Με χρώμα βαθύ, άρωμα μαύρων φρούτων και μωβ λουλουδιών και ρίζες βαθιά φυτεμένες στον κυπριακό αμπελώνα, το Γιαννούδι αναδεικνύεται σε πρεσβευτή της νέας οινικής ταυτότητας της Κύπρου. Μια αρχαία ποικιλία που επιστρέφει δυναμικά, κερδίζοντας οινοποιούς, γευσιγνώστες και φίλους του καλού κρασιού.
Πέτρος Ακονίδης – Σύμβουλος Οίνου
Το κυπριακό κρασί από γηγενείς ποικιλίες βρίσκεται σε κατακόρυφη ποιοτική άνοδο τα τελευταία χρόνια, και αυτό δεν είναι δύσκολο να το κατανοήσει κανείς – ούτε πρόκειται για προσωπική άποψη. Αρκεί μια επίσκεψη σε μια κάβα, η ανάγνωση οινογαστρονομικών περιοδικών, μια συζήτηση με οινόφιλους, η αναζήτηση στα social media και σε σελίδες αξιολόγησης, μια επίσκεψη σε ένα κυπριακό οινοποιείο και το άνοιγμα της λίστας σε ένα wine bar,μια κυπριακή ταβέρνα ή ένα εστιατόριο.
Τα τελευταία χρόνια, το κυπριακό κρασί θέτει τις βάσεις για την αναβάθμιση του brand name του στο εγχώριο και διεθνές οινικό στερέωμα, μέσα από την προβολή των γηγενών ποικιλιών του νησιού.
Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, και μετά από ενέργειες του Ομίλου Οινοφίλων Κύπρου, μια σπάνια και αρχαία ερυθρή γηγενής ποικιλία απέκτησε την Παγκόσμια Ημέρα της. Από φέτος και κάθε χρόνο, η 1η του Μάρτη θα είναι αφιερωμένη στον νέο πρεσβευτή του κυπριακού αμπελώνα: το Γιαννούδι. Είχε προηγηθεί η θέσπιση Παγκόσμιας Ημέρας για το Ξυνιστέρι (15η Μαΐου – Παγκύπριος Σύνδεσμος Οινοχόων) και το Μαραθεύτικο (1η Δεκεμβρίου – Ομάδα Οινόφιλων Οίνοαρτ), και έχω την αίσθηση ότι έρχεται και η σειρά της θρυλικής Κουμανδαρίας.
Το Γιαννούδι, λοιπόν, είναι μια αρχαία ερυθρή κυπριακή ποικιλία, η οποία αγαπά και –το σημαντικότερο– αντέχει το θερμό και ξηρό κλίμα της Μεγαλονήσου. Είχε πάντοτε παρουσία σε μεικτούς αμπελώνες του Τροόδους, όπου, μαζί με το Μαραθεύτικο, έδινε χρώμα και δομή στα κρασιά από Μαύρο Ντόπιο. Ωστόσο, ταξινομήθηκε επίσημα από τους αείμνηστους οινολόγους Άκη Ζαμπάρτα και τον Γάλλο Πιερ Γκαλέ, όταν το ανακάλυψαν στην Άλωνα, στο χωράφι ενός Γιάννη – απ’ όπου και πήρε το όνομά του! Η έκταση των αμπελώνων σε παραγωγή είναι σήμερα περίπου στα 40 εκτάρια, αλλά υπάρχουν αρκετές εκτάσεις με νέες φυτεύσεις. Οι στρεμματικές του αποδόσεις είναι χαμηλές, απόρροια και του προβλήματός του με την επικονίαση, το οποίο ερευνάται από γεωπόνους-αμπελουργούς. Χαρακτηριστικό είναι το σκούρο blue-black χρώμα των ώριμων καρπών του.
Από Γιαννούδι παράγονται στιβαρά αλλά και ντελικάτα κρασιά, με πλούσιες τανίνες και μέτριο προς γεμάτο σώμα, ανάλογα με τις οινολογικές πρακτικές που ακολουθεί ο κάθε οινοποιός. Επίσης, μπορεί να συμμετάσχει σε ερυθρά blends, προσφέροντας χρώμα, άρωμα και δομή, ενώ ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παραγωγή ροζέ κρασιών από Γιαννούδι. Χαρακτηριστικό του άρωμα είναι αυτό των μωβ λουλουδιών, που πλαισιώνεται από αρώματα μαύρων φρούτων όπως δαμάσκηνο, βατόμουρο και κεράσι. Η ωρίμανσή του σε βαρέλι του προσδίδει πολυπλοκότητα και εμπλουτίζει το αρωματικό του προφίλ με νότες βανίλιας, μπαχαρικών και καπνού. Από τα μέχρι τώρα δεδομένα, το Γιαννούδι δείχνει να διαθέτει δυνατότητες παλαίωσης και ενδιαφέρουσας εξέλιξης στη φιάλη.
Είχα την τιμή να παρουσιάσω την ποικιλία δύο φορές τους τελευταίους μήνες: στις αρχές Δεκεμβρίου, στο πλαίσιο της σειράς Masterclass «Ανακαλύπτω το Κυπριακό Κρασί» και πρόσφατα, στις 5 Μαρτίου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τη θέσπιση της Παγκόσμιας Ημέρας, λαμβάνοντας μέρος και σε αρκετές ανεξάρτητες γευστικές δοκιμές της ποικιλίας.
Το Πάσχα είναι προ των πυλών, οι φούρνοι και οι σούβλες ετοιμάζονται, και το Γιαννούδι αξίζει να έχει παρουσία στο γιορτινό τραπέζι, συνοδεύοντας το παραδοσιακό αρνί. Ταιριάζει επίσης με κοπές βοδινού, με κυνήγι στιφάδο, αλλά και με τα κόκκινα κρέατα στη σχάρα του κυπριακού παραδοσιακού μεζέ. Αν έχετε φίλους «ξενομανείς», μια «τυφλή» γευστική δοκιμή θα ιντριγκάρει την παρέα…
ΔΟΚΙΜΗ: ΤΟ ΓIAΝΝΟΥΔΙ ΣΤΗ ΦΙΑΛΗ
Παρακάτω παρουσιάζουμε κάποιες ετικέτες από Γιαννούδι ή blends με Γιαννούδι, που δοκιμάσαμε στις πρόσφατες γευστικές δοκιμές και παρουσιάσεις. Δεν είναι οι μοναδικές, υπάρχουν τουλάχιστον ακόμα δέκα αξιόλογες μονοποικιλιακές ετικέτες και κάποια ακόμα blends.
KTIMA GEROLEMO GIANNOUDI ROSE 2023: Η μοναδική, μέχρι στιγμής, ροζέ έκφραση της ποκιλίας, από το Κτήμα Γερόλεμο. Αρώματα ώριμης φράουλας, κόκκινου κερασιού και ροζ γκρέιπφρουτ και δροσιστική οξύτητα. Καλοκαιρινό ροζέ, απολαύστε το στους 8-10°C ως απεριτίφ, με μια φρουτοσαλάτα, πάστες, σαγανάκια και μπούφαλο μπουράτα με μαρμελάδα από ντοματίνια. (13% alc.- Λ.Τ. 15.00€)
ZAMBARTAS WINERY MATTARO-ΓΙΑΝΝΟΥΔΙ 2023: Συνύπαρξη με τη διεθνή ποικιλία Mataro (Mourverde) και με μόλις 20% συμμετοχή στο blend, βοηθάει στην αύξηση της έντασης των χαρακτηριστικών και της δομής του κρασιού. Αρώματα κόκκινων και μαύρων φρούτων , μεσαίο σώμα, απολαύστε το στους 12-14°C με λευκά κρέατα, χοιρινό, μπέργκερ, ζυμαρικά με αλλαντικά . (14.5% alc.- Λ.Τ. 14.50€)
ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΟ ΜΑΛΛΙΑΣ ΓΙΑΝΝΟΥΔΙ 2021: Από εδώ ξεκινήσαν οι πειραματικές οινοποιή-σεις ,στις αρχές του 21ου αιώνα. Πρώτη κυκλοφορία της ετικέτας το 2013 (σοδειά 2011). Φρουτένιο και στρογγυλό, με αρώματα μαύρων φρούτων, λουλουδιών, γλυκών μπαχα-ρικών και δρυός και στρογγυλές, ζουμερές τανίνες. Απολαύστε το στους 14-16°C συνοδεία στιφάδων και κοκκινιστών, χοιρινής σπαλομπριζόλας, κότσι στη γάστρα. (13.0% alc. – Λ.Τ. 15.00€)
VOUNI PANAYIA YIANNOUDI 2021: Ίσως το πρώτο ιδιωτικό οινοποιείο που εμφιάλωσε και κυκλοφόρησε Γιαννούδι (σοδειά 2012) . Πολύπλοκος χαρακτήρας, μεσαίο σώμα,τονισμένη οξύτητα και στιβαρές τανίνες. Αρώματα μαύρων φρούτων, βιολέτας, μπαχαρικών, πικρής σοκολάτας, καφέ, γραφίτη. Απολαύστε το στους 14-16°C με κοπές βοδινού, παϊδάκια στα κάρβουνα με ρίγανη, οφτό κλέφτικο, χοιρινό και αρνί στη σούβλα.Προτείνεται μετάγγιση και αερισμό. (14.0% alc.- Λ.Τ. 25.00€)
MARATHASA AMARANTOS 2022: Από τον πιο βόρειο αμπελώνα του νησιού, ένα φινετσά-το και ταυτόχρονα στιβαρό Γιαννούδι από μια περιοχή που επανενεργοποιήθηκε οινικά τα τελευταία χρόνια. Πολύπλοκος χαρακτήρας με αρώματα βιολέτας, μαύρου βατόμουρου, δαμάσκηνου, μαύρου κερασιού, μέντας, μαύρου πιπεριού, γραφίτη, κανέλλας, τονισμένη οξύτητα και βελούδινες τανίνες. Απολαύστε το στους 15-18°C με άπαχες κοπές βοδινού , μπέργκερ αρνιού και βοδινού, ψαρονέφρι με σάλτσα φρούτων του δάσους, χοιρινό με δαμάσκηνα. Προτείνεται μετάγγιση και αερισμός. (14.0% alc.- Λ.Τ. 40.00€)
KTIMA DAFERMOU GIANNOUDI 2022 : Από τα ορεινά της επαρχίας Λάρνακας, μια ετικέτα κατάφερε την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου στο διεθνή διαγωνισμό Decanter (εσοδεία 2021). Γεμάτο σώμα με τονισμένες τανίνες και αρώματα μαύρων φρούτων, μπαχαρικών, μωβ λουλουδιών και βοτάνων. Απολαύστε το στους 16-18°C με κρέατα του Κυπριακού μεζέ, Λευκαρίτικο ταβά, χοιρινή ή μοσχαρίσια σπαλομπριζόλα, κοκκινιστά. Προτείνεται μετάγγιση και αερισμός. (13.0% alc.- Λ.Τ. 20.00€)
VLASSIDES WINERY OROMAN 2021: Η ετικέτα που αντιπροσωπεύει το όραμα του Σοφοκλή Βλασίδη για το Κυπριακό κρασί. Η τελευταία σοδειά με πολύ μικρο ποσοστό Shiraz, από τη σοδειά του 2022 θα είναι 100% Γιαννούδι. Πλούσιο και φινετσάτο με αρώματα ώριμων μαύρων φρούτων, λουλουδιών, μπαχαρικών, δρυός και σοκολάτας.
Απολαύστε το στους 16-18°C με κοπές βοδινού, αρνάκι στο ξυλόφουρνο, κότσι χοιρινό στη γάστρα. Προτείνεται μετάγγιση και αερισμός. (14.5% alc.- Λ.Τ. 18.00€)
Υ.Γ. Μιας και είμαστε ακόμα στις αρχές του κτισίματος του ονόματος της ποικιλίας, καλό θα είναι να αποφασίσουμε πως θα την επικοινωνήσουμε στα αγγλικά , Yiannoudi ή Giannoudi για να υπάρχει ξεκάθαρο branding.
