Είναι από τους πρώτους γιατρούς στην Κύπρο που συνέβαλαν στην προώθηση και ανάπτυξη της λαπαροσκοπικής χειρουργικής, η οποία έκανε το «ντεμπούτο» της με τη χολοκυστεκτομή, για να διευρυνθεί μέσα στα επόμενα χρόνια σε όλο σχεδόν το φάσμα των χειρουργικών επεμβάσεων. Εκτός από τη λαπαροσκοπική, ο γενικός χειρουργός δρ Ιωάννης Ιωάννου, έχει να επιδείξει σημαντικό έργο και στη βαρϊατρική, την ιατρική επιστήμη που ασχολείται με τη νόσο της παχυσαρκίας και τη θεραπεία της.
Της Κίκας Κασινίδου
Η πρώτη επέμβαση που έγινε λαπαροσκοπικά, όπως αναφέρει στο LIFE, ήταν η χολοκυστεκτομή. «Έκτοτε, το φάσμα των λαπαροσκοπικών επεμβάσεων διευρύνθηκε σε όλες τις επεμβάσεις, θα έλεγα, που γίνονταν με ανοιχτή τομή. Για παράδειγμα, σκωλικοειδεκτομή, όλες οι κήλες του κοιλιακού τοιχώματος, όπως η βουβωνοκήλη, παχύ έντερο, αφαίρεση σπλήνας, καρκίνο στομάχου, διαγνωστικές λαπαροσκοπήσεις, λαπαροσκοπική διόρθωση διαφραγματοκήλης και γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Πρόσφατα, πριν από περίπου ένα μήνα, διενήργησα και την πρώτη στην Κύπρο λαπαροσκοπική παροχέτευση παγκρεατικού αποστήματος διαμέσου του στομαχιού. Το αξιοσημείωτο είναι ότι η ασθενής είχε σταλεί στο Λονδίνο για να γίνει παροχέτευση ενδοσκοπικά, η οποία δεν πέτυχε και δημιουργήθηκε η ψευδοκύστη σε απόστημα. Στην Πολυκλινική Υγεία, καταφέραμε να κάνουμε λαπαροσκοπική παροχέτευση, περνώντας μέσα από το στομάχι. Πρόκειται για κάτι πολύ εξειδικευμένο, το οποίο έγινε για πρώτη φορά στην Κύπρο.»
ΠΟΤΕ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΑΝ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ;
Οι πρώτες λαπαροσκοπικές επεμβάσεις ξεκίνησαν στη Γαλλία το 1988 και μετά επεκτάθηκαν στην Αμερική. Έτυχε, τότε, να κάνω την ειδικότητά μου στη γενική χειρουργική και παρακολούθησα όλες τις εξελίξεις γύρω από τη λαπαροσκοπική. Στην Κύπρο οι πρώτες επεμβάσεις, ξεκίνησαν γύρω στο 1992 – 1993. Εκτός από τη γενική χειρουργική, με τη λαπαροσκοπική γίνονται νεφρεκτομές, αφαίρεση επινεφριδίων, προστάτης, ενώ στην πορεία επεκτάθηκε και στην ουρολογία και γυναικολογία. Πιστεύω, ότι δεν μπορεί σήμερα μια γυναίκα να υποβάλλεται σε ανοιχτή επέμβαση αφαίρεσης κύστης ωοθήκης, όταν αυτή μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά μέσα σε 15 – 20 λεπτά.
Όπως η λαπαροσκόπηση, είναι και η ενδοσκόπηση όλων των οργάνων της κοιλιακής χώρας. Με τον ίδιο τρόπο η ενδοσκόπηση επεκτείνεται και σε άλλες ειδικότητες, όπως την ορθοπεδική, τη θωρακοχειρουργική και τη νευροχειρουργική και, γενικά, καλύπτει σχεδόν όλες τις ειδικότητες, όπου γίνονται πάρα πολλά πράγματα, τα οποία προηγουμένως ήταν πολύ πιο επεμβατικά. Και για τον ασθενή, όμως, άλλαξαν πολλά πράγματα σε ό,τι αφορά την ανάρρωσή του, η οποία είναι πιο σύντομη και κατ’ επέκταση στο οικονομικό κομμάτι, αφού μπορεί να επιστρέψει στην εργασία του σε πολύ μικρότερο διάστημα, απ’ ότι αν η επέμβαση γινόταν με ανοιχτή τομή. Τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει τεράστιες αλλαγές στον τρόπο που έχουν εξελιχθεί τα εργαλεία, στο να γίνονται λιγότερο επεμβατικά. Αυτό που περιμένουμε τώρα, είναι το τρισδιάστατο λαπαροσκόπιο, το οποίο θα έχει την εικόνα του ρομπότ.
ΜΕ ΤΗ ΒΑΡΙΑΤΡΙΚΗ, ΠΟΣΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΧΟΛΕΙΣΤΕ;
Τον περασμένο Μάιο, συμπληρώθηκαν 16 χρόνια που ασχολούμαστε με τη βαριατρική στην Κύπρο και είμαστε το μόνο Κέντρο που κάνουμε όλο το φάσμα των επεμβάσεων. Ξεκίνησα με τους δακτύλιους, στη συνέχεια μεταπήδησα στο γαστρικό μανίκι και το Baypass στομάχου, το οποίο συνεχίζεται ακόμα με μεγάλη επιτυχία. Είμαστε το μόνο Κέντρο στην Κύπρο που κάνει Baypass στομάχου, κάνουμε επανεγχειρήσεις. Μέσα σ’ αυτά τα 16 χρόνια, έχουμε διενεργήσει ένα μεγάλο αριθμό επεμβάσεων που ανέρχεται γύρω στις 1900 εγχειρήσεις, με το ποσοστό των επιπλοκών να συγκρίνεται ευνοϊκά με πολλά ιατρικά κέντρα του εξωτερικού. Η βαριατρική, είναι η πλέον δύσκολη υποειδικότητα στη γενική χειρουργική.
ΠΟΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΕ ΣΗΜΕΡΑ;
Η παράκαμψη στομάχου, λαπαροσκοπικά, το γαστρικό μανίκι (sleev), ενώ εδώ και ένα χρόνο έχω υιοθετήσει μία μέθοδο, η οποία στην Αμερική, σε αντίθεση με την Ευρώπη, δεν εφαρμόζεται ακόμα. Εφαρμόζεται, επίσης, στην Ασία, Νότια Αμερική. Πρόκειται για το λεγόμενο μίνι γαστρικό Baypass. Είναι ένας συνδυασμός γαστρικού μανικιού με Baypass, με μόνο μία αναστόμωση. Είναι πιο γρήγορο, βοηθά στην απώλεια βάρους, είναι καλύτερο από το μανίκι και υποδεέστερο από το Baypass, με την έννοια του μακροχρόνιου αποτελέσματος, όπως αναφέρουν οι στατιστικές. Ο γαστρικός δακτύλιος, ήταν μία παροδική μέθοδος που εγκαταλείφθηκε, ενώ έχουν δοκιμαστεί και άλλες μέθοδοι που επίσης εγκαταλείφθηκαν. Ενδοσκοπικές μέθοδοι χρησιμοποιούνται κατά καιρούς, με ειδικά εργαλεία. Αυτές όλες οι μέθοδοι αξιολογούνται μετά από την πάροδο κάποιων χρόνων.
Ο ΔΕΙΚΤΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ ΣΕ ΤΕΤΟΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ;
Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), έχει πέσει. Παλιά, λέγαμε ότι για ΔΜΣ πάνω από 40 ή πάνω από 35 αν υπάρχουν συνοδοί νόσοι. Από πολλές μελέτες που έχουν γίνει από ιατρικά κέντρα του εξωτερικού, έχουν ρίξει το Δείκτη Μάζας Σώματος στο 30, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη, σε άτομα που έχουν άμεση ανάγκη να χάσουν βάρος, άρα ο δείκτης μάζας σώματος σε άτομα που δεν έχουν ιατρικά προβλήματα είναι το 40. Όμως για άτομα με συνοδά νοσήματα, μπορεί να είναι πάνω από 30, το οποίο εφαρμόζω κι εγώ στην Κύπρο, εδώ και καιρό, ειδικά σε άτομα με διαβήτη.
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι, το Baypass δεν δουλεύει μόνο με τον περιορισμό της τροφής, αλλά δουλεύει και ορμονικά. Ένα παράδειγμα είναι η ορμόνη GLP, η οποία ελέγχει το σάκχαρο στο αίμα. Υπάρχει και σε ένεση στην αγορά και αρκετοί αντί να βάζουν ινσουλίνη, βάζουν αυτή την ένεση. Έχει το πλεονέκτημα να ρίχνει το σάκχαρο στο αίμα σ’ αυτούς που δεν μπορούν με χάπια, καθορίζοντας το σάκχαρο, ανάλογα αν είναι ψηλό. Πολλές φορές η ινσουλίνη, προκαλεί υπογλυκαιμία, ανάλογα με τη διατροφή αυτή η ορμόνη το ελέγχει ανάλογα με το επίπεδο του σακχάρου. Το Baypass του στομάχου, εκτός από άλλες τρεις τέσσερις ορμόνες, έχει την ιδιότητα να αυξάνει το GLP που παράγεται στο δωδεκαδάκτυλο. Πρέπει να πω ότι η βαραϊτρική δεν είναι μόνο τεχνική, είναι ολόκληρη επιστήμη που βασίζεται σε μελέτες για τις ορμόνες της παχυσαρκίας που είναι ένα πολύ πολύπλοκο θέμα. Αν κοιτάξει κάποιος το κύτταρο του λίπους, θα δει ότι παράγει 20 – 25 ορμόνες. Πολλοί νομίζουν ότι το λίπος είναι απλώς λίπος. Το λίπος είναι ένας αδένας γι’ αυτό και οι υπέρβαρες γυναίκες, είναι επιρρεπείς στον καρκίνο του μαστού και του ενδομητρίου, λόγω του ότι το λίπος, παράγει ακόμα και οιστρογόνα. Είναι ένας αδένας που παράγει πολλές ορμόνες. Ένας ενεργός αδένας.
Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΦΕΥΓΟΥΝ ΣΤΗ ΒΑΡΪΑΤΡΙΚΗ, ΕΙΝΑΙ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΑΠΛΩΣ ΝΑ ΧΑΣΟΥΝ ΒΑΡΟΣ Ή ΕΧΟΥΝ ΣΥΝΟΔΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ;
Η πλειονότητα είναι άτομα που θέλουν να χάσουν βάρος. Αυτή είναι η πραγματικότητα στην Κύπρο. Στην Αμερική, είναι περισσότερο άτομα που έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας. Στην Κύπρο, από τους δικούς μου ασθενείς, η αναλογία είναι 60% άτομα που θέλουν να χάσουν βάρος και 40% που έχουν προβλήματα υγείας. Γι’ αυτό και είναι μεγαλύτερο το ποσοστό των γυναικών.
Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΠΟΥ ΘΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΑΤΟΜΟ;
Ναι. Ανάλογα με τη διατροφή τους, με τα προβλήματα υγείας που έχουν, με την κληρονομικότητα. Υπάρχουν δύο ειδών παχύσαρκοι. Οι παχύσαρκοι με καλό γενετικό κώδικα, θα έλεγα και παχύσαρκοι με κακό γενετικό κώδικα. Στην πρώτη κατηγορία είναι τα άτομα που είναι μεν υπέρβαρα, αλλά έχουν καλές αναλύσεις και στη δεύτερη άτομα με λιγότερο ίσως βάρος, αλλά με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως διαβήτης. Σ’ αυτό παίζει ρόλο η κληρονομικότητα. Τα άτομα που έχουν καλή κληρονομικότητα, τα προβλήματά τους θα είναι καθαρά ορθοπεδικά (καταστρεμμένα γόνατα, προβλήματα με το σπόνδυλο κ.λπ.), δεν θα έχουν προβλήματα με το σάκχαρο, τη χοληστερόλη κ.λπ.
