερα.

Και ένα τελευταίο μήνυμα, με αφορμή την Ημέρα της Μητέρας;
Η μητρότητα είναι μια βαθιά προσωπική επιλογή και κάθε γυναίκα έχει τη δική της διαδρομή. Το σημαντικό είναι να υπάρχει ενημέρωση, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με ελευθερία και όχι υπό πίεση. Σήμερα, οι γυναίκες έχουν περισσότερες επιλογές από ποτέ και αυτό είναι το πιο σημαντικό.