Τι σημαίνει να επιλέγεις τον έρωτα; Υπάρχει συνταγή για πετυχημένη σχέση; Και τι υποδηλώνει το τελεσίγραφο «Έρωτας ή Τίποτα»; Ο συγγραφέας, παιδοψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, Δημήτρης Καραγιάννης, ρίχνει μια ειλικρινή ματιά στις σύγχρονες σχέσεις κι εμείς κρατάμε σημειώσεις.
Της Τώνιας Σταυρινού
Ένα τελεσίγραφο γραμμένο με σπρέι σε έναν τοίχο έδωσε όνομα στο βιβλίο του για τις σύγχρονες σχέσεις: «Έρωτας ή Τίποτα». Κι αν αυτό εσένα σου ακούγεται κάπως απειλητικό και απόλυτο, ο δρ Καραγιάννης μέσα σ’ αυτές τις τρεις λέξεις «διάβασε» όλη την εμπειρία του στη συμβουλευτική ζευγαριών. Ο έρωτας, όπως λέει, δεν είναι ένα συναίσθημα που ενεργοποιείται από κάποιον άλλο, «αλλά ένα ζωντανό ενεργειακό δυναμικό που βρίσκεται μέσα μας». Είτε είμαστε σε σχέση, είτε όχι. Και πριν βιαστείς να κατατάξεις το συμπέρασμα στα «ελαφρά» της self help βιβλιογραφίας, να σε ενημερώσουμε ότι πρόκειται για μια πολύ ουσιαστική θεωρία που λίγο-πολύ θα σου δώσει στο χέρι το κλειδί της ευτυχίας και από ’κει και πέρα να μπορείς να ακουμπήσεις το ερωτικό σου συναίσθημα πάνω σε έναν άλλο άνθρωπο. «Έχουμε πραγματικά δύο επιλογές», εξηγεί ο ίδιος μιλώντας στο Omikron. «Είτε θα μπούμε στη ζωή μας με ερωτισμό, που είναι συνώνυμος της δημιουργικότητας, της θετικότητας και της έμπνευσης, είτε θα παραδοθούμε στη μιζέρια, στην παραίτηση και σε έναν ψυχικό θάνατο που γίνεται συνώνυμος του τίποτα. Είναι μια συνειδητή απόφαση, είναι μία στάση ζωής». Ο έρωτας είναι ένα άθλημα που χρειάζεται συνεχή εξάσκηση που θα σε οδηγήσει σε μια εσωτερική «γράμμωση» από θετικά συναισθήματα. «Αν κανείς περιμένει τον έρωτα ως συναίσθημα που θα έρθει από έξω, που θα ενεργοποιηθεί δηλαδή από κάποιον άλλο, τότε θα έχει μια περιορισμένη διάρκεια. Θα είναι ένα εφήμερο συναίσθημα με ημερομηνία λήξης. Αν τον υιοθετήσουμε ως στάση ζωής, τότε είναι πολύ πιθανόν να τον βρίσκουμε σε κάθε στιγμή της ζωής μας με τη μορφή της δημιουργικότητας». Με πολύ απλά λόγια, κανένας ερωτικός σύντροφος δεν μπορεί να είναι το δεκανίκι για να στηρίξουμε επάνω του την ευτυχία μας. Και κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να ανταποκριθεί στο μικρό σενάριο που του έχουμε φτιάξει θεωρώντας ότι πρέπει να εκπληρώσει αδιαμαρτύρητα την υποχρέωση να μας κάνει ευτυχισμένους. «Τι θα γίνει αν ο άλλος αρνηθεί να παίξει το ρόλο που του γράψαμε;», ρωτά ο κ. Καραγιάννης. «Τότε καταλήγουμε στους στίχους που συναντά κανείς στα καψουροτράγουδα: Ενώ εκφράζουν τον έρωτα και την αγάπη τους για τον άλλο, την ίδια ώρα τον καταγγέλλουν και τον καταριούνται γιατί δεν ανταποκρίθηκε στο σενάριο που του είχαν ετοιμάσει και τον ήθελαν πρωταγωνιστή. Αυτό δεν είναι αγάπη. Και σίγουρα δεν είναι συνταγή επιτυχίας για μια σχέση». Και τώρα που είδαμε τι θα πει επιλέγω τον έρωτα, ήρθε η ώρα να μιλήσουμε και για το πώς αυτό εφαρμόζεται στην πράξη.
Σχέσεις σε κρίση; Όχι ακριβώς…
Αν αναρωτιέσαι τι πάει λάθος με τις σύγχρονες σχέσεις, ο δρ Καραγιάννης θα σου απαντούσε πολύ απλά «τίποτα». Οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουν όλες τις προδιαγραφές να δημιουργήσουν τις καλύτερες ερωτικές σχέσεις στην ιστορία της ανθρωπότητας! «Ο γάμος, η σχέση, το σεξ, τα πάντα πια είναι μια συνειδητή επιλογή. Το γεγονός ότι έχουμε δικαίωμα να επιλέγουμε πώς θα ζήσουμε, είναι μια προοπτική που ξαφνικά τα αλλάζει όλα». Η σεξουαλική επικοινωνία είναι καλύτερη από ποτέ, η ικανοποίηση και των δύο συντρόφων θεωρείται αυτονόητο δικαίωμα και τα σύγχρονα ζευγάρια μπορούν να μοιράζονται ισότιμα τα πάντα. «Σήμερα είναι δεδομένη η οικειότητα και τα σύγχρονα ζευγάρια μπορούν να είναι πολύ καλοί φίλοι, να μοιράζονται συναισθήματα, να λαμβάνουν όλες τις σοβαρές αποφάσεις από κοινού και η απόλαυση του σεξ είναι κάτι που και οι δύο αισθάνονται ότι δικαιούνται να χαρούν». Η αύξηση των διαζυγίων δεν είναι κατ’ ανάγκην ένδειξη αποτυχίας, σύμφωνα με τον δρα Καραγιάννη, αλλά είναι η συνειδητοποίηση ότι έχουμε το δικαίωμα να είμαστε ευτυχισμένοι…
«Το ερώτημα είναι πώς το διεκδικούμε αυτό το καλύτερα», προσθέτει. «Αναλαμβάνουμε την ευθύνη για την αποτυχία; Επεξεργαζόμαστε την αρνητική εμπειρία; Μπαίνουμε σε βάθος να γνωρίσουμε τον εαυτό μας, να εξερευνήσουμε τι θέλει και να μπορέσουμε αυτό να το υπερασπιστούμε στο μέλλον; Αν δεν περάσουμε από αυτές τις διεργασίες και απλώς φορτώσουμε όλη την αποτυχία στο άλλο άτομο –στην κακή μας τύχη, στο άλλο φύλο γενικά και αόριστα– τότε δεν θα έχουμε κερδίσει τίποτα». Παρόλο που το θέμα της δέσμευσης, είτε λέγεται γάμος, είτε απλή συμβίωση, δεν είναι το δυνατό σημείο της νέας γενιάς που δεν μπορεί να αφοσιωθεί καν στη μάρκα του κινητού της, υπάρχει ένα πολύ θετικό στοιχείο σ’ όλα αυτά. «Τα ζευγάρια σήμερα όταν δεσμεύονται το κάνουν επειδή το θέλουν και όχι για να ικανοποιήσουν κάποια κοινωνική υποχρέωση. Είναι μια ελεύθερη συνειδητή επιλογή ή τουλάχιστον μπορεί να είναι. Και θα έπρεπε να είναι».
Πώς το κάνουμε αυτό;
Για να πετύχει μια σχέση δεν υπάρχει μαγική συνταγή, αλλά σίγουρα υπάρχουν κάποιες πολύ καλές προδιαγραφές. Ο δρ Καραγιάννης συμβουλεύει:
*Πίστη: Πρώτα απ’ όλα πρέπει να πιστεύουμε ότι μπορεί να υπάρξει μια καλή σχέση. Και ότι είμαστε έτοιμοι να τη ζήσουμε. Αν μπούμε με αρνητικές πεποιθήσεις, τότε θα διαγράψουμε μια τρελή πορεία μέχρι να χτυπήσουμε τελικά στον τοίχο, δικαιώνοντας αυτό που πιστεύαμε εξ αρχής. Ότι δεν υπάρχει καλός γάμος, ότι δεν μπορεί να υπάρξει μακροχρόνια σχέση, ότι κανείς δεν μπορεί να είναι πιστός, ευτυχισμένος.
* Μοναξιά: Το να μπορείς να είσαι μόνος σου και να είσαι καλά με τον εαυτό σου είναι μεγάλη προϋπόθεση για να είσαι ευτυχής και με τη συνύπαρξη. Η μοναξιά δεν είναι στέρηση, αλλά μια ευκαιρία να καλλιεργούμε όλες τις δεξιότητες που χρειαζόμαστε για να είμαστε ευτυχισμένοι. Είναι σημαντικό λοιπόν να μπορούμε να είμαστε καλά μόνοι μας. Και να είμαστε σίγουροι ότι δεν προσπαθούμε απλώς να σκοτώσουμε τη μοναξιά μας κάνοντας σχέσεις. Είτε εφήμερες είτε μακροχρόνιες.
*Προδιαγραφές: Σε καμία περίπτωση δεν αφήνουμε τις σχέσεις να εξελιχθούν στην τύχη. Πρέπει να μπαίνουμε στη σχέση με προκηρύξεις, λέει ο δρ Καραγιάννης, προκαθορίζοντας κάποια στοιχεία που για μας είναι πολύ σημαντικά. Πρέπει να γνωρίζουμε ξεκάθαρα τι ζωή θέλουμε να ζήσουμε και αυτό δεν πρέπει να το προσπερνάμε επειδή υπάρχει το ερωτικό πάθος. Αν δεν μείνουμε πιστοί στα σημαντικά θέλω μας, θα περάσουμε μία ζωή που ο άλλος θα μας φταίει συνέχεια. Ο έρωτας δεν είναι τυφλός. Το πάθος είναι. Στον έρωτα έχεις τη δυνατότητα να ορίσεις τον τρόπο που θα τον ζήσεις.
* Κοινό σχέδιο: Tο να «περνάμε καλά» σε μια σχέση δεν είναι κριτήριο για την ευτυχία μας. Αυτό που πρέπει να υπάρχει είναι ένα κοινό σχέδιο ζωής, ένα κοινό όραμα για το μέλλον. Με λίγα λόγια, να θέλουμε τα ίδια πράγματα: Θέλουμε και οι δύο παιδιά; Θέλουμε να ξοδεύουμε όλα μας τα λεφτά σε ταξίδια; Θέλουμε να ζούμε στην εξοχή σε μια φάρμα; Σήμερα τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα και οι επιθυμίες των ανθρώπων έχουν αλλάξει. Δεν είναι αυτονόητο το σενάριο παντρεύομαι, χτίζω σπίτι, κάνω παιδιά.
* Προσωπικός χρόνος: Για να κρατήσει μια σχέση, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι είναι κάτι ζωντανό και όχι στατικό. Και για να διατηρηθεί στη ζωή, πρέπει να την τροφοδοτούμε. Αν δεν φροντίσουμε τη σχέση μας μέσα στην καθημερινότητα θα εξασθενίσει. Και την ίδια ώρα, όσο και αν τροφοδοτείς τη σχέση, δεν μπορεί να αντέξει αν δεν τροφοδοτείς κι εσύ τον ίδιο σου τον εαυτό. Σύμφωνα με τον δρα Καραγιάννη, δεν υπάρχει το δίλημμα εγώ ή εμείς. «Είναι και τα δύο πολύ σημαντικά. Δεν μπορεί κανείς να εγκαταλείψει τον εαυτό του και να λέει ότι αγαπά τον άλλο». Ο προσωπικός χρόνος είναι αναγκαίος για να εμπλουτιστούμε και να επαναφορτίσουμε τον εαυτό μας ώστε να φέρουμε νέα πράγματα που θα τροφοδοτήσουν τη σχέση.
* Σεξ: Η σεξουαλικότητα είναι ένα ένστικτο, όμως δεν αρκεί να τη βιώνουμε μόνο ως τέτοια, αποκόπτοντάς την από τον υπόλοιπο εαυτό μας. Μέσα στις μακροχρόνιες σχέσεις η σεξουαλικότητα γίνεται βασικό στοιχείο επικοινωνίας και σύνδεσης, λέει ο δρ Καραγιάννης , διότι, για να γνωρίσει κανείς το σώμα του άλλου και να βρει τα ερωτικά του κλειδιά, χρειάζεται χρόνο. Έτσι αν μια μακροχρόνια σχέση κρατηθεί ζωντανή, το σεξ γίνεται καλύτερο με τα χρόνια.
